Peguam Beri Amaran: Jangan Beri Kuasa Mutlak kepada Pendakwa Raya Baharu
Peguam memberi amaran bahawa pindaan perlembagaan yang dicadangkan untuk memindahkan kuasa pendakwaan daripada Peguam Negara kepada Pendakwa Raya tidak sepatutnya memberikan kuasa tanpa batas yang boleh menjejaskan keyakinan awam terhadap sistem keadilan jenayah.
Had Jelas Diperlukan untuk Kuasa Pendakwa Raya
Pengamal undang-undang jenayah menyeru supaya had yang jelas ditetapkan untuk kuasa Pendakwa Raya, terutamanya berkenaan penghentian prosiding jenayah yang telah maju ke peringkat pembelaan. Mereka berkata pemberian kuasa tanpa kawalan kepada pemegang jawatan itu akan melucutkan sebarang budi bicara sebenar hakim perbicaraan apabila Pendakwa Raya memohon sama ada untuk pelepasan penuh atau pelepasan tidak sama dengan pembebasan (DNAA).
Peguam Salim Bashir menyatakan bahawa adalah "tidak masuk akal" untuk membenarkan Pendakwa Raya memohon penghentian selepas kes prima facie telah dibuktikan terhadap tertuduh. "Hakim perbicaraan akan menyemak semua bukti dan fakta yang relevan dengan teliti menggunakan pendekatan penilaian maksimum untuk menentukan sama ada pendakwaan telah membuktikan setiap unsur pertuduhan," katanya.
Salim menambah bahawa penghentian pada peringkat pembelaan akan menunjukkan penghormatan yang sedikit terhadap usaha kehakiman mahkamah dan mengakibatkan pembaziran masa saksi serta wang pembayar cukai. "Pada masa ini, satu-satunya pilihan yang ada kepada hakim adalah sama ada untuk memberikan DNAA atau mengarahkan pembebasan tanpa syarat tertuduh apabila kes ditarik balik, tanpa mengira peringkat perbicaraan," jelasnya.
Komen Terhadap Rang Undang-Undang Pindaan Perlembagaan
Komen tersebut dibuat berhubung Rang Undang-Undang Perlembagaan (Pindaan) (No. 2) 2026, yang bertujuan untuk memindahkan secara keseluruhan kuasa pendakwaan tanpa batas Peguam Negara kepada jawatan baharu Pendakwa Raya, termasuk kuasa untuk menghentikan prosiding jenayah yang sedang berjalan di bawah Perkara 145(3) perlembagaan.
Rang undang-undang itu, yang juga membincangkan perlantikan, imbuhan dan tempoh perkhidmatan Pendakwa Raya, dijangka akan dibahaskan di Dewan Rakyat pada bulan Jun.
Peguam A Srimurugan berkata budi bicara sedia ada yang diberikan kepada Pendakwa Raya untuk memutuskan sama ada untuk membawa pertuduhan terhadap suspek selepas mengkaji kertas siasatan harus dikekalkan. "Pilihan itu mesti tersedia untuknya atas dasar dasar awam. Lebih baik jika dia menerangkan keputusannya dalam kes kepentingan awam yang mendapat perhatian tinggi," katanya.
Srimurugan bersetuju bahawa Pendakwa Raya hanya harus dibenarkan menggunakan kuasa mutlaknya untuk menarik balik pertuduhan sebelum penutupan kes pendakwaan. Beliau berkata, sebaik sahaja pembelaan dipanggil, sebarang penghentian harus tertakluk kepada budi bicara hakim perbicaraan. "Jika tidak, penarikan balik akan ditafsirkan sebagai Pendakwa Raya membatalkan keputusan mahkamah bahawa kes prima facie telah dibuktikan terhadap tertuduh," tegasnya.
Peranan Pendakwa Raya dalam Sistem Keadilan
Peguam K A Ramu menyatakan bahawa perbicaraan jenayah dibawa atas nama awam terhadap seseorang tertuduh, dengan setiap pihak memainkan peranan yang berbeza. "Pendakwa Raya adalah penjaga undang-undang dan ketenteraman yang peranannya adalah untuk memastikan tiada siapa yang berada di atas undang-undang," katanya.
Ramu berkata pendakwaan wajib membuktikan kesnya melampaui keraguan munasabah untuk mendapatkan sabitan, manakala tertuduh mesti menimbulkan keraguan munasabah untuk mendapatkan pembebasan. Kedua-dua tertuduh dan awam berhak mendapat keadilan, katanya, sambil menambah bahawa sebaik sahaja pembelaan telah dipanggil, awam mempunyai jangkaan sah bahawa kes jenayah akan dilihat sehingga kesimpulannya.
Ramu juga menyeru supaya undang-undang yang dipinda memerlukan Pendakwa Raya menyerahkan laporan tahunan kepada Parlimen untuk memastikan ketelusan dan akauntabiliti dalam pelaksanaan kuasa pendakwaan.
Implikasi terhadap Sistem Keadilan Jenayah
Peguam menekankan bahawa pemberian kuasa tanpa had kepada Pendakwa Raya boleh mempunyai implikasi serius terhadap sistem keadilan jenayah:
- Mengurangkan keyakinan awam terhadap proses kehakiman
- Membazirkan sumber mahkamah termasuk masa dan kewangan
- Mengganggu keseimbangan kuasa antara badan kehakiman dan pendakwaan
- Mencipta ketidakpastian undang-undang bagi tertuduh dan pihak berkepentingan
Cadangan pindaan ini muncul dalam konteks reformasi undang-undang yang lebih luas untuk memisahkan fungsi Peguam Negara sebagai penasihat undang-undang kerajaan dan Pendakwa Raya sebagai pihak pendakwaan bebas. Namun, peguam menegaskan bahawa pemisahan kuasa ini tidak sepatutnya mencipta jawatan baharu dengan kuasa yang sama tidak terbatas seperti yang sebelum ini dipegang oleh Peguam Negara.
Perbincangan mengenai rang undang-undang ini dijangka akan menjadi sengit di Parlimen, dengan pelbagai pihak berkepentingan dalam sistem keadilan mengawasi perkembangan ini dengan teliti untuk memastikan bahawa sebarang perubahan memperkukuh, bukannya melemahkan, prinsip keadilan dan kedaulatan undang-undang.
