Iran Isytihar Ancaman Terhadap Selat Bab al-Mandeb, Laluan Perkapalan Strategik Dunia
Iran telah mengeluarkan ancaman ketenteraan terhadap Selat Bab al-Mandeb, sebuah laluan perkapalan yang amat penting di hujung selatan Laut Merah, sekiranya Amerika Syarikat melancarkan serangan darat ke atas wilayahnya. Ancaman ini timbul dalam konteks ketegangan yang meningkat di Timur Tengah selepas konflik baru-baru ini, menimbulkan kebimbangan serius terhadap keselamatan laluan perdagangan global.
Laluan Air Strategik yang Dikenali sebagai 'Gerbang Air Mata'
Dikenali sebagai "Gerbang Air Mata" dalam bahasa Arab, Selat Bab al-Mandeb merupakan sebuah selat sempit sepanjang kira-kira 100 kilometer dan lebar 30 kilometer yang memisahkan Yemen di Semenanjung Arab daripada Djibouti dan Eritrea di Tanduk Afrika. Selat ini berfungsi sebagai penghubung penting antara Laut Merah dan Teluk Aden di Lautan Hindi, menjadikannya satu daripada laluan perkapalan tersibuk di dunia.
Dengan Laut Merah bertindak sebagai pautan utama antara Eropah dan Asia, selat ini memainkan peranan kritikal dalam perdagangan antarabangsa. Kapal tangki minyak dan kapal kargo dari Lautan Hindi mesti melalui selat ini untuk mencapai Laut Merah dan seterusnya Terusan Suez sebelum memasuki Mediterranean, dan sebaliknya.
Kepentingan Ekonomi dan Pengaruh Konflik
Menurut Pentadbiran Maklumat Tenaga Amerika Syarikat (EIA), sebanyak 12% penghantaran minyak dunia melalui Selat Bab al-Mandeb pada separuh pertama tahun 2023, sebelum serangan Huthi bermula pada tahun tersebut. Data terkini menunjukkan bahawa jumlah minyak yang melalui selat ini pada separuh pertama 2025 adalah kurang daripada separuh jumlah pada 2023, mencerminkan kesan ketara gangguan keselamatan.
Laporan daripada Pihak Berkuasa Terusan Suez mendedahkan bahawa kira-kira 26,000 kapal melalui terusan tersebut pada 2023, tetapi angka ini merosot kepada hanya 12,700 menjelang 2025 selepas pemberontak Huthi melancarkan serangan terhadap kapal di Laut Merah. Kejatuhan ini menekankan betapa rapuhnya laluan perdagangan ini terhadap ketidakstabilan geopolitik.
Sementara itu, dengan pasukan Iran menutup akses ke Teluk melalui Selat Hormuz, eksport melalui pelabuhan Laut Merah Saudi di Yanbu telah meningkat kira-kira tiga kali ganda kepada rekod tinggi sekitar empat juta tong sehari, menurut analisis daripada kumpulan penyelidikan Rystad Energy dan penganalisis lain.
Zon Ketenteraan yang Sangat Diperkukuh
Kawasan sekitar Selat Bab al-Mandeb merupakan salah satu zon paling bermiliter di dunia. Amerika Syarikat dan Perancis mengekalkan pangkalan tentera utama di Djibouti, manakala China membuka pangkalan luar negara pertamanya di sana pada 2017.
Selepas konflik antara Israel dan militan Hamas meletus di Gaza pada Oktober 2023, kumpulan Huthi mengancam untuk menyerang mana-mana kapal yang menuju ke pelabuhan Israel dan meningkatkan serangan mereka. Sebagai tindak balas, Kesatuan Eropah melancarkan operasi tentera laut bernama Aspides pada 2024 untuk melindungi perkapalan di Laut Merah, dengan pasukan AS dan UK juga melaksanakan serangan terhadap sasaran Huthi.
Ancaman Terkini dari Iran dan Implikasi Global
Perang Timur Tengah terkini meletus pada 28 Februari apabila AS dan Israel mula mengebom Iran, mendorong Tehran membalas dengan serangan di seluruh wilayah. Ancaman Iran terhadap Selat Hormuz telah menyebabkan peningkatan kecil dalam trafik kapal tangki melalui Bab al-Mandeb, menurut Rico Luman, seorang ahli ekonomi pengangkutan di bank ING.
"Kita bercakap tentang tiga hingga empat kapal tangki tambahan setiap hari, yang masih merupakan perbezaan yang ketara," jelasnya kepada AFP.
Agensi berita Iran Tasnim pada Rabu melaporkan kenyataan seorang pegawai tentera tanpa nama yang menyatakan bahawa Iran akan menyasarkan perkapalan di Laut Merah jika Amerika Syarikat "cuba melancarkan operasi darat... atau jika ia cuba mengenakan kos ke atas Iran melalui manuver tentera laut" di wilayah Teluk.
"Selat Bab al-Mandeb adalah antara selat paling strategik di dunia, dan Iran mempunyai kedua-dua kehendak dan keupayaan untuk menimbulkan ancaman yang benar-benar kredibel terhadapnya," tegas pegawai tersebut.
Ancaman ini menambah lapisan kerumitan kepada landskap keselamatan maritim global yang sudah sedia rumit, dengan implikasi yang mendalam untuk perdagangan minyak, ekonomi dunia, dan kestabilan rantau Timur Tengah yang lebih luas.
