Selama ini, kaki lima di Hanoi dipenuhi dengan gerai makanan, skuter, dan kerusi plastik rendah untuk minum kopi atau bir. Namun, suasana spontan yang menarik pelancong dan menyara peniaga jalanan semakin pudar apabila pihak berkuasa mengetatkan tindakan terhadap penggunaan kaki lima secara haram.
Penjualan, parkir, dan sekatan lalu lintas pejalan kaki yang sebelum ini ditoleransi kini dikenakan denda. Malah, pihak berkuasa mempertimbangkan untuk menggandakan jumlah denda tersebut.
Nguyen Thi Hoan, 58, yang sebelum ini menjual bunga di kaki lima di hadapan kompleks apartmen, berkata: “Tanpa peniaga, saya rasa Hanoi bukan lagi Hanoi. Saya sokong usaha menjadikan kaki lima lebih bersih, tetapi saya tidak tahu apa yang perlu dilakukan untuk menyara hidup.”
Hoan telah bekerja di tempat yang sama selama sedekad. Kini, dia bersama peniaga buah-buahan dan sayur-sayuran dipindahkan ke tapak kosong dengan lalu lintas yang kurang, menyebabkan pendapatannya berkurangan separuh.
Budaya kaki lima
Kaki lima Hanoi sentiasa menawarkan pelbagai perkhidmatan, daripada makanan kepada mekanik, belon, dan pendandan rambut. Ibu kota Vietnam ini menarik jumlah pelancong yang memecah rekod, ramai yang ingin duduk di luar menikmati bir dan makanan jalanan.
Bekas Presiden AS Barack Obama pernah terkenang tentang hidangan bun cha bersama chef Anthony Bourdain pada 2016. Walaupun mereka makan di dalam, episod Hanoi dalam rancangan Bourdain memaparkan kelas Zumba di kaki lima, penjual mi, dan bir tempatan bia hoi.
Namun, budaya kaki lima yang meriah juga membawa masalah seperti kesesakan lalu lintas, bunyi bising, kebersihan, dan keselamatan. Kini, Hanoi berubah pantas, seiring dengan Vietnam yang pesat membangun.
Tindakan tegas
Pihak berkuasa telah melancarkan kempen membersihkan kaki lima sebelum ini, tetapi kali ini lebih agresif dengan memasang hampir 2,000 kamera litar tertutup. Perniagaan yang menghalang laluan pejalan kaki boleh didenda sehingga 6 juta dong Vietnam (AS$230), manakala peniaga haram dikenakan denda 250,000 dong. Polis telah mengeluarkan lebih 3,000 saman sejak Disember.
Le Trung Chien, pekerja syarikat pemasaran, menyokong langkah itu: “Saya tidak mahu bandar saya kotor seperti dahulu.”
Di bawah pelan baru, denda mungkin digandakan dan peniaga dibenarkan menyewa ruang kaki lima yang sah. Bagi Tran Trung Van, pengurus kedai kopi tiga tingkat, ini bermakna lebih ramai pelanggan terpaksa duduk di dalam dan yang mahu merokok terpaksa dipulangkan.
“Kira-kira satu pertiga pelanggan saya mahu duduk di kaki lima, terutamanya pada cuaca sejuk, pagi dan petang,” katanya.
Pekerja pejabat Dinh Tung merindui duduk bersama rakan sekerja di meja yang melimpah ke jalan: “Saya harap keadaan kembali normal. Hanoi hanya Hanoi jika kita boleh minum teh ais di kaki lima.”
