Perdebatan mengenai Harimau Malaya sering disempitkan kepada soal model pengurusan. Namun, pendekatan itu sebenarnya mengelak daripada membincangkan hakikat yang lebih sukar. Masalahnya bukan semata-mata bagaimana pasukan itu diuruskan tetapi kewujudan dua pusat kuasa terhadap satu pasukan kebangsaan. Saranan Konfederasi Bola Sepak Asia (AFC) supaya Harimau Malaya dikembalikan sepenuhnya di bawah Persatuan Bola Sepak Malaysia (FAM) mendedahkan perpecahan itu secara langsung. Ia bukan sekadar pelarasan kosmetik tetapi mencabar keputusan yang secara sedar meletakkan pasukan kebangsaan di luar kawalan institusi sepenuhnya.
Struktur Pengurusan Selari
Sebaik sahaja FAM mewujudkan struktur pengurusan selari, ia tidak lagi mempunyai satu rantaian perintah yang jelas terhadap pasukan utamanya. Harimau Malaya dipindahkan ke satu susunan operasi berasingan pada 2024 selepas bertahun-tahun wujud kekecewaan terhadap keputusan dan pentadbiran dalam FAM. Satu lapisan eksekutif baharu diperkenalkan untuk mengurus pasukan kebangsaan dengan lebih langsung, dengan unit pengurusan khusus menyelia operasi harian. Di atas kertas, matlamatnya ialah penambahbaikan. Namun dalam pelaksanaan, ia mencetuskan perpecahan. FAM masih mengekalkan kuasa rasmi, tetapi kawalan operasi beralih ke luar. Pemisahan itu mewujudkan dua pusat pengaruh terhadap pasukan yang sama: satu bertanggungjawab terhadap hala tuju, satu lagi terhadap pelaksanaan. Apabila itu berlaku, rantaian perintah tidak lagi jelas. Tanggungjawab tidak lagi bergerak seiring dengan kuasa secara lurus. Ia mula membengkok, bertindih, dan akhirnya tersebar tanpa kejelasan.
Kebimbangan AFC terhadap Risiko Struktur
Pendirian AFC berpaksikan prinsip tadbir urus yang mudah. Pasukan kebangsaan mesti berada sepenuhnya dalam badan induk bola sepak negara. Apabila kawalan dipecahkan, akauntabiliti menjadi lemah dan apabila itu berlaku proses membuat keputusan kehilangan kejelasan. Di bawah susunan semasa, soalan-soalan penting menjadi lebih sukar dijawab. Siapa menetapkan hala tuju jangka panjang? Siapa meluluskan keputusan operasi? Siapa menjawab kepada kongres apabila keputusan tidak mencapai sasaran? Struktur berpecah FAM mewujudkan ruang antara jawapan-jawapan itu. Ruang inilah yang kini menjadi kebimbangan. Isu paling penting bukanlah hakikat bahawa Harimau Malaya mempunyai pasukan pengurusan. Isunya ialah FAM membenarkan pasukan itu berdiri seiring dengan kuasanya sendiri, bukannya berada sepenuhnya di bawahnya. Pilihan itu secara berkesan mewujudkan dua pusat membuat keputusan bagi satu pasukan kebangsaan. Apa yang bermula sebagai usaha meningkatkan prestasi akhirnya mengubah keseimbangan kuasa dalaman. Ia mengurangkan kawalan langsung persatuan terhadap asetnya yang paling menonjol, sambil tanggungjawab akhir masih kekal dalam organisasi yang sama. Ketidakpadanan inilah yang menyebabkan tadbir urus menjadi pincang. Kuasa bergerak ke luar, tetapi akauntabiliti tidak mengikutinya dengan jelas.
Tadbir Urus Bola Sepak Moden
Tadbir urus bola sepak moden dibina atas prinsip keselarasan. Badan yang mengawal pasukan kebangsaan juga mesti memikul tanggungjawab terhadapnya. Apabila keselarasan itu terputus, sistem menjadi lebih sukar dipantau. Keputusan tersebar merentasi lapisan. Pengawasan pula menjadi reaktif, bukan lagi langsung. Saranan AFC mengembalikan prinsip tersebut. Ia menuntut satu rantaian perintah bagi satu pasukan kebangsaan. Bukan struktur selari. Bukan tanggungjawab berpecah. Tetapi satu sistem.
Tekanan Kewangan dan Ketegangan Struktur
Kebimbangan tadbir urus ini hadir bersama satu lagi titik tekanan yang diketengahkan dalam dapatan AFC. Hampir 70% perbelanjaan FAM digunakan untuk kos kakitangan dan operasi pasukan kebangsaan, meninggalkan hanya kira-kira 30% untuk pembangunan. Ini menunjukkan sebuah organisasi yang terlalu berat kepada usaha mengekalkan struktur sedia ada, berbanding membina keupayaan masa depan. Dalam keadaan begitu, menambah lapisan pengurusan selari di sekitar pasukan kebangsaan meningkatkan kerumitan, bukannya menyelesaikan masalah. Ia menambah titik membuat keputusan, tetapi tidak semestinya memperbaiki hasil. Perdebatan semasa berisiko tersasar kepada soal personaliti dan pelantikan, sedangkan di situlah bukan letaknya isu sebenar. Saranan AFC bersifat struktur. Ia tidak mempersoalkan individu. Ia mempersoalkan reka bentuk. Kepimpinan yang kuat sekalipun tidak dapat berfungsi dengan berkesan apabila kuasa berpecah dan garis pelaporan tidak jelas. Sistem itu sendiri akhirnya menjadi kekangan. Sebab itu tumpuan kekal pada struktur, bukan individu. Keputusan FAM sendiri untuk memisahkan pasukan kebangsaan daripada kawalan institusi sepenuhnya telah mewujudkan model dua pusat bagi Harimau Malaya. Satu pusat mengurus operasi. Satu lagi mengekalkan kuasa rasmi. Dari sudut tadbir urus, itu ialah percanggahan struktur. Sebuah pasukan tunggal tidak boleh ditadbir dengan berkesan oleh dua pusat pengaruh yang bergerak selari tanpa akhirnya menimbulkan kekeliruan. Dan apabila kekeliruan mula wujud, akauntabiliti menjadi lebih sukar dikuatkuasakan secara konsisten.
Mengapa Penyatuan Penting
Mengembalikan Harimau Malaya sepenuhnya di bawah FAM bukan sekadar langkah simbolik untuk berpatah balik. Ia adalah pembetulan struktur. Ia akan menghapuskan pertindihan kuasa. Ia akan memulihkan satu rantaian perintah. Dan ia akan menjelaskan di mana letaknya tanggungjawab apabila keputusan dicapai atau gagal dicapai. Paling penting, ia memastikan organisasi yang bertanggungjawab terhadap bola sepak Malaysia turut bertanggungjawab sepenuhnya terhadap pasukan terpentingnya. Ini bukan perdebatan tentang sama ada model pengurusan berasingan mampu menghasilkan peningkatan jangka pendek. Ini persoalan sama ada bola sepak Malaysia mampu mengekalkan struktur di mana dua pusat kuasa mentadbir satu pasukan kebangsaan. Saranan AFC memberikan jawapan yang jelas. Ia menuntut keselarasan, bukan perpecahan. Satu rantaian kuasa, bukan dua. Dan satu sistem di mana tanggungjawab tidak dikongsi antara pusat kuasa yang bersaing, tetapi diletakkan dengan jelas di satu tempat.
