Dari Hormuz ke Pam Minyak: 5 Perkara Penting untuk Rakyat Malaysia
Berita tentang konflik di Timur Tengah dan ancaman terhadap laluan penghantaran minyak telah membanjiri media sosial, dengan amaran bahawa rakyat Malaysia akan terjejas di pam minyak. Walau bagaimanapun, sebelum panik melanda, penting untuk memahami realiti sebenar situasi ini dan implikasinya terhadap kehidupan seharian kita.
1. Harga Minyak Global Meningkat Akibat Ketegangan di Selat Hormuz
Selat Hormuz, sebuah laluan air sempit yang terletak di antara Iran dan Oman dengan lebar hanya 33 kilometer, merupakan laluan kritikal untuk kira-kira satu perlima minyak dagangan dunia setiap hari. Menurut penganalisis tenaga Samirul Ariff Othman, pasaran minyak amat sensitif terhadap risiko, dan walaupun ancaman gangguan boleh menyebabkan kenaikan harga serta-merta.
Keadaan telah bertambah buruk dengan serangan Iran ke atas beberapa kapal tangki, diikuti dengan tindak balas Amerika Syarikat yang memusnahkan kapal peletak periuk api Republik Islam. Pemimpin tertinggi baharu Iran, Motjaba Khamenei, telah berikrar untuk menutup laluan air ini, menyebabkan trafik minyak terhenti dan mencetuskan kebimbangan tenaga global. Harga minyak mentah Brent telah melonjak daripada AS$70 bulan lalu kepada AS$109 pada 9 Mac 2026.
2. Malaysia Tidak Sepenuhnya Terlindung, Tetapi Tidak Juga Tanpa Pertahanan
Ramai rakyat Malaysia beranggapan bahawa sebagai pengeluar minyak, negara kita kebal terhadap turun naik harga global. Ini sebahagiannya benar, tetapi minyak dinilai oleh pasaran global, bukannya oleh negara yang mengepamnya. Malaysia mengimport produk petroleum yang ditapis dan bahan mentalah petrokimia untuk memenuhi permintaan domestik, dan harga import ini terjejas secara langsung oleh keadaan pasaran global.
Samirul menjelaskan bahawa kenaikan harga tenaga memberi kesan kepada kos ekonomi yang lebih luas, termasuk pengangkutan, logistik, pengeluaran makanan, dan pembuatan, yang semuanya sensitif terhadap harga bahan api. Ringkasnya, Malaysia adalah sebahagian daripada sistem tenaga global, dan kita terpaksa menyesuaikan diri apabila sistem itu bergerak.
3. Rakyat Malaysia Masih Membayar Harga Subsidi di Pam Minyak
Pada 11 Mac 2026, harga runcit tidak subsidi RON95 meningkat RM0.60 kepada RM3.27 seliter, manakala RON97 melonjak kepada RM3.85. Namun, rakyat Malaysia dilindungi oleh subsidi BUDI95 kerajaan Madani, yang mengekalkan harga RON95 pada RM1.99 seliter, dengan perbezaan diserap oleh kerajaan.
Samirul menegaskan bahawa ini adalah keputusan dasar yang disengajakan untuk melindungi rakyat daripada kesan penuh kejutan harga global ke atas kos domestik. Dengan mengurangkan turun naik harga di pam minyak, pembuat dasar bertujuan mengurangkan kesan sampingan terhadap inflasi domestik dan perbelanjaan isi rumah. Perdana Menteri Anwar Ibrahim juga mengumumkan bahawa Malaysia mempunyai bekalan RON95 yang mencukupi sehingga sekurang-kurangnya Mei 2026, berkat pengurusan petroleum oleh Petronas.
4. Peranan Penting Petronas dalam Melindungi Ekonomi Malaysia
Selain mekanisme subsidi, Malaysia mempunyai lapisan perlindungan struktur tambahan melalui Petronas. Syarikat minyak nasional ini beroperasi di seluruh rantaian nilai petroleum, dari penerokaan dan pengeluaran hingga penapisan, eksport gas asli cecair, petrokimia, dan perdagangan antarabangsa.
Struktur bersepadu ini amat penting semasa pasaran tidak stabil. Samirul menyatakan bahawa kehadiran global Petronas membolehkannya menguruskan gangguan bekalan dengan cara yang tidak dapat dilakukan oleh pengeluar yang lebih kecil atau kurang bersepadu. Walaupun Malaysia tidak kebal terhadap kejutan, negara kita mempunyai kedalaman operasi yang lebih baik berbanding banyak jiran serantau.
5. Ini Bukan Hanya Masalah Malaysia, Tetapi Isu Global yang Perlu Ditangani
Selat Hormuz terletak kira-kira 6,000 kilometer dari Malaysia, tetapi jarak ini tidak menjadikan kita kebal terhadap kesan konflik. Ini adalah sifat ekonomi global dan industri minyak dan gas: apabila selat itu terancam, harga meningkat di Jepun, Jerman, Korea Selatan, India, Brazil, dan negara-negara lain, termasuk Malaysia.
Samirul menekankan bahawa perlindungan sebenar bukanlah dengan mengasingkan diri, tetapi dengan mempunyai institusi, perancangan, dan alat dasar untuk menguruskan kesan. Buat masa ini, Malaysia mempunyai semua ini. Institusi seperti Petronas dan program subsidi kerajaan mencipta penampan yang mengurangkan impak pergolakan global, walaupun negara tidak dapat mengasingkan diri sepenuhnya daripada perkembangan geopolitik yang membentuk pasaran minyak.
