Undang-undang Sivil Penyelesaian Utama Pertikaian Rumah Ibadat Tanpa Kelulusan
Isu rumah ibadat yang didakwa menceroboh tanah awam atau persendirian serta dibina tanpa kelulusan pihak berkuasa terus mencetuskan perbahasan mengenai penguatkuasaan wajar dan kesannya terhadap keharmonian masyarakat majmuk Malaysia. Perdana Menteri Anwar Ibrahim baru-baru ini mengingatkan bahawa sebarang tindakan mesti berasaskan undang-undang dan dilaksanakan oleh pihak berkuasa yang berkenaan, sambil menegaskan orang awam tidak seharusnya mengambil tindakan sendiri.
Pemilikan Tanah dan Hak Menduduki
Peguam M Thayalan menekankan bahawa pertikaian sedemikian pada asasnya bersifat perundangan dan harus diselesaikan melalui proses sivil yang sewajarnya. Menurut beliau, persoalan utama dalam kebanyakan kes adalah sama ada rumah ibadat berkenaan mempunyai hak sah untuk menduduki tanah terbabit.
"Jika struktur itu dibina di atas tanah yang bukan milik rumah ibadat itu, maka ia menjadi satu masalah," jelas Thayalan kepada media. Beliau menambah bahawa pendudukan berpanjangan sahaja tidak secara automatik memberikan hak milik atau pemilikan sah dari segi undang-undang.
Apabila pemilik tanah ingin mendapatkan semula pemilikan, Seksyen 7 Akta Relief Spesifik 1950 dan Aturan 89 Kaedah-kaedah Mahkamah 2012 memperuntukkan mekanisme untuk mendapatkan perintah mahkamah. Pemilik tanah mempunyai platform perundangan yang jelas tanpa perlu melibatkan orang awam sehingga menimbulkan emosi yang tidak perlu.
Kelulusan Pihak Berkuasa Tempatan
Sementara itu, Thayalan juga menegaskan bahawa rumah ibadat tetap tertakluk kepada undang-undang perancangan dan pembinaan, walaupun isu pemilikan tanah tidak dipertikaikan. Semua pembangunan termasuk rumah ibadat memerlukan kelulusan pihak berkuasa tempatan di bawah Akta Jalan, Parit dan Bangunan 1974 serta Akta Kerajaan Tempatan 1976.
Jelas beliau, kegagalan mendapatkan kelulusan perancangan atau mematuhi undang-undang kecil boleh melanggar undang-undang sivil, bukan kesalahan jenayah. "Tiada unsur jenayah di situ. Ia pelanggaran undang-undang sivil iaitu menduduki tanpa kebenaran dan tidak mematuhi keperluan pihak berkuasa tempatan," katanya.
Namun, Thayalan menimbulkan persoalan penting sama ada pihak berkuasa tempatan pernah mengambil tindakan atau menangani permasalahan bagi struktur yang telah lama wujud, yang sering mempunyai nilai sentimental kepada komuniti setempat.
Mengimbangi Kedaulatan Undang-undang dan Kebebasan Beragama
Perkara 11 Perlembagaan Persekutuan menjamin hak untuk menganut dan mengamalkan agama, namun hak itu tertakluk kepada undang-undang berkaitan ketenteraman awam, kesihatan awam dan moral. Thayalan menegaskan bahawa piawaian undang-undang yang sama mesti diguna pakai terhadap semua rumah ibadat tanpa mengira agama.
"Tidak dinafikan ini isu yang sangat sensitif, tetapi kita tidak boleh membiarkan emosi atau sentimen mengatasi undang-undang," tegas beliau. Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim juga telah menyeru semua pihak saling menghormati dalam menangani isu sensitif seperti ini bagi mengelakkan salah faham dan mengekalkan perpaduan negara.
Keharmonian Sosial Melalui Penyelesaian Berunding
Thayalan bersetuju bahawa tindakan penguatkuasaan terhadap rumah ibadat boleh memberi kesan sosial yang lebih luas, khususnya dalam masyarakat majmuk seperti Malaysia, di mana sesetengah struktur telah wujud selama beberapa dekad. Langkah tegas seperti perobohan, walaupun sah dari segi undang-undang, berisiko mencetuskan ketegangan kaum atau agama jika tidak ditangani secara berhati-hati.
Beliau mencadangkan beberapa pendekatan penyelesaian:
- Rumah ibadat tanpa kelulusan sewajarnya berusaha mendaftarkan bangunan melalui cara sah
- Berunding dengan pemilik tanah untuk penyelesaian bersama
- Membeli atau menyewa tanah secara sah
- Mengemukakan permohonan rasmi kepada pihak berkuasa tempatan
Di Selangor, Menteri Besar Amirudin Shari telah menjelaskan prosedur yang perlu diikuti oleh pemilik tanah persendirian jika berlaku pencerobohan rumah ibadat di atas tanah mereka. Thayalan turut menggesa pihak berkuasa memastikan semua prosedur dipatuhi dan mengelakkan tindakan unilateral atau tergesa-gesa yang boleh memburukkan keadaan.
"Pada akhirnya, kita semua mahu negara ini ditadbir berasaskan kedaulatan undang-undang. Sebagai rakyat yang patuh undang-undang dan bertanggungjawab, proses sewajarnya perlu dihormati," rumus Thayalan, menekankan kepentingan penyelesaian berunding yang mengambil kira kedua-dua aspek perundangan dan keharmonian sosial.
