Cadangan Tangguh Media Sosial Bawah 16 Tahun Diperkukuh Risiko Dalam Talian
Desakan untuk menangguhkan akses media sosial sehingga usia 16 tahun semakin meningkat, didorong oleh kebimbangan mendalam daripada pakar dan ibu bapa terhadap ancaman dalam talian yang semakin serius. Risiko seperti buli siber, aktiviti 'grooming' atau pengantunan, serta pendedahan kepada kandungan berbahaya telah menjadi faktor utama yang mengukuhkan cadangan dasar ini.
Pendekatan 'Tangguh, Bukan Larang'
Dasar yang dicadangkan dijangka mencontohi model yang dilaksanakan di Australia, iaitu pendekatan 'tangguh, bukan larang'. Ini bermakna akaun sedia ada milik individu bawah 16 tahun akan diletakkan di bawah pemantauan ibu bapa, bukannya dipadamkan sepenuhnya. Unicef Malaysia telah memberi amaran bahawa kanak-kanak sering berdepan dengan buli, grooming, dan eksploitasi seksual dalam talian, manakala data rasmi menunjukkan peningkatan kes yang membimbangkan.
Menurut laporan Bernama, sebanyak 1,578 permohonan telah dikemukakan antara Januari 2022 hingga 15 Februari tahun ini untuk menurunkan kandungan melampau yang melibatkan kanak-kanak, dengan 96% daripadanya berjaya dipadamkan. Dalam tempoh yang sama, Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (SKMM) menerima 8,399 aduan berkaitan buli siber dari Januari hingga Oktober tahun lalu, bersamaan dengan kira-kira 27 kes sehari.
Risiko Sepanjang Masa dan Kesan Psikologi
Pakar psikoterapi Dr Prem Kumar menegaskan bahawa bentuk ancaman dalam era digital telah berubah dengan ketara, dengan media sosial memperluaskan risiko melebihi apa yang pernah berlaku dalam persekitaran tradisional. "Hari ini, ia berlaku 24 jam, pada bila-bila masa dan di mana sahaja. Tiada lagi had seperti waktu persekolahan atau lokasi tertentu," katanya. Beliau menambah bahawa faktor anonimiti dan capaian yang meluas menjadikan kanak-kanak lebih terdedah, sambil mengurangkan akauntabiliti.
Pakar psikologi Joel Low pula berkata bahawa tahap pendedahan yang tinggi sahaja sudah boleh memberi kesan negatif. "Akses yang disediakan oleh media sosial terlalu meluas dan boleh membebankan, walaupun bagi orang dewasa. Bagi kanak-kanak, ia boleh menjejaskan pembentukan identiti mereka," jelasnya. Prem turut menekankan bahawa pendedahan awal kepada penderaan boleh mengganggu proses pembentukan identiti ketika remaja, dengan kesan yang boleh berlarutan hingga dewasa dan menjejaskan hubungan serta kestabilan emosi.
Kebimbangan Ibu Bapa dan Keterbatasan Perlindungan
Ibu bapa turut menyuarakan kebimbangan yang sama. Rebecca Lee, ibu kepada seorang kanak-kanak berusia 10 tahun, berkata golongan bawah 16 tahun masih belum cukup matang untuk mengurus risiko dalam talian. "Kebanyakan yang berusia bawah 16 tahun masih belum cukup matang untuk mengenal pasti bahaya ini atau melindungi diri sendiri," katanya. Beliau menambah bahawa penggunaan pasif seperti melayari kandungan atau menonton video juga boleh mendedahkan kanak-kanak kepada bahan mengganggu atau berunsur seksual tanpa amaran.
Lee berkata walaupun alat seperti kawalan ibu bapa dan sistem laporan membantu, ia masih tidak mencukupi untuk melindungi kanak-kanak sepenuhnya. "Kanak-kanak boleh terdedah kepada kandungan berbahaya pada bila-bila masa. Ia boleh menyebabkan mereka keliru atau menimbulkan rasa ingin tahu yang tidak sihat," katanya.
Bukan Penyelesaian Mutlak, Perlu Strategi Lebih Luas
Pakar menegaskan bahawa cadangan penangguhan ini perlu dilihat sebagai sebahagian daripada strategi lebih luas untuk mengurangkan risiko, bukannya penyelesaian menyeluruh. Low menyifatkannya sebagai 'permulaan yang baik', namun berkata ia perlu disokong dengan usaha kesedaran dan pendidikan yang lebih kukuh.
Prem pula berkata peraturan semata-mata tidak akan menyelesaikan punca masalah. "Larangan sahaja tidak pernah berkesan. Ia perlu melibatkan bimbingan, literasi digital dan tanggungjawab bersama," katanya. Lee menekankan kepentingan mendidik dan menyediakan kanak-kanak lebih awal sebelum mereka terdedah kepada media sosial. "Tiada aplikasi atau penapis yang boleh menggantikan hubungan antara ibu bapa dan anak-anak. Yang paling penting ialah membina kepercayaan dan memastikan anak-anak tahu mereka boleh berkongsi dengan ibu bapa pada bila-bila masa jika sesuatu dirasakan tidak kena," katanya.
Secara keseluruhan, cadangan untuk menangguhkan akses media sosial sehingga usia 16 tahun dilihat sebagai langkah proaktif dalam menangani risiko dalam talian yang semakin meningkat, dengan penekanan pada pendekatan holistik yang melibatkan pemantauan, pendidikan, dan sokongan keluarga.
