Rundingan Iran-AS Berdepan Tentangan Dalaman
Perpecahan puak dan tentangan terhadap rundingan dengan Amerika Syarikat dalam kalangan hierarki Iran sememangnya wujud, namun perpecahan itu tidak cukup kuat untuk menggagalkan proses rundingan, menurut penganalisis.
Selepas lima minggu perang yang dihentikan oleh gencatan senjata pada April dan diakhiri dengan persetujuan bulan ini, Naib Presiden AS JD Vance dan ketua perunding Iran Mohammad Bagher Ghalibaf telah mengadakan rundingan di Switzerland yang dimediasi oleh Qatar dan Pakistan untuk memulakan proses mencari persetujuan akhir.
Namun, jalan menuju persetujuan masih sukar, dengan Iran sedar akan pengaruh yang boleh dikenakan ke atas ekonomi global melalui kawalan Selat Hormuz dan Presiden Donald Trump mengugut tindakan tentera baru jika rundingan gagal.
Kritikan Dari Dalam Negara
Sementara Trump berdepan kritikan terhadap perjanjian itu daripada beberapa pihak konservatif di Amerika, terdapat juga suara tidak puas hati di Tehran mengenai rundingan dengan AS, musuh sejak revolusi Islam 1979 yang digelar sebagai 'Syaitan Besar'.
"Terdapat puak yang serius menentang rundingan dan sebarang kompromi dengan AS," kata pensyarah Universiti Yale, Arash Azizi. "Tetapi pada penilaian saya, mereka kini tidak mempunyai kuasa institusi yang diperlukan untuk menyekat rundingan atau pun membentuk hasilnya," katanya kepada AFP.
Konsensus Yang Menggalakkan
Dalam demonstrasi kecil tetapi luar biasa, puluhan orang pada 13 Jun membantah rundingan di luar pejabat kementerian luar Iran di bandar timur laut Mashhad, menjerit slogan menentang Ghalibaf dan rakan perunding, Menteri Luar Abbas Araghchi.
Pemimpin tertinggi Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei — yang masih tidak kelihatan di khalayak ramai sejak bapanya dan pendahulunya, Ali Khamenei, terbunuh dalam serangan udara Israel pada hari pertama perang — berkata beliau meluluskan perjanjian itu dan menunggu rundingan 'bersemuka' walaupun mempunyai 'pandangan berbeza'.
Ghalibaf menyatakan di X bahawa seorang penyampai televisyen negara berkata beliau berharap lapangan terbang Tehran ditutup supaya perunding tidak boleh berlepas ke Switzerland. "Lebih banyak darah akan tertumpah" di Lubnan, di mana Israel berperang dengan Hizbullah yang disokong Tehran, jika pasukan itu tidak pergi, balas Ghalibaf.
Terdapat juga laporan tentang tentangan daripada segelintir pegawai, yang paling menonjol ialah bekas ketua perunding nuklear dan ketua majlis keselamatan negara yang ultra-konservatif, Saeed Jalili.
"Saya tidak percaya bahawa golongan garis keras kini mempunyai kelebihan di Iran," kata Sanam Vakil, pengarah Program Timur Tengah dan Afrika Utara di Chatham House. "Saya fikir terdapat konsensus yang menggalakkan untuk mencuba rundingan dan menguji selera Presiden Trump untuk persetujuan," katanya.
Sokongan Dari Pihak Keselamatan
Sebagai tanda rundingan mendapat restu walaupun dalam kalangan elemen garis keras dalam pasukan keselamatan, Esmail Qaani, ketua Pasukan Quds Pengawal Revolusi, yang bertanggungjawab ke atas operasi luar tentera ideologi itu, berkata Araghchi dan Ghalibaf harus 'dipuji'.
Dalam penampilan jarang di televisyen negara, beliau berkata 'saudara di belakang pelancar peluru berpandu' dan 'saudara yang duduk di meja rundingan' bersatu dalam 'perlawanan' mereka.
Pandangan Dari Pihak AS
Semasa sidang kemuncak G7, Trump berulang kali, dan agak tidak dijangka, memuji pimpinan Iran sekarang, menggambarkan mereka sebagai 'pintar', 'sangat rasional' dan 'tidak radikal'.
Vance memberitahu Sirius XM bahawa presiden 'betul' untuk mengatakan 'kita berurusan dengan orang yang lebih munasabah' dan Washington kini percaya 'golongan garis keras' telah melihat bahawa mereka telah melakukan 'kesilapan' dalam urusan mereka dengan AS.
"Golongan pragmatis dalam sistem Iran, orang yang benar-benar mahu mengubah hubungan mereka dengan Timur Tengah dan dunia, mereka ini yang memenangi perdebatan," tambah Vance pada taklimat White House.
Araghchi dan Ghalibaf telah berusaha keras untuk menjelaskan bahawa mereka tidak akan mengalah mengenai kepentingan Iran, dengan menteri luar itu membandingkan pendirian tegas itu dengan aksi heroik penjaga gol pasukan bola sepak kebangsaan, Alireza Beiranvand, dalam Piala Dunia. Mereka juga mengelak daripada bergambar dengan Vance yang mungkin dianggap bersejarah di sesetengah pihak tetapi boleh memberi bahan kepada musuh.
Ketidakpastian Masa Depan
International Crisis Group menggambarkan sistem kepimpinan Iran sebagai 'secara sejarahnya legap' dan kini 'terganggu secara mendalam oleh pembunuhan ramai pemimpinnya pada awal perang, serta ketakutan berterusan terhadap serangan selanjutnya'.
Azizi berkata bahawa walaupun anti-Amerika masih asas kepada sistem itu, 'pemimpin baru kurang ideologi berbanding (Ali) Khamenei dan mungkin akan mengubah rejim'. "Tetapi ini mungkin proses yang panjang dan jalan yang sukar dengan hasil yang tidak menentu," katanya.
"Golongan garis keras wujud dalam kedua-dua sistem," kata Vakil, merujuk kepada Iran dan Amerika Syarikat. "Tetapi di Iran, mereka lebih mudah disenyapkan." — AFP
