Mahkamah Persekutuan mempunyai hak mutlak untuk bertindak atas inisiatif sendiri apabila perlembagaan atau rangka kerjanya terjejas oleh penggunaan kuasa yang sewenang-wenang. Perkembangan terkini di Negeri Sembilan, yang melaporkan kemungkinan krisis perlembagaan berkaitan niat untuk menyingkirkan Yang di-Pertuan Besar negeri, amat memilukan.
Definisi Kuasa Sewenang-wenang
Keputusan sewenang-wenang adalah keputusan yang dibuat tanpa alasan, justifikasi atau pematuhan kepada prinsip undang-undang yang ditetapkan. Dalam undang-undang perlembagaan dan pentadbiran, ia merujuk kepada penggunaan kuasa yang tidak rasional, bertentangan dengan piawaian undang-undang, tidak boleh diramal, dan tidak bertanggungjawab. Jawapannya mesti tegas: tidak. Keputusan sewenang-wenang adalah bertentangan dengan semangat pemerintahan perlembagaan.
Peranan Sumpah Jawatan dan Kuasa Kehakiman
Para pengasas negara memahami bahawa pemegang jawatan perlembagaan mesti tertakluk kepada penelitian. Mahkamah diberi kuasa kehakiman perlembagaan, termaktub dalam sumpah jawatan hakim, untuk menjadi penjaga utama Perlembagaan Persekutuan. Hakim tidak hanya menjadi penimbang tara pasif; mereka diwajibkan untuk memastikan tiada keputusan dibuat secara sewenang-wenang.
Kuasa Suo Motu
Mahkamah mempunyai hak untuk bertindak suo motu apabila perlembagaan terjejas. Ini bukan aktivisme kehakiman, tetapi dinamisme kehakiman yang perlu. Mahkamah Persekutuan mesti berani mengeluarkan arahan suo motu untuk mencegah keaiban perlembagaan. India menyediakan banyak preseden untuk dinamisme kehakiman sedemikian.
Kuasa Sewenang-wenang Tidak Perlembagaan
Sebarang penggunaan kuasa sewenang-wenang adalah tidak perlembagaan kerana ia melanggar prinsip tadbir urus yang beralasan. Perlembagaan bukan dokumen politik semata-mata; ia adalah piagam jurisprudens yang menuntut akauntabiliti, ketelusan dan kedaulatan undang-undang. Tindakan sewenang-wenang oleh pemegang jawatan perlembagaan menjejaskan legitimasi tatanan perlembagaan.
Kewajipan Kehakiman
Krisis di Negeri Sembilan adalah peringatan bahawa krisis perlembagaan adalah realiti yang memberi kesan mendalam kepada tadbir urus. Mahkamah Persekutuan mesti mengiktiraf tanggungjawabnya untuk bertindak suo motu apabila maruah perlembagaan terancam. Hanya melalui penggunaan kuasa kehakiman yang betul, krisis diraja dapat diselesaikan.
