WASHINGTON, 15 Jun — Amerika Syarikat dan Iran telah mencapai persetujuan damai dan penamatan “serta-merta dan kekal” operasi ketenteraan di semua barisan termasuk Lubnan, kata mediator Pakistan, menandakan berakhirnya lebih tiga bulan perang di Timur Tengah.
Pengumuman Perjanjian
Perdana Menteri Pakistan Shehbaz Sharif memuat naik di X bahawa perjanjian damai “telah dicapai” dan upacara menandatangani rasmi akan diadakan pada 19 Jun di Switzerland.
“Perjanjian dengan Republik Islam Iran kini selesai,” Presiden AS Donald Trump segera mengesahkan dengan kenyataannya sendiri semalam, semasa beliau menyambut hari lahirnya yang ke-80.
“Dengan ini saya membenarkan sepenuhnya pembukaan bebas tol Selat Hormuz, dan serentak dengan ini, membenarkan penyingkiran segera sekatan tentera laut Amerika Syarikat. Kapal-kapal Dunia, hidupkan enjin anda. Biarkan minyak mengalir!”
Tidak lama kemudian, Iran menyatakan bahawa perjanjian yang baru diumumkan dengan Amerika Syarikat menamatkan perang antara kedua-dua negara dengan “serta-merta”.
“Penamatan kekal dan serta-merta perang telah diisytiharkan di semua barisan, termasuk Lubnan,” kata Timbalan Menteri Luar Kazem Gharibabadi dalam komen yang disiarkan di televisyen di Iran.
Proses Rundingan
Beberapa jam sebelumnya, Tehran berjanji akan membalas serangan Israel terhadap sekutu Iran, Hizbullah, di pinggir bandar Beirut yang mengancam untuk menangguhkan perjanjian.
Namun kemudian pada hari itu, Sharif dari Pakistan membuat pengumuman bahawa perjanjian telah dicapai, mengucapkan terima kasih kepada AS dan Iran “kerana mencari penyelesaian diplomatik kepada konflik ini.”
“Kedua-dua pihak telah mengisytiharkan penamatan segera dan kekal operasi ketenteraan di semua barisan, termasuk di Lubnan,” tulis Sharif, menambah terima kasih kepada pemimpin Qatar, Arab Saudi dan Turkiye atas sokongan mereka dalam usaha pengantaraan.
Serangan Israel
Keadaan semalam bagaikan rollercoaster, dengan Trump pada pagi hari marah menyalahkan Israel kerana melambatkan penandatanganan dengan serangan udara ke atas Beirut, yang katanya telah menangguhkan perjanjian.
Dalam temu bual telefon yang mengandungi kata-kata kesat dengan saluran berita AS Axios, Trump telah mengamuk tentang Perdana Menteri Israel Benjamin Netanyahu, berkata: “Saya sangat marah. Saya beritahu dia.”
Kali terakhir Israel menyerang pinggir bandar Beirut, ia mencetuskan salah satu kejutan terkuat terhadap gencatan senjata yang sebahagian besarnya bertahan sejak April, dengan Iran melancarkan rentetan misil balas dan Israel membalas dengan serangan.
Tehran sejak sekian lama menuntut sebarang perjanjian untuk menghentikan perang mesti merangkumi konflik selari di Lubnan, di mana Israel menjalankan kempen menentang Hizbullah yang disokong Iran.
Kesan Ekonomi
Perang bermula pada akhir Februari, dengan serangan AS-Israel ke atas Iran, yang membalas dengan serangan ke atas Israel dan sekutu AS di rantau itu, dan dengan menyekat hampir semua laluan kapal di Selat Hormuz, laluan penting bagi bekalan minyak dan gas asli global.
AS membalas dengan menyekat laluan kapal ke pelabuhan Iran. Trump berkata semalam selat itu akan dibuka selepas upacara di Switzerland.
Sekatan selat itu telah memberi kesan ekonomi global, daripada harga gas yang melambung yang mendorong inflasi di AS dan banyak negara lain serta rantaian bekalan yang sesak untuk barangan seperti baja yang penting untuk pengeluaran makanan di kawasan jauh di luar Timur Tengah.
“Apa yang akan kami lakukan ialah menurunkan kos tenaga, bukan sahaja sekarang tetapi untuk jangka panjang, dan mencipta enjin kemakmuran sebenar di Timur Tengah,” kata Naib Presiden AS JD Vance kepada Fox News selepas perjanjian diumumkan.
Beliau berkata bahawa beliau merancang untuk menghadiri menandatangani perjanjian damai, yang dijadualkan berlangsung di Geneva, dan mungkin Trump juga boleh hadir. “Saya pasti merancang untuk berada di sana, tetapi mungkin presiden sendiri boleh hadir,” kata Vance.
Isu Perbincangan
Kandungan perjanjian, yang berikutan minggu rundingan tegang dan ancaman berkala daripada Trump tentang permusuhan baru melainkan Iran mencapai perjanjian, masih tidak jelas.
Pihak yang berperang telah mengeluarkan maklumat bercanggah tentang kandungan perjanjian, kerana masing-masing berusaha menunjukkan bahawa ia muncul daripada perang dengan kelebihan.
Tehran bertegas ia akan mengekalkan kawalan ke atas Selat Hormuz yang penting, tetapi AS berulang kali mengatakan ini tidak boleh diterima.
Satu lagi isu utama dalam rundingan ialah nasib program nuklear Iran, terutamanya stok uranium yang diperkaya tinggi—yang dipercayai telah ditanam oleh serangan AS tahun lalu.
Trump telah membenarkan perang sebagai perlu untuk menghalang Iran daripada mendapatkan senjata nuklear—satu cita-cita yang telah lama dinafikan—dan sebelum ini berkata AS akan mengeluarkan dan memusnahkan uranium itu.
Pada Sabtu, Trump berkata: “Apabila semuanya tenang, kami akan masuk dan mendapatkan Debu Nuklear... dan mencampurkannya serta memusnahkannya, sama ada di Iran atau Amerika Syarikat.” — AFP
