Sistem O&G Bersepadu Malaysia Lindungi Ekonomi Daripada Gangguan Global, Kata Penganalisis
Industri minyak dan gas bersepadu Malaysia yang dibina berasaskan Akta Pembangunan Petroleum 1974 dan syarikat minyak negara Petronas telah menjadi penampan kritikal yang melindungi negara daripada kejutan tenaga global, menurut seorang penganalisis.
Kerangka Institusi yang Kukuh
Samirul Ariff, profesor tambahan di Universiti Teknologi Petronas dan penganalisis minyak dan gas, menyatakan bahawa kerangka institusi yang dicipta oleh Akta Pembangunan Petroleum 1974 telah membolehkan Malaysia membangunkan sistem petroleum terkoordinasi yang mampu mengurus rantaian bekalan kompleks dan bertindak balas terhadap gangguan antarabangsa.
"Penentu sebenar keselamatan tenaga bukan sekadar kuantiti hidrokarbon di bawah tanah, tetapi institusi dan sistem yang mentadbir pengekstrakan, pengangkutan dan pengedarannya," kata Samirul dalam analisis terkini.
Menurut beliau, ketahanan tenaga Malaysia berpunca daripada sistem bersepadu ini yang membolehkan negara mengurus sumbernya secara strategik berbanding bergantung semata-mata kepada pasaran.
Peranan Petronas sebagai Penggerak Utama
Samirul menekankan bahawa Petronas, yang ditubuhkan di bawah Akta Pembangunan Petroleum, memainkan peranan penyelarasan utama dalam sistem tersebut. Selama beberapa dekad, syarikat itu telah berkembang menjadi perusahaan tenaga bersepadu sepenuhnya yang beroperasi merentasi keseluruhan rantaian nilai petroleum.
Petronas mengurus:
- Aktiviti penerokaan dan pengeluaran huluan
- Operasi penapisan dan petrokimia
- Penyertaan dalam pasaran gas asli cecair global
- Rangkaian perdagangan antarabangsa
"Industri minyak dan gas adalah antara sistem perindustrian paling kompleks di dunia," tambah Samirul. "Ia melibatkan aktiviti penerokaan ribuan meter di bawah dasar laut, platform pengeluaran luar pesisir, saluran paip bawah laut, kilang penapisan, kompleks petrokimia, terminal LNG dan rangkaian penghantaran global."
Kelebihan Berbanding Negara Lain
Samirul membandingkan Malaysia dengan negara seperti Jepun dan Korea Selatan yang hampir sepenuhnya bergantung kepada bekalan tenaga import. "Apabila pasaran antarabangsa terganggu, negara yang bergantung sepenuhnya kepada import menghadapi kerentanan serta-merta," jelasnya.
Walau bagaimanapun, beliau mengingatkan bahawa Malaysia tidak sepenuhnya terlindung daripada turun naik harga global. Minyak kekal sebagai komoditi yang didagangkan secara global dengan harga berdasarkan penanda aras antarabangsa. Malaysia juga mengimport produk petroleum bertapis tertentu dan bahan mentalah petrokimia untuk memenuhi permintaan domestik.
Namun demikian, sistem petroleum bersepadu yang dicipta di bawah Akta Pembangunan Petroleum memberikan Malaysia fleksibiliti yang lebih besar dalam mengurus tekanan ini.
Pengiktirafan Kerajaan
Ketahanan sistem tenaga Malaysia turut diakui oleh Perdana Menteri Anwar Ibrahim. Baru-baru ini, Anwar menyatakan negara mempunyai bekalan petroleum yang mencukupi untuk mengekalkan harga bahan api stabil walaupun terdapat ketidaktentuan pasaran global semasa.
"Terima kasih kepada Petronas dan pengurusan kerajaan, kami dapat memastikan bekalan petrol RON95 mencukupi dan mengekalkan harga RM1.99 seliter di bawah Budi95. Ini sesuatu yang sangat membanggakan, kerana apabila kami menyemak dengan Petronas, kami mendapati bekalan produk petroleum mencukupi sehingga sekurang-kurangnya Mei 2026," kata Anwar yang juga Menteri Kewangan.
Infrastruktur dan Kapasiti Industri
Samirul menambah bahawa ketahanan tenaga Malaysia turut disokong oleh infrastruktur meluas yang dibangunkan di sekitar industri minyak dan gasnya. Selama beberapa dekad, negara telah melabur secara besar-besaran dalam kapasiti penapisan, kemudahan LNG, terminal penyimpanan dan kompleks petrokimia.
Projek perindustrian utama seperti Kompleks Petroleum Bersepadu Pengerang di daerah Kota Tinggi, Johor menonjolkan skala keupayaan hiliran Malaysia. Infrastruktur sedemikian memberikan lapisan perlindungan tambahan semasa gangguan global.
Negara dengan kapasiti penapisan domestik dan kemudahan penyimpanan lebih mampu:
- Memproses minyak mentalah secara tempatan
- Mengekalkan rizab
- Melaraskan rantaian bekalan apabila perlu
Keupayaan ini membantu melindungi ekonomi domestik daripada kejutan mendadak dalam pasaran tenaga antarabangsa.
Perbandingan dengan Venezuela
Kepentingan keupayaan institusi menjadi lebih jelas apabila dibandingkan dengan negara yang memiliki rizab minyak besar tetapi bergelut untuk mengekalkan pengeluaran. Samirul mengambil contoh Venezuela yang memiliki antara rizab minyak terbukti terbesar dunia tetapi pengeluarannya merosot tajam akibat keruntuhan institusi, kemerosotan infrastruktur dan kehilangan kapasiti teknikal.
"Venezuela mempunyai kira-kira 18 kali lebih banyak minyak di dalam tanah berbanding rizab yang diuruskan Petronas, namun ia menghasilkan hanya kira-kira separuh daripada pengeluaran harian Petronas," katanya. "Perbezaan ini menggambarkan pengajaran mudah tetapi berkuasa. Sumber asli semata-mata tidak menjana kuasa ekonomi. Institusi berkesan yang melakukannya."
Kesimpulan Strategik
Samirul menegaskan bahawa pengalaman Malaysia menunjukkan keselamatan tenaga dibentuk bukan hanya oleh geologi tetapi juga tadbir urus. Kerangka institusi yang dicipta oleh Akta Pembangunan Petroleum dan keupayaan operasi yang dibangunkan oleh Petronas telah membolehkan Malaysia mengubah sumber hidrokarbon yang agak sederhana menjadi aset strategik negara.
"Dalam kes Malaysia, kehadiran Petronas telah memastikan sektor tenaga negara beroperasi sebagai sistem terkoordinasi berbanding koleksi aset terpisah. Asas institusi itu kekal sebagai salah satu kelebihan strategik paling signifikan Malaysia dalam landskap tenaga global yang semakin tidak menentu," rumus Samirul.
