Mahkamah Rayuan Malaysia telah mengekalkan larangan kerajaan ke atas filem kontroversi Mentega Terbang, memutuskan bahawa kuasa menteri dalam negeri untuk melarang filem demi kepentingan awam adalah mengikut perlembagaan dan boleh dilaksanakan sebelum sebarang gangguan awam berlaku.
Panel tiga hakim yang terdiri daripada Datuk Ismail Brahim, Datuk Ong Chee Kwan dan Datuk Ahmad Shahrir Salleh sebulat suara menolak rayuan oleh pengarah filem, Khairi Anwar Jailani, dan penerbit, Tan Meng Kheng, dengan mengesahkan keputusan Mahkamah Tinggi yang menolak permohonan semakan kehakiman mereka, lapor Free Malaysia Today (FMT).
Hakim tolak hujah perlembagaan
Menyampaikan alasan luas mahkamah, Hakim Ong menolak hujah perayu bahawa Seksyen 26 Akta Penapisan Filem, yang memberi kuasa kepada menteri dalam negeri untuk melarang filem demi "kepentingan awam", adalah tidak mengikut perlembagaan.
Khairi dan Tan berhujah bahawa peruntukan itu memberikan kuasa yang terlalu luas yang melanggar hak kebebasan bersuara yang dijamin di bawah Perkara 10 Perlembagaan Persekutuan.
Ong berkata peruntukan itu mesti ditafsirkan berdasarkan Perlembagaan dan niat Parlimen dalam menggubal undang-undang tersebut. "Operasinya terhad kepada alasan yang dibenarkan secara perlembagaan di bawah Perkara 10," kata Ong, sambil menambah bahawa frasa "kepentingan awam" adalah terhad kepada perkara yang melibatkan keselamatan negara, ketenteraman awam dan moral.
Keputusan menteri tidak tidak rasional
Mahkamah juga menolak dakwaan perayu bahawa perintah larangan itu adalah tidak rasional, dengan menegaskan bahawa semakan kehakiman berkaitan dengan kesahan proses membuat keputusan menteri dan bukan sama ada mahkamah sendiri akan mencapai kesimpulan yang sama.
Ong berkata terdapat bahan objektif yang mencukupi di hadapan menteri untuk mewajarkan keputusan itu, termasuk penilaian oleh Lembaga Penapisan Filem, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (Jakim), Cawangan Khas, laporan polis, pendapat daripada pihak berkuasa Islam dan tontonan sendiri oleh menteri terhadap filem tersebut.
Larangan bersifat pencegahan
Panel itu juga menolak hujah bahawa pihak berkuasa sepatutnya menunggu bukti gangguan awam sebelum mengeluarkan perintah larangan. Khairi dan Tan berhujah bahawa Mentega Terbang telah tersedia secara umum di platform penstriman selama beberapa bulan sebelum larangan tanpa mencetuskan sebarang gangguan awam.
Bagaimanapun, Ong berkata Seksyen 26 Akta tersebut bersifat pencegahan dan tidak memerlukan pihak berkuasa menunggu sehingga gangguan awam berlaku sebelum bertindak. Ketiadaan gangguan semasa tempoh pemantauan tidak menghilangkan risiko bahawa pameran tanpa sekatan boleh menjejaskan ketenteraman awam, tambahnya.
Tiada hak untuk didengar sebelum larangan
Panel selanjutnya memutuskan bahawa Khairi dan Tan tidak berhak untuk didengar sebelum perintah larangan dikeluarkan kerana perintah itu bersifat perundangan, terpakai secara umum kepada orang ramai dan bukan menyasarkan mereka secara peribadi. Oleh itu, peraturan common law mengenai keadilan semula jadi yang memerlukan pendengaran terlebih dahulu tidak terpakai.
Khairi dan Tan memfailkan semakan kehakiman pada Disember 2023, dengan alasan bahawa larangan itu tidak rasional, melanggar hak perlembagaan mereka untuk kebebasan bersuara dan menjejaskan mata pencarian mereka dengan menghalang filem itu daripada ditayangkan atau diedarkan di Malaysia. Mahkamah Tinggi menolak permohonan itu pada September 2025.
Latar belakang larangan
Kementerian Dalam Negeri mengeluarkan Perintah Larangan (Penapisan Filem) 2023 pada 21 Ogos 2023, melarang tayangan dan publisiti Mentega Terbang, yang sebelum ini tersedia di platform penstriman. Filem itu menimbulkan kontroversi berhubung babak yang dikatakan menggambarkan kepercayaan dan tema agama yang bercanggah.
Peguam N. Surendran, yang mewakili Khairi dan Tan, berkata beliau telah menerima arahan untuk merayu keputusan Mahkamah Rayuan ke Mahkamah Persekutuan. Peguam kanan persekutuan Sallehuddin Ali hadir bagi pihak menteri dalam negeri dan kerajaan.
