Hakim Mahkamah Tinggi, Johan Lee, membenarkan semakan jenayah oleh pihak pendakwaan bagi membatalkan keputusan Mahkamah Sesyen Alor Setar yang melepas tanpa membebaskan (DNAA) tiga lelaki sebelum perbicaraan bermula. Dalam tegurannya, beliau menekankan bahawa mahkamah bawahan tidak boleh melanggar kuasa budi bicara pendakwa raya dalam merangka atau menamatkan prosiding, semata-mata kerana tidak bersetuju dengan kaedah sesuatu pendakwaan.
Hakim yang bertugas di Alor Setar itu berkata kuasa pendakwa raya dilindungi oleh Perkara 145(3) Perlembagaan Persekutuan. Beliau mengingatkan bahawa mahkamah adalah “penjaga keabsahan undang-undang, bukannya pengarah pendakwaan”. Sebaik sahaja pertuduhan sah difailkan, mahkamah mesti mendengar keterangan dan memutuskan kes berdasarkan merit.
Semakan jenayah dan prinsip asas kehakiman
Semakan jenayah merupakan mekanisme yang membolehkan mahkamah atasan menyemak keputusan mahkamah bawahan untuk membetulkan kesilapan undang-undang yang nyata. Dalam kes ini, pihak pendakwaan menggunakan mekanisme tersebut untuk mencabar keputusan Mahkamah Sesyen yang memberikan DNAA sebelum perbicaraan.
Menurut Johan Lee, mahkamah bawahan tidak boleh menganggap diri mereka mempunyai bidang kuasa asal untuk membatalkan pertuduhan jenayah atas alasan andaian prejudis atau penyalahgunaan proses. Beliau menjelaskan bahawa Mahkamah Sesyen dan Mahkamah Majistret hanya boleh menjalankan kuasa yang diperuntukkan oleh undang-undang bertulis.
Kes tiga tertuduh di Jerlun
Kes ini membabitkan Azizan Saad, 51, Hosmi Ali, 43, dan Rizal Mat Zain, 49. Mereka ditangkap di Jerlun, Kedah, pada 13 Oktober tahun lalu. Polis dilaporkan merampas 2.74 gram heroin, 2.46 gram monoasetilmorfina, dan 21.81 gram methamphetamine daripada mereka.
Pada mulanya, ketiga-tiga tertuduh dituduh mengedar dadah di bawah Seksyen 39B(1)(a) Akta Dadah Berbahaya 1952 (ADB). Bagaimanapun, selepas laporan kimia diperoleh, pertuduhan dikurangkan kepada kesalahan memiliki dadah mengikut Seksyen 12(2) ADB, yang boleh dihukum di bawah Seksyen 39A(2)(d). Pengurangan pertuduhan itu dibuat memandangkan jumlah berat gabungan heroin dan monoasetilmorfina ialah 5.2 gram.
Pertikaian penggabungan berat dadah
Walaupun Mahkamah Sesyen membenarkan pertuduhan pindaan, ia memutuskan bahawa heroin dan monoasetilmorfina sepatutnya dituduh secara berasingan. Mahkamah berpendapat bahawa berat individu setiap jenis dadah berada di bawah ambang lima gram yang diperlukan bagi hukuman dipertingkatkan di bawah Seksyen 39A(2). Justeru, mahkamah memberikan DNAA kepada ketiga-tiga tertuduh sebelum perbicaraan dimulakan.
Hakim Johan Lee tidak bersetuju dengan tafsiran itu. Beliau menegaskan bahawa Seksyen 39A(2)(d) ADB secara nyata membenarkan berat heroin, morfin, dan monoasetilmorfina digabungkan untuk tujuan penentuan hukuman. Oleh itu, keputusan Mahkamah Sesyen untuk memisahkan pertuduhan adalah bertentangan dengan peruntukan statut.
Perbezaan kuasa mahkamah bawahan dan atasan
Dalam penghakimannya, Johan turut menolak tanggapan salah yang sering berlarutan mengenai bidang kuasa mahkamah bawahan. Beliau menegaskan bahawa Mahkamah Sesyen dan Mahkamah Majistret berbeza daripada mahkamah atasan yang dibentuk di bawah Perkara 121 Perlembagaan Persekutuan.
Mahkamah atasan mempunyai bidang kuasa asal untuk mencegah penyalahgunaan proses mahkamah mereka sendiri. Sebaliknya, mahkamah bawahan hanya memiliki kuasa yang diberikan secara jelas oleh undang-undang bertulis, dan tidak boleh melebihi had tersebut.
Pelanggaran Perkara 145(3) Perlembagaan
Hakim itu menyifatkan keputusan Mahkamah Sesyen sebagai pelanggaran nyata terhadap Perkara 145(3) Perlembagaan Persekutuan dan doktrin pemisahan kuasa. Mahkamah berkenaan, katanya, telah menceroboh fungsi perlembagaan pendakwa raya yang diberi kuasa untuk menjalankan pendakwaan.
Selepas membatalkan perintah DNAA, Johan memulihkan semula pertuduhan terhadap tiga tertuduh dan mengarahkan kes diteruskan melalui perbicaraan. Beliau turut mengarahkan ketiga-tiga mereka dibicarakan bersama atas pertuduhan berasingan berkaitan pemilikan methamphetamine hasil daripada serbuan polis berkenaan.
Implikasi kepada sistem perundangan
Keputusan ini memperkukuh prinsip bahawa badan kehakiman tidak boleh mengambil alih peranan pendakwa raya dalam menentukan arah sesuatu pendakwaan. Selagi pertuduhan yang difailkan sah di sisi undang-undang, mahkamah bawahan tidak boleh membatalkannya semata-mata kerana tidak bersetuju dengan strategi atau kaedah pendakwaan.
Perkara 145(3) Perlembagaan Persekutuan memberi kuasa budi bicara kepada Peguam Negara untuk memulakan, menjalankan, atau memberhentikan prosiding bagi apa-apa kesalahan. Doktrin pemisahan kuasa memastikan setiap cabang kerajaan menghormati fungsi cabang lain, termasuk dalam pentadbiran keadilan jenayah.
