Peguam Tolak Gesaan Hadkan PRN kepada Parti Tempatan, Tegas Ia Tak Berperlembagaan
Pengamal undang-undang telah menolak cadangan untuk mengehadkan Pilihan Raya Negeri (PRN) di Sabah dan Sarawak kepada hanya parti tempatan, dengan menyifatkannya sebagai tidak boleh dilaksanakan dan bercanggah dengan Perlembagaan Persekutuan. Bekas presiden Persatuan Undang-undang Sabah (SLS), Roger Chin, menegaskan bahawa Perkara 10 Perlembagaan menjamin kebebasan berpersatuan, termasuk hak menubuhkan dan menyertai parti politik.
Hak Perlembagaan Dijamin, Tidak Boleh Disekat
Chin menjelaskan bahawa langkah menghalang parti kebangsaan daripada bertanding pada PRN di Sabah dan Sarawak seolah-olah menyekat hak perlembagaan yang dijamin. Beliau juga menambah, cadangan agar hanya 'orang tempatan' patut menentukan keputusan pilihan raya mungkin melanggar perlembagaan, kerana undang-undang tidak membezakan antara rakyat Malaysia 'tempatan' dan 'bukan tempatan' apabila didaftarkan secara sah di sesuatu kawasan pilihan raya.
Bekas presiden Majlis Peguam, Salim Bashir, turut menekankan bahawa kebebasan berpersatuan, yang termaktub di bawah Perkara 10(c) perlembagaan, adalah sebahagian penting hak asasi yang dinikmati oleh semua rakyat Malaysia. Beliau berkata, hak ini merupakan medium sistem demokrasi dan tidak sepatutnya disekat sewenang-wenangnya.
Mekanisme Peti Undi Sudah Cukup
Chin menambah, jika rakyat Malaysia Timur mahu parti tempatan mendominasi arena politik negeri, perlembagaan sudah pun menyediakan mekanismenya, iaitu peti undi. Dalam sebuah sistem demokrasi, dominasi politik akhirnya harus ditentukan oleh pengundi, bukan dikuatkuasakan melalui sekatan undang-undang.
Pada Selasa lalu, Ahli Parlimen Keningau, Jeffrey Kitingan, telah bertanya sama ada kerajaan akan mempertimbangkan untuk hanya membenarkan parti tempatan bertanding dalam kedua-dua PRN Sabah dan Sarawak. Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-undang dan Reformasi Institusi), Azalina Othman Said, menjawab bahawa satu perubahan dasar yang besar akan diperlukan untuk membenarkan hanya parti tempatan sertai PRN, dengan implikasi terhadap perlembagaan, prinsip demokrasi, dan kebebasan berpersatuan.
Sekatan Mudah Dipintas, Risiko Dicabar di Mahkamah
Seorang lagi peguam, Andrew Khoo, meragui keberkesanan sekatan sedemikian, menyatakan bahawa ia boleh dipintas dengan mudah oleh mana-mana parti tempatan yang bersekutu dengan parti lain dari negeri lain atau parti kebangsaan. Salim dan Chin kedua-duanya berkata, kerajaan pasti akan dicabar di mahkamah jika memperkenalkan sekatan sedemikian, kerana mana-mana perundangan atau dasar yang tidak berperlembagaan berisiko dibatalkan.
Chin menegaskan, mana-mana parti politik yang dihalang daripada bertanding pada PRN di Sabah atau Sarawak besar kemungkinan akan mencabar undang-undang tersebut di mahkamah, berdasarkan prinsip kebebasan berpersatuan dan kesamarataan di sisi undang-undang. Memandangkan implikasi perlembagaannya, semakan kehakiman mungkin tidak dapat dielakkan.
