Pakar Pengangkutan Kritik Pembatalan Sistem ART di Putrajaya
Keputusan Perbadanan Putrajaya (PPj) untuk membatalkan cadangan sistem trem tanpa rel atau Automated Rail Transit (ART) telah dikritik oleh pakar pengangkutan yang menegaskan bahawa langkah ini terlalu tertumpu pada kos jangka pendek, sehingga mengabaikan pulangan mobiliti, ekonomi dan sosial dalam jangka panjang.
Kos RM211.95 Juta Dinilai Secara Terpencil
Perunding pengangkutan, Rosli Azad Khan, menyatakan bahawa anggaran kos RM211.95 juta bagi tempoh 10 tahun tidak sepatutnya dilihat secara berasingan. Beliau menekankan bahawa projek itu perlu dinilai menggunakan analisis kos-faedah yang komprehensif, bukan hanya memfokuskan pada kos operasi semata-mata.
"Dalam kes ini, kos purata untuk mengendalikan sistem ART adalah kira-kira RM21.1 juta setahun atau sekitar RM27,000 sehari," jelas Rosli. "Tetapi bagaimana jika jumlah penumpang yang mendapat manfaat daripada sistem ini melebihi nilai RM27,000 sehari? Patutkah kita tetap menolaknya hanya berdasarkan kos?"
Timbalan Menteri Jelaskan Pembatalan
Timbalan Menteri Wilayah Persekutuan, Lo Su Fui, telah mengesahkan bahawa PPj membatalkan cadangan ART selepas kajian awal mendapati pelaksanaan, pembangunan infrastruktur, operasi dan penyelenggaraan akan menelan kos RM211.95 juta dalam tempoh 10 tahun.
Beliau menambah bahawa langkah alternatif untuk mengurangkan kesesakan trafik di Putrajaya kini termasuk operasi bas NadiPutra di tujuh laluan harian serta perkhidmatan teksi air.
Jurang Kesalinghubungan dan Risiko Ekonomi
Pengarah Eksekutif MY Mobility Vision, Rahman Hussin, berkata jumlah RM211 juta dalam tempoh sedekad adalah kecil berbanding berbilion ringgit yang dibelanjakan untuk infrastruktur rel nasional.
"Pembatalan ini menjimatkan wang di atas kertas, tetapi mewujudkan jurang kesalinghubungan secara realiti," tegas Rahman. Beliau memberi amaran bahawa Laluan MRT Putrajaya berisiko kurang digunakan tanpa sistem pengantara (feeder) yang kukuh seperti ART.
"Kita menjimatkan jutaan ringgit pada ART, tetapi boleh kehilangan berbilion ringgit dari segi produktiviti ekonomi akibat kesesakan yang berterusan," tambahnya.
Pulangan Sosial Diabaikan
Rahman turut menegaskan bahawa keputusan pembatalan menunjukkan kegagalan mempertimbangkan pulangan sosial ke atas pelaburan, yang mengambil kira manfaat lebih luas seperti:
- Pengurangan kesesakan trafik
- Peningkatan produktiviti ekonomi
- Kualiti kehidupan yang lebih baik
"Jika kita menilai aliran tunai jangka pendek, pembatalan ini masuk akal. Tetapi jika kita menilai pulangan sosial dan ekonomi, ia satu kesilapan," katanya dengan tegas.
Bas Tidak Mencukupi untuk Sasaran Pengangkutan Awam
Kedua-dua pakar, Rosli dan Rahman, bersetuju bahawa kebergantungan kepada bas sahaja tidak akan membolehkan Putrajaya mencapai sasaran 70% penggunaan pengangkutan awam di bawah pelan induk pengangkutan PPj.
Rosli menjelaskan bahawa bas membawa lebih sedikit penumpang dan menanggung kos lebih tinggi bagi setiap tempat duduk-kilometer. Masa menunggu yang lama turut mengurangkan minat pengguna dan pelawat.
"Apabila masa menunggu terlalu lama atau jarak antara perjalanan terlalu jauh, kebanyakan pelawat akan meninggalkan pilihan bas. Sistem trem berasaskan jalan raya lebih sesuai," katanya.
Kecenderungan Pengguna kepada Sistem Rel
Rahman mendedahkan bahawa pengguna 20% hingga 30% lebih cenderung menggunakan sistem berasaskan rel atau mirip rel berbanding bas, walaupun masa perjalanan hampir sama. Ini disebabkan oleh 'persepsi kekal' terhadap sistem tetap yang lebih stabil dan boleh dipercayai.
Beliau menambah bahawa penambahbaikan rangkaian pengangkutan Putrajaya memerlukan peralihan kepada perkhidmatan pengantara responsif berdasarkan permintaan. Dalam iklim tropika Malaysia, kesanggupan orang ramai untuk berjalan kaki merosot dengan ketara melebihi jarak 400 meter.
Defisit Pengendali Rel Sedia Ada
Rapid Rail, pengendali LRT Lembah Klang, KL Monorail, MRT Kajang dan Laluan Putrajaya, melaporkan perbelanjaan operasi RM1.3 bilion tahun lalu. Jumlah hasil ialah RM721.5 juta, menghasilkan defisit RM603 juta yang sebahagiannya ditampung subsidi kerajaan sebanyak RM216 juta.
Data ini menunjukkan bahawa sistem pengangkutan rel memang memerlukan pelaburan dan sokongan yang signifikan, tetapi manfaat jangka panjangnya sering melebihi kos operasi langsung.
