Dewan Rakyat hari ini meluluskan Rang Undang-Undang Jenayah Siber 2026, yang digelar sebagai 'game changer' oleh Timbalan Perdana Menteri Datuk Seri Dr. Ahmad Zahid Hamidi. RUU ini menggantikan Akta Jenayah Komputer 1997 dengan peruntukan yang lebih luas merangkumi jenayah dalam talian, penipuan digital, kecurian identiti, kandungan yang dimanipulasi, dan salah guna pengenalan digital.
Perbahasan sengit libatkan 48 Ahli Parlimen
RUU tersebut diluluskan melalui undian suara selepas perbahasan panjang melibatkan 48 Ahli Parlimen. Majoriti wakil rakyat menyuarakan kebimbangan mengenai kuasa luas yang diberikan kepada pegawai penyiasat untuk mengakses data digital, serta potensi implikasi ke atas privasi dan kebebasan bersuara. Zahid, yang membentangkan RUU itu untuk bacaan kali pertama pada 22 Jun, mengambil maklum kebimbangan tersebut dan memberi jaminan langkah-langkah akan diwujudkan bagi mencegah salah guna kuasa.
Jaminan semak dan imbang
“Kerajaan ingin memberi jaminan bahawa tiada satu pun kuasa yang diperuntukkan di bawah RUU ini bersifat mutlak dan tanpa kawalan,” kata Zahid di Dewan Rakyat. “Sebaliknya, setiap kuasa, khususnya mengenai penyiasatan, insya-Allah akan disertakan dengan mekanisme semak dan imbang yang cukup jelas serta tertakluk kepada prosedur perundangan yang ketat, sebagaimana yang sedang berjalan dan akan kita lakukan pengetatannya di dalam pelaksanaan RUU ini.”
Beliau menjelaskan bahawa kuasa mengakses sistem komputer dan data komputer tidak boleh dilaksanakan secara sewenang-wenang, kerana pegawai penyiasat perlu mematuhi tatacara yang ditetapkan oleh sistem perundangan. Bagi kuasa pemeliharaan data, notis hanya boleh dikeluarkan jika pegawai penyiasat berpuas hati data tersebut munasabah dan diperlukan bagi tujuan penyiasatan, serta terdapat risiko data akan dipadam, diubah, atau dimusnahkan jika tindakan tidak diambil.
Skop terhad kepada data khusus
“Perlu saya tegaskan bahawa kuasa ini bukanlah kuasa mutlak untuk mengakses keseluruhan sistem atau semua maklumat seseorang. Skop adalah terhad kepada data yang dinyatakan secara khusus dalam notis yang dikeluarkan,” tegas Zahid. Mengenai penzahiran data komputer, beliau menegaskan ia hanya boleh dilaksanakan melalui notis bertulis kepada pihak yang mempunyai milikan atau kawalan ke atas data tersebut, dan tertakluk kepada keperluan penyiasatan yang sah. “Sebarang data yang tertakluk kepada perlindungan undang-undang lain akan terus menikmati perlindungan tersebut,” katanya.
Kebebasan bersuara tidak terjejas
Menjawab kebimbangan mengenai kebebasan bersuara, Zahid memberi jaminan RUU ini bukan untuk mengawal perbedaan pendapat kerana ia tidak akan menyekat, dan tertumpu kepada aspek keselamatan dan jenayah siber. Beliau menerangkan RUU ini memperuntukkan kesalahan-kesalahan khusus secara jelas bagi memperkukuhkan perlindungan untuk rakyat terutama mangsa, wanita, kanak-kanak, dan warga emas.
Kerjasama erat dengan pelbagai pihak
Berhubung penurunan kandungan yang menyalahi undang-undang, Zahid berkata kerajaan akan memperkukuhkan kerjasama dengan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia, penyedia platform digital, dan rakan antarabangsa bagi memastikan kandungan berkenaan ditangani dengan lebih cepat dan berkesan. Beliau berharap RUU ini membawa perubahan besar bagi memastikan sistem perundangan seiring perkembangan teknologi dan memperkukuhkan keupayaan penguatkuasaan, “serta melindungi rakyat daripada ancaman jenayah siber yang semakin kompleks”.
