Kenaikan Harga Minyak Global: Rakyat Malaysia Digesa Ubah Tabiat Harian
PUTRAJAYA, 14 April 2026 — Dalam menghadapi ketidaktentuan ekonomi global yang didorong oleh ketegangan geopolitik dan harga minyak mentah yang tidak menentu, persoalan utama kini bukan sahaja tentang keupayaan kerajaan menguruskan krisis, tetapi sejauh mana kesediaan orang ramai membantu mengehadkan kesannya.
Ketika kebimbangan terhadap bekalan dan kenaikan harga semakin meningkat, tindak balas awal pengguna seperti membeli barangan keperluan secara berlebihan adalah difahami. Namun, tindakan sedemikian perlu kekal sederhana untuk mengelakkan gangguan pasaran yang lebih luas.
Langkah Sederhana dengan Impak Besar
Langkah-langkah sederhana termasuk mengurangkan perjalanan harian, merancang pembelian dengan teliti dan mengawal pembaziran boleh memberi kesan langsung terhadap penggunaan bahan api negara. Kawalan kolektif bukan sahaja membantu kerajaan mengekang kos subsidi yang meningkat, tetapi juga boleh melanjutkan ketersediaan bekalan untuk tempoh yang lebih lama.
"Walaupun langkah-langkah ini mungkin kelihatan kecil pada peringkat individu, ia boleh menghasilkan impak yang signifikan apabila diamalkan secara meluas dalam masyarakat," kata pakar ekonomi.
Perkara ini amat relevan selepas Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim baru-baru ini menyatakan bahawa bekalan bahan api Malaysia dijangka kekal stabil sekurang-kurangnya sehingga Jun, berikutan krisis di Asia Barat. Pada masa yang sama, Anwar yang juga Menteri Kewangan menegaskan kerajaan tidak bergantung semata-mata pada jaminan tersebut dan telah bertindak awal untuk mendapatkan sumber alternatif.
Tekanan Fiskal dan Penyelarasan Belanjawan
Kos subsidi yang meningkat kekal menjadi kebimbangan utama, terutamanya jika harga minyak mentah kekal tinggi sementara kerajaan mengekalkan harga RON95 pada RM1.99 seliter walaupun menghadapi tekanan fiskal yang semakin meningkat.
Menteri Kewangan II Amir Hamzah Azizan menyatakan pada Jumaat lalu bahawa subsidi bahan api untuk petrol dan diesel telah melonjak kepada RM6 bilion, berbanding RM700 juta sebelum konflik Amerika Syarikat-Iran.
Ketua Ekonomi Bank Muamalat Malaysia Bhd, Dr Mohd Afzanizam Abdul Rashid, memberitahu Bernama bahawa jika minyak Brent purata antara AS$105 dan AS$120 setong untuk tempoh yang berterusan, kerajaan mungkin perlu menyelaraskan Belanjawan 2026 untuk menampung perbelanjaan yang lebih tinggi.
"Dalam senario sedemikian, defisit fiskal dijangka melebihi empat peratus daripada Keluaran Dalam Negara Kasar, berbanding sasaran awal sekitar 3.5 peratus," jelasnya.
Bagaimanapun, beliau menekankan bahawa pembuat dasar masih mempunyai ruang untuk pelarasan tanpa menjejaskan kestabilan ekonomi keseluruhan. Pengajaran daripada pandemik COVID-19 menunjukkan fleksibiliti fiskal, dengan defisit meningkat kepada kira-kira 6.1 peratus pada 2020 dan 6.4 peratus pada 2021 sebelum kembali ke landasan penyatuan.
"Ini menunjukkan masih ada ruang untuk bergerak, tetapi sebarang pelarasan mesti dikalibrasi dan disasarkan dengan teliti," tegasnya.
Mekanisme Subsidi yang Lebih Disasarkan
Mohd Afzanizam menambah bahawa andaian belanjawan awal berdasarkan harga minyak mentah sekitar AS$60–AS$65 setong, jauh lebih rendah daripada paras semasa. Satu pilihan dasar adalah memperhalusi mekanisme subsidi untuk menjadikannya lebih disasarkan.
Pada masa ini, sebahagian besar subsidi bahan api memberi manfaat kepada kumpulan berpendapatan tinggi, yang cenderung menggunakan lebih banyak bahan api.
"Menyusun semula subsidi dengan mengurangkan faedah untuk kumpulan T10 dan mengagihkan semula kepada B40 dan M40 boleh membantu mengekalkan harga subsidi tanpa meningkatkan beban fiskal," cadangnya.
Pendekatan sedemikian dilihat lebih berkesan daripada had penggunaan secara menyeluruh, yang berisiko menimbulkan ketidakpuasan hati orang ramai.
Sokongan untuk Perniagaan dan PKS
Selain isi rumah, perniagaan terutamanya perusahaan kecil dan sederhana (PKS) menghadapi kos operasi yang meningkat yang mengancam margin keuntungan. Sokongan kerajaan yang disasarkan, termasuk pembiayaan konsesi, penyusunan semula pinjaman dan akses kredit yang lebih baik, adalah kritikal untuk memastikan kesinambungan perniagaan.
"Jika kos meningkat dan margin mengecut, firma mungkin terpaksa memotong pekerjaan. Itu mesti dielakkan," katanya, sambil menambah bahawa dalam ekonomi yang berpotensi perlahan, sokongan fiskal seperti bantuan tunai boleh membantu merangsang permintaan domestik.
Beliau juga mencadangkan memperluas skim bantuan seperti Sumbangan Asas Rahmah (SARA), termasuk membenarkan penggunaan yang lebih luas dan menyalurkan pembayaran melalui kaedah pembayaran digital seperti kod QR.
Langkah-langkah sedemikian bukan sahaja menyokong isi rumah tetapi juga mengekalkan kecairan yang beredar dalam ekonomi domestik, terutamanya memberi manfaat kepada peniaga kecil.
Kerjasama Semua Pihak Diperlukan
Pada akhirnya, keupayaan Malaysia mengharungi ketidaktentuan bergantung pada tindak balas terkoordinasi yang melibatkan kerajaan, perniagaan dan orang ramai.
"Di luar dasar fiskal dan monetari yang responsif, tindakan awam kolektif—penggunaan yang berhemat, pengurangan perjalanan dan perbelanjaan yang berdisiplin—adalah penting untuk mengekalkan kestabilan ekonomi," tegas Mohd Afzanizam.
"Keadaan semasa memerlukan keputusan yang rasional dan berasaskan maklumat, bukan tingkah laku yang didorong panik," tambahnya sebagai penutup.
