Mengapa Selat Hormuz Penting untuk Malaysia: Kesan Konflik Asia Barat
Ketegangan yang meningkat di Asia Barat telah mendorong harga minyak global lebih tinggi, menarik perhatian baharu kepada Selat Hormuz. Dibatasi oleh Iran di utara dan Oman serta Emiriah Arab Bersatu di selatan, selat ini kira-kira 50km lebar di pintu masuk dan keluar, mengecil kepada kira-kira 33km di titik tersempitnya. Walaupun begitu, selat yang dinamakan sempena sebuah pulau kecil antara Teluk Parsi yang kaya minyak dan Teluk Oman ini bertindak sebagai pintu gerbang penting ke pasaran antarabangsa. Mari kita lihat dengan lebih dekat mengapa selat ini penting dan apa maksud gangguan setakat ini untuk perdagangan global dan Malaysia.
Siapa Menggunakan Selat Hormuz, dan Mengapa?
Anggaran daripada Pentadbiran Maklumat Tenaga AS menunjukkan bahawa kira-kira 20 juta tong minyak dan produk ditapis melalui selat setiap hari tahun lepas, mewakili nilai perdagangan tahunan hampir AS$600 bilion. Laluan air ini juga membawa kira-kira 20% bekalan gas asli cecair, kebanyakannya dari Qatar. Ia adalah laluan eksport utama untuk pengeluar besar seperti Arab Saudi, Iran dan Iraq, dengan kebanyakan penghantaran menuju ke pasaran Asia termasuk China, Jepun dan India. Selain tenaga, selat ini memudahkan penghantaran baja, helium dan bahan petrokimia, sambil juga bertindak sebagai laluan import utama ke rantau ini untuk makanan, ubat-ubatan dan teknologi.
Ketegangan Meningkat, Akses Terhad
Sejak AS dan Israel melancarkan serangan ke atas Iran pada 28 Februari, trafik kapal harian telah menurun dengan ketara—daripada kira-kira 130 kapal sehari kepada hanya 90 untuk sebulan penuh, menurut data penjejakan maritim. Walau bagaimanapun, sejak 25 Mac, Tehran telah membenarkan laluan selamat untuk kapal "tidak bermusuhan" yang menyelaraskan dengan pihak berkuasanya. Benjamin Barton, ketua sekolah politik, hubungan antarabangsa dan ekonomi di Universiti Nottingham Malaysia, berkata situasi ini tidak bermaksud penutupan sepenuhnya. Beliau berkata beberapa penghantaran minyak dan gas, terutamanya yang berkaitan dengan negara yang mengekalkan hubungan perdagangan dengan Iran, masih dibenarkan melalui, walaupun di bawah risiko yang meningkat. Menurut laporan media, sekurang-kurangnya 18 kapal dagang telah diserang di atau berhampiran Selat Hormuz dan rantau Teluk Parsi yang lebih luas sejak akhir Februari.
Kesan Harga Minyak Global
Agensi Tenaga Antarabangsa telah menggambarkan situasi ini sebagai salah satu kejutan bekalan paling teruk dalam sejarah baru-baru ini, didorong sebahagiannya oleh trafik yang berkurangan melalui selat. Walaupun pembebasan terkoordinasi 400 juta tong oleh 32 negara dari rizab strategik, harga minyak global kekal tinggi, dengan minyak mentah Brent terapung sekitar AS$100 setong—kira-kira AS$30 lebih tinggi daripada tahap pra-konflik. Barton berkata kesan itu sudah dirasai merentasi ekonomi, melangkaui harga bahan api. Kos tenaga yang lebih tinggi, katanya, berkemungkinan menapis melalui rantaian bekalan, menjejaskan segala-galanya daripada pembuatan kepada barangan penting. Kos penghantaran dan insurans juga meningkat apabila kapal menghadapi risiko yang meningkat mengemudi rantau ini, dengan kos tambahan ini sering dipindahkan kepada pengguna. "Jika output daripada pengeluar utama terganggu, itu mempunyai kesan yang lebih besar pada bekalan global daripada selat sahaja," katanya.
Kesan ke atas Malaysia Setakat Ini
Perdana Menteri Anwar Ibrahim berkata, selepas tinjauan dengan Petronas, bahawa negara mempunyai petroleum yang mencukupi sehingga Mei 2026. Walau bagaimanapun, harga bahan api tempatan, terutamanya RON97, RON95 tidak disubsidi dan diesel, telah meningkat dengan ketara. Untuk melembutkan pukulan untuk rakyat Malaysia, kerajaan Madani mengekalkan harga bahan api disubsidi pada RM1.99 seliter untuk RON95, dengan Malaysia Timur juga menikmati diesel disubsidi pada RM2.15 seliter. Menurut menteri kewangan kedua Amir Hamzah Azizan, ini datang dengan kos yang besar kepada kerajaan, dengan bil subsidi bulanan Putrajaya melonjak kepada RM3.2 bilion, daripada RM700 juta sebelum ini. Kos tenaga yang lebih tinggi juga menjejaskan perniagaan. Pos Malaysia telah mengenakan caj tambahan bahan api antara 15% dan 40% sejak 18 Mac, dengan semakan mingguan. Malaysia Airlines, Firefly, dan Batik Air telah memperkenalkan caj tambahan yang serupa. Dengan trafik maritim global terganggu, eksport Malaysia dalam pelbagai industri mengalami kelewatan penghantaran, memerlukan pengalihan laluan mereka. Harga bahan api yang meningkat juga mendorong kos logistik naik, seterusnya meningkatkan perbelanjaan operasi. Sejak sebulan lalu, Malaysia, seperti seluruh dunia, mendapati dirinya bergelut dengan subsidi yang lebih tinggi, kos perniagaan yang meningkat, dan gangguan kepada kehidupan harian. Kerajaan telah bertindak untuk melindungi pengguna sebaik mungkin, tetapi ketidakstabilan berpanjangan di Asia Barat dijangka mengetatkan ekonomi negara lebih lanjut. Pengetatan tali pinggang, baik di peringkat fiskal dan isi rumah, kini kelihatan tidak dapat dielakkan apabila negara mengemudi salah satu gangguan bekalan paling teruk dalam sejarah baru-baru ini.
