Ketua Kerajaan Tidak Perlu Letak Jawatan Jika Raja Tolak Pembubaran, Kata Peguam
Seorang peguam menegaskan bahawa ketua kerajaan tidak diwajibkan secara undang-undang untuk meletak jawatan sekiranya ketua negeri menolak permintaan untuk membubarkan dewan undangan dan mencetuskan pilihan raya baharu. Bastian Pius Vendargon menyatakan bahawa perletakan jawatan hanya diperlukan jika jelas bahawa perdana menteri, menteri besar atau ketua menteri yang berkenaan telah kehilangan keyakinan majoriti ahli dewan yang dipilih.
Kedudukan Eksekutif Kekal Dengan Sokongan Majoriti
Bastian Pius Vendargon menjelaskan, "Kedudukan ketua eksekutif kekal utuh selagi dia memerintah sokongan majoriti ahli dewan yang dipilih pada masa dia memohon untuk berjumpa dengan raja bagi membubarkan dewan." Beliau menambah bahawa ini adalah berdasarkan tafsiran perlembagaan negeri dan keputusan mahkamah terdahulu.
Pada 9 April lalu, Menteri Besar Perak Saarani Mohamad menyatakan bahawa negeri itu tidak akan menyaksikan pilihan raya mengejut dalam masa terdekat, dan beliau tidak mungkin akan memohon untuk berjumpa dengan Sultan Nazrin Shah bagi membubarkan dewan undangan negeri. Bernama melaporkan bahawa pentadbirannya masih mempunyai lebih setahun lagi untuk memenuhi mandatnya, dan tiada perbincangan mengenai pembubaran telah diadakan.
Kes Nizar Jamaluddin v Zambry Abdul Kadir (2010)
Vendargon berkata kenyataan Saarani mungkin berdasarkan salah baca kes Nizar Jamaluddin lwn Zambry Abdul Kadir pada tahun 2010. Dalam kes itu, Sultan Azlan Shah yang telah mangkat menentukan bahawa menteri besar pada masa itu, Nizar, tidak lagi memerintah sokongan majoriti dalam dewan undangan negeri Perak dan meminta perletakan jawatan Nizar, yang enggan diberikan.
Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa sultan berhak menilai sama ada Nizar masih memerintah sokongan majoriti tanpa memerlukan undian rasmi dalam dewan undangan. Dalam keputusan sebulat suara, panel lima anggota menyatakan bahawa bukti kehilangan keyakinan boleh diambil dari sumber luar, selagi kekurangan sokongan itu ditetapkan secara muktamad.
Dalam kes tersebut, tiga ahli dewan undangan negeri berubah pihak, menyebabkan kerajaan Perak yang dipimpin Nizar runtuh. Berdasarkan pengakuan berkanun, raja melantik Zambry sebagai menteri besar Perak yang baharu.
Tafsiran Perkara 16(6) Perlembagaan Perak
Vendargon berkata Mahkamah Persekutuan mentafsir Perkara 16(6) Perlembagaan Perak secara literal, dan memutuskan bahawa perkataan "hendaklah" bermaksud Nizar diwajibkan untuk menyerahkan perletakan jawatannya sebagai menteri besar. Perkara 16(6) berbunyi: "Jika menteri besar berhenti memerintah keyakinan majoriti ahli dewan undangan negeri, maka, melainkan atas permintaannya Yang di-Pertuan Agong membubarkan dewan undangan negeri, dia hendaklah menyerahkan perletakan jawatan majlis eksekutif."
Pandangan Peguam Lain Mengenai Undian Dalam Dewan
Peguam Nurmustanir Nor berkata kes Nizar adalah satu-satunya pertikaian sedemikian yang diputuskan oleh Mahkamah Persekutuan, dan "sama ada seseorang bersetuju atau tidak," keputusannya adalah berdasarkan tafsiran perlembagaan Perak. Beliau berkata adalah lebih baik bagi ketua kerajaan untuk menentukan kedudukan mereka berdasarkan undian dalam Dewan Rakyat atau dewan undangan negeri, mengikut kes.
Nurmustanir Nor menekankan, "Undian akan jelas menunjukkan tahap sokongan yang dinikmati oleh ketua eksekutif kerajaan dari segi angka." Beliau menambah bahawa pendekatan ini boleh mengelakkan kekeliruan dan memastikan proses demokrasi berjalan dengan lancar.
Perbincangan ini timbul dalam konteks kestabilan politik di Perak, di mana pentadbiran Saarani masih mempunyai tempoh untuk berkhidmat. Dengan tiada rancangan untuk pembubaran dewan, isu perletakan jawatan ketua kerajaan kekal sebagai topik perbincangan undang-undang yang penting dalam sistem berparlimen Malaysia.
