Pertikaian Rumah Ibadat 'Haram' Dikawal Undang-Undang Sivil, Bukan Jenayah
Isu terkini mengenai rumah ibadat yang didirikan di atas tanah awam atau persendirian tanpa kebenaran pihak berkuasa telah mencetuskan perdebatan mengenai langkah penguatkuasaan yang sesuai serta kesannya terhadap keharmonian sosial di Malaysia. Perdana Menteri Anwar Ibrahim baru-baru ini mengingatkan rakyat Malaysia bahawa semua tindakan mesti berlandaskan undang-undang dan dilaksanakan oleh pihak berkuasa yang betul, sambil menyeru orang ramai agar tidak mengambil tindakan sendiri.
Pemilikan Tanah Menentukan Hak Menduduki
Peguam M Thayalan menegaskan bahawa pertikaian sedemikian pada dasarnya bersifat undang-undang dan harus diselesaikan melalui proses sivil yang betul. Beliau menjelaskan bahawa persoalan utama dalam kebanyakan pertikaian adalah sama ada rumah ibadat tersebut mempunyai hak yang sah untuk menduduki tanah yang didudukinya.
"Jika struktur itu berada di atas tanah yang bukan milik rumah ibadat tersebut, maka itu akan menjadi masalah," kata Thayalan kepada FMT. Beliau menambah bahawa pendudukan yang lama sahaja tidak secara automatik memberikan hak undang-undang, dan di Malaysia, pendudukan yang berpanjangan tidak dengan sendirinya memberikan pemilikan atau milikan yang sah.
Apabila pemilik tanah ingin mendapatkan kembali milikan, Seksyen 7 Akta Relief Khas 1950 dan Perintah 89 Peraturan Mahkamah 2012 menyediakan mekanisme untuk mendapatkan perintah mahkamah, jelas Thayalan.
Kebenaran Pihak Berkuasa Tempatan Diperlukan
Thayalan menyatakan bahawa walaupun pemilikan tanah tidak dipertikaikan, rumah ibadat masih mesti mematuhi peraturan perancangan dan pembinaan. Di bawah Akta Jalan, Parit dan Bangunan 1974 serta Akta Kerajaan Tempatan 1976, mana-mana bangunan – termasuk rumah ibadat – memerlukan kelulusan yang betul daripada pihak berkuasa tempatan.
"Tidak ada apa-apa yang bersifat jenayah mengenainya. Ia melanggar undang-undang sivil, yang bermaksud menduduki tanpa kebenaran dan tidak mematuhi keperluan pihak berkuasa tempatan," tegas beliau. Thayalan menambah bahawa bagi struktur yang telah wujud selama bertahun-tahun, persoalan mungkin timbul sama ada pihak berkuasa tempatan pernah mengambil tindakan penguatkuasaan sebelum ini dan bagaimana perkara tersebut ditangani.
Mengimbangi Peraturan Undang-Undang dan Kebebasan Beragama
Perkara 11 Perlembagaan Persekutuan menjamin hak untuk menganut dan mengamalkan agama seseorang. Walau bagaimanapun, hak ini tertakluk kepada undang-undang yang berkaitan dengan ketenteraman awam, kesihatan awam dan moral, dan tidak mengecualikan mana-mana kumpulan daripada mematuhi peraturan tanah dan perancangan.
Thayalan menekankan bahawa piawaian undang-undang yang sama mesti digunakan untuk semua rumah ibadat, tanpa mengira agama. Beliau mengakui bahawa tempat ibadat yang telah lama wujud mungkin membawa nilai sentimental untuk komuniti. "Tidak syak lagi bahawa ini semua adalah isu yang sangat sensitif, tetapi orang ramai tidak seharusnya diperintah oleh emosi atau sentimen," tegasnya.
Keharmonian Sosial Melalui Penyelesaian Rundingan
Thayalan bersetuju bahawa tindakan penguatkuasaan terhadap rumah ibadat boleh membawa implikasi sosial yang lebih luas, terutamanya dalam masyarakat pelbagai agama seperti Malaysia di mana struktur sedemikian mungkin telah berdiri selama beberapa dekad. Langkah ketat seperti perobohan, walaupun dibenarkan secara undang-undang, berisiko memburukkan ketegangan kaum atau agama jika tidak ditangani dengan berhati-hati.
Beliau berkata rumah ibadat yang tidak mempunyai kelulusan yang betul harus sentiasa berusaha untuk menormalkan kedudukan mereka melalui cara yang sah, termasuk dengan berunding dengan pemilik tanah, membeli atau menyewa tanah, atau menyerahkan permohonan kepada pihak berkuasa tempatan. Thayalan menyeru pihak berkuasa untuk memastikan prosedur yang betul diikuti dan mengelak daripada mengambil tindakan sepihak atau tergesa-gesa yang boleh meningkatkan ketegangan tanpa perlu.
"Pada akhirnya, kita semua mahu negara ini dijalankan mengikut undang-undang dan peraturan. Sebagai penduduk yang mematuhi undang-undang, sedar sivik dan berfikiran sivik, orang ramai harus mengikuti proses yang sewajarnya," katanya.
Di Selangor, Menteri Besar Amirudin Shari telah menggariskan prosedur yang mesti diikuti oleh pemilik tanah persendirian jika rumah ibadat menceroboh harta mereka. Sementara itu, Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim menyeru rasa hormat-menghormati dalam menangani isu sensitif sedemikian untuk mengelakkan salah faham dan mengekalkan perpaduan nasional.
