Pada tahun 1973, keputusan Amerika Syarikat menyokong tentera Israel dalam Perang Arab-Israel 1973 (juga dikenali sebagai Perang Oktober) membawa kepada sekatan minyak ke atas AS dan negara-negara lain yang menyokong Israel. Negara-negara Opec Arab menghentikan eksport ke negara-negara ini dan memulakan siri pemotongan pengeluaran yang menyebabkan harga minyak meningkat empat kali ganda dalam masa kurang daripada tiga bulan, daripada AS$2.90 setong sebelum sekatan kepada AS$11.65 setong pada Januari 1974. Walaupun sekatan ditarik balik pada Mac 1974, harga minyak yang lebih tinggi kekal.
Kesan Ekonomi Meluas
Kesan ekonomi yang lebih luas daripada perkembangan ini sangat meluas dan berterusan selepas tempoh krisis awal. Bagi kebanyakan negara perindustrian, dekad 1970-an ditandai dengan tempoh inflasi yang berlebihan (stagflasi), pengangguran teruk, dan pertumbuhan ekonomi yang perlahan. Bagi Malaysia, kesan kejutan minyak pada 1970-an disalurkan melalui pelbagai saluran. Negara mengalami kesan buruk daripada krisis terutamanya melalui kenaikan harga import makanan (yang meningkat lebih 37 peratus pada 1974, menyebabkan kenaikan 41 peratus dalam harga import keseluruhan untuk tahun tersebut) serta kenaikan yang sangat besar dalam harga bahan api, baja dan bahan kimia yang diperlukan untuk pengeluaran makanan domestik. Pertumbuhan ekonomi negara perlahan kepada 3.5 peratus pada 1975 berbanding kadar pertumbuhan purata yang lebih tinggi iaitu 8.4 peratus setahun antara 1971-1974.
Persamaan dengan Krisis Semasa
Krisis tenaga global semasa mempunyai persamaan yang ketara dengan tahun-tahun bergolak pada 1970-an, baik untuk dunia mahupun untuk Malaysia. Penutupan berkesan Selat Hormuz yang telah lama berlaku serta serangan ke atas kemudahan tenaga telah menimbulkan kebimbangan bahawa penyelesaian konkrit kepada kebuntuan semasa (jika ia berlaku) mungkin tidak menghasilkan sebarang kelegaan atau pemulihan segera terhadap kejutan bekalan global yang telah dan akan berlaku daripada kebuntuan geopolitik semasa. Dalam merangka tindak balas dasar terhadap krisis kejutan minyak semasa, adalah penting untuk mengutamakan inisiatif dasar yang dapat meningkatkan kualiti hidup isi rumah Malaysia serta produktiviti firma Malaysia. Malaysia mesti melihat melangkaui pengurusan krisis segera dan merancang secara strategik untuk masa depan jangka panjangnya.
Pelajaran dari 1970-an
Peristiwa pada 1970-an memberikan contoh amaran bagaimana kita dapat mengharungi krisis semasa. Krisis tenaga 1970-an memberikan gambaran tentang kesan peringkat kedua kejutan minyak, melangkaui gangguan bekalan dan tekanan inflasi semata-mata. Penjajaran semula institusi global serta rangka kerja makroekonomi dan ideologi sokongan mereka (iaitu pendekatan pasaran bebas dan neoliberal kepada pembangunan) yang berasal dari tempoh tersebut telah mengakibatkan kesan yang berkekalan sehingga hari ini. Akibat langsung daripada krisis tenaga 1970-an ialah penubuhan Agensi Tenaga Antarabangsa, sebuah organisasi pelbagai hala yang bertujuan untuk mewujudkan kerjasama dan koordinasi jangka panjang di kalangan anggota OECD untuk melaksanakan perubahan struktur kepada pasaran tenaga global. Inisiatif ini membuka jalan kepada pendekatan yang diselaraskan untuk mengurangkan pergantungan kepada minyak dari negara-negara Opec/Arab, kedua-duanya membentuk semula hubungan geopolitik yang wujud pada tempoh tersebut dan pada masa yang sama, mengukuhkan hegemoni ekonomi dan politik Amerika Syarikat dan negara-negara Eropah selama beberapa dekad akan datang.
Tindakan Malaysia pada 1970-an
Bagi Malaysia, 1970-an menandakan permulaan percubaan kerajaan persekutuan sendiri untuk menasionalisasikan industri petroleum di negara ini. Pada tahun 1974, di tengah-tengah kekurangan bekalan produk minyak, sokongan yang menggalakkan oleh ahli parlimen untuk pengesahan Akta Pembangunan Petroleum 1974 membawa kepada pemerbadanan Petronas di bawah Akta Syarikat 1965. Dengan berbuat demikian, Malaysia menuntut kawalan dan kedaulatan ke atas sumber asli dalam wilayah dan bidang kuasa negara. Ini, bersama-sama dengan pengesahan Dasar Petroleum Negara 1975, membuka jalan bagi Petronas untuk memimpin pertumbuhan dan pengembangan industri petroleum Malaysia serta menyumbang kepada pembangunan ekonomi keseluruhan negara sebagai salah satu sumber pendapatan terbesarnya untuk pembangunan.
Peluang di Tengah Krisis
Krisis sering menyediakan peluang kepada pembuat dasar untuk mengambil tindakan yang biasanya sukar dari segi politik. Tempoh perubahan ini mungkin menjana 'titik kritikal' yang menentukan laluan pembangunan sesebuah negara untuk tahun-tahun akan datang. Semasa kita melalui krisis ini, adalah penting untuk kita mengenal pasti dan mengikuti laluan/trajektori pembangunan yang dapat menghasilkan peningkatan yang berkekalan kepada kesejahteraan keseluruhan negara, untuk meningkatkan kualiti hidup isi rumah Malaysia dan produktiviti firma. Langkah-langkah bantuan jangka pendek — seperti pengurusan permintaan bahan api bersubsidi — walaupun perlu, tidak mencukupi dengan sendirinya. Malaysia juga mesti melaksanakan campur tangan strategik yang selaras dengan matlamat dan objektif pembangunan yang lebih luas yang telah digariskan dalam Rancangan Malaysia Ke-13 serta di bawah kerangka Malaysia Madani.
Dr Nur Fareza Mustapha ialah Felo Penyelidik Kanan di Institut Penyelidikan Khazanah (KRI). Pandangan yang dinyatakan di sini adalah semata-mata pandangan penulis dan tidak mewakili pandangan rasmi KRI. Semua kesilapan adalah tanggungjawab penulis sendiri.
