Konflik di Timur Tengah yang mengancam pasaran tenaga global dan menaikkan semula kebimbangan harga bahan api telah membawa kembali perbincangan mengenai cita-cita nuklear Malaysia yang sudah lama terpendam. Kerajaan menjangkakan negara akan merasai kesan kos tenaga yang lebih tinggi dalam beberapa bulan akan datang, mendorong penggubal dasar untuk bercakap tentang keperluan mempelbagaikan sumber tenaga dan mengukuhkan keselamatan tenaga jangka panjang.
Ekosistem Nuklear Sedia Ada
Menurut Dasar Teknologi Nuklear Negara (DTNN) 2030, Malaysia sudah mempunyai ekosistem nuklear yang agak besar, tetapi tidak tertumpu kepada penjanaan elektrik. Walaupun perbincangan awam sering tertumpu kepada loji kuasa nuklear, peta jalan kerajaan mendedahkan teknologi nuklear telah digunakan dalam pertanian, penjagaan kesihatan, pembuatan, penyelidikan, dan pemantauan alam sekitar.
Malaysia telah mengendalikan reaktor penyelidikan Triga Puspati sejak 1982, menjadikannya salah satu kemudahan nuklear yang paling lama beroperasi di Asia Tenggara. Reaktor yang dikendalikan oleh Agensi Nuklear Malaysia ini digunakan untuk penyelidikan, latihan, dan penghasilan radioisotop untuk perubatan, pertanian, dan industri.
Kejayaan dalam Pertanian dan Perubatan
Salah satu kisah kejayaan nuklear Malaysia yang kurang diketahui bukan di makmal, tetapi di sawah padi. Menurut dokumen dasar, Malaysia telah membangunkan lebih 30 jenis tanaman dan benih melalui pembiakan mutasi, teknik yang menggunakan sinaran untuk memperbaiki sifat tumbuhan. Antara yang paling berjaya ialah varieti padi IS21, yang menerima pengiktirafan antarabangsa daripada Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) dan Pertubuhan Makanan dan Pertanian (FAO).
Teknologi nuklear juga memainkan peranan penting dalam penjagaan kesihatan. Kertas dasar mencatatkan Malaysia mempunyai 38 pusat radioterapi, 36 pusat perubatan nuklear, dan lebih 1,700 kemudahan radiologi di seluruh negara setakat 2019. Bagi ribuan pesakit kanser, teknologi nuklear sudah menjadi sebahagian daripada rawatan harian melalui pengimejan diagnostik, radioterapi, dan prosedur perubatan khusus.
Sasaran Eksport dan Pembangunan Kapasiti
Di bawah DTNN 2030, Malaysia menyasarkan untuk mengukuhkan keupayaan tempatan dalam mereka bentuk, membangun, dan mengeluarkan peranti, peralatan, dan komponen reaktor berkaitan nuklear, serta meningkatkan penyertaan dalam rantaian bekalan teknologi nuklear global. Menjelang 2030, kerajaan mengunjurkan eksport produk dan perkhidmatan teknologi nuklear boleh mencecah RM2.403 bilion setahun.
Pelan tindakan itu juga merangkumi pembangunan infrastruktur, latihan modal insan, pengurusan sisa radioaktif, keselamatan nuklear, dan kerjasama antarabangsa. Ia turut menggariskan rancangan untuk mengukuhkan keupayaan pemantauan alam sekitar menggunakan teknik analisis nuklear dan memperluaskan kumpulan saintis, jurutera, dan pakar nuklear negara.
Perbahasan Tenaga Nuklear
Walaupun terdapat perbincangan baru-baru ini mengenai kuasa nuklear, DTNN 2030 memberi tumpuan kepada memperluaskan aplikasi nuklear secara aman, bukan menetapkan peta jalan untuk membina loji kuasa nuklear. Namun, asas yang dibangunkan adalah blok binaan yang sama diperlukan oleh negara yang mengejar program nuklear yang lebih luas.
Nurhisham Hussein, Penasihat Ekonomi Perdana Menteri, baru-baru ini berhujah bahawa tenaga nuklear mungkin perlu untuk keperluan elektrik jangka panjang Semenanjung Malaysia, dengan mengatakan tenaga solar sahaja tidak dapat menyediakan beban asas yang stabil manakala semenanjung kekurangan sumber hidroelektrik yang terdapat di Sabah dan Sarawak. Beliau menggambarkan tenaga nuklear sebagai "jalan ke hadapan" untuk Semenanjung Malaysia, sambil mengakui bahawa sebarang langkah memerlukan pendidikan awam yang meluas, pembaharuan dasar, perjanjian antarabangsa, dan rangka kerja pengurusan sisa yang komprehensif.
Dasar itu sendiri mengakui bahawa Malaysia masih berada pada peringkat awal berbanding negara nuklear yang lebih maju walaupun mempunyai pengalaman lebih empat dekad dalam sektor ini. Buat masa ini, jejak nuklear negara sudah lebih besar daripada yang disedari ramai rakyat Malaysia.
