Dasar Keselamatan Kanak-kanak Bukan Pengawasan Massa: Perlindungan Digital Tanpa Pencerobohan

Dasar Keselamatan Kanak-kanak Bukan Pengawasan Massa: Perlindungan Digital Tanpa Pencerobohan

Ancaman jenayah seksual kanak-kanak dalam talian adalah realiti yang membimbangkan, namun menyamakan dasar keselamatan dengan pengawasan menyeluruh hanya mengaburkan perbincangan penting ini. Pada tahun lalu, negara dikejutkan dengan penemuan lebih daripada 880,000 fail digital yang mengandungi bahan penderaan seksual kanak-kanak (CSAM) serta pornografi dewasa dalam operasi bersepadu antara polis dan Suruhanjaya Komunikasi Multimedia Malaysia (SKMM). Operasi itu turut menahan 31 suspek, dengan yang termuda berusia 12 tahun, menunjukkan betapa seriusnya isu ini.

Kerajaan Perangi Eksploitasi Seksual Kanak-kanak

Lantas, kerajaan Malaysia telah menjadikan jenayah membabitkan eksploitasi seksual kanak-kanak dalam talian sebagai agenda utama untuk diperangi. Akta Keselamatan Dalam Talian (OnSA) yang mula dikuat kuasa pada 1 Januari lalu, antara pengisiannya termasuk pelaksanaan had umur 16 tahun bagi penggunaan media sosial yang bakal dilaksanakan tidak lama lagi. Langkah ini adalah usaha untuk melindungi kanak-kanak dan remaja daripada risiko dieksploitasi serta terdedah kepada kandungan tidak wajar dalam talian.

Inisiatif serupa juga telah dilaksanakan di peringkat antarabangsa, dengan Australia menjadi negara pertama yang melarang individu bawah umur 16 tahun daripada mengakses media sosial. Langkah ini telah memberi galakan kepada negara lain untuk mengikut jejak yang sama. Parti pemerintah di Jerman mengumumkan sokongan terhadap larangan media sosial, manakala Presiden Perancis Emmanuel Macron menggesa larangan untuk kanak-kanak bawah 15 tahun. Di United Kingdom, Keir Starmer berusaha melaksanakan larangan media sosial secara menyeluruh. Greece, Filipina, Indonesia, Singapura, dan Jepun juga telah meneruskan undang-undang pengesahan identiti dalam talian yang serupa.

—

Kritikan dan Kebimbangan Pengawasan Massa

Walaupun ramai melihat usaha ini sebagai perkara positif, ada yang bersikap sebaliknya. Seperti disuarakan oleh wartawan dari Amerika Syarikat, Taylor Lorenz, dalam tulisannya di The Guardian pada 2 Mac lalu, beliau mendakwa bahawa larangan penggunaan media sosial yang didakwanya ke atas sebahagian besar rakyat negara terbabit sebenarnya membuka jalan kepada era pengawasan besar-besaran dan penapisan meluas. Lorenz mempersoalkan mekanisme untuk pemantauan umur pengguna media sosial yang akhirnya membawa kepada pencerobohan data peribadi.

Dalam usaha melindungi kanak-kanak di ruang digital, Malaysia tidak wajar terperangkap dalam logik songsang yang menyamakan keselamatan dengan pengawasan menyeluruh. Naratif ini perlu diperbetulkan. Keselamatan kanak-kanak dan pengawasan massa adalah dua perkara yang berbeza, dan menyamakan kedua-duanya hanya mengaburkan perbincangan dasar yang sepatutnya lebih berfakta.

Konteks Malaysia dan Hak Kanak-kanak

Dalam konteks Malaysia, kebimbangan terhadap keselamatan kanak-kanak dalam talian bukan sesuatu yang abstrak. Kes jenayah seksual kanak-kanak, eksploitasi digital, dan aktiviti 'grooming' telah berulang kali dilaporkan. Ibu bapa dan pendidik semakin sedar bahawa risiko di alam siber tidak lagi terhad kepada kandungan, tetapi juga interaksi. Hak kanak-kanak bukan sekadar hak untuk bersuara atau mengakses maklumat, tetapi juga hak untuk dilindungi daripada bahaya.

Prinsip ini selari dengan Konvensyen Hak Kanak-kanak Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu yang turut mengiktiraf tanggungjawab negara untuk melaksanakan perlindungan khas kepada golongan bawah umur, termasuk dalam persekitaran digital. Sebahagian pengkritik berhujah tiada bukti kukuh media sosial menyebabkan krisis kesihatan mental dalam kalangan remaja. Namun, tumpuan kepada statistik kesihatan mental semata-mata mengecilkan skop masalah sebenar.

• Risiko dihadapi kanak-kanak termasuk pendedahan awal kepada pornografi.
• Pemangsa seksual dan penipuan dalam talian.
• Manipulasi psikologi yang boleh memberi kesan jangka panjang.

Pendekatan Alternatif dan Tanggungjawab Bersama

Satu lagi isu yang sering dibangkitkan adalah pengesahan umur yang dikaitkan dengan biometrik dan pengumpulan data sensitif, seolah-olah ia satu-satunya pilihan yang ada. Hakikatnya, teknologi dan dasar awam menawarkan pelbagai pendekatan, termasuk pengesahan berasaskan pihak ketiga. Di Malaysia, kerajaan sedang melaksanakan regulatory sandbox atau medan uji bersama dengan platform media sosial untuk mengenakan sekatan umur 16 tahun bagi pendaftaran akaun baharu.

Kerajaan juga menetapkan akaun media sosial untuk pengguna bawah 16 tahun dikendalikan oleh ibu bapa. Ini menekankan konsep kebertanggungjawaban penjaga, bukan hanya meletakkan pemantauan kepada pihak berkuasa semata-mata. "Peranti bukan pengasuh. Ibu bapa ada tanggungjawab juga," kata Menteri Komunikasi Fahmi Fadzil ketika menekankan mekanisme ini.

Kesimpulan: Perlindungan Tanpa Pengawasan

Akhirnya, persoalan utama bukan sama ada keselamatan kanak-kanak penting, tetapi sama ada kita sanggup membincangkannya secara jujur dan berimbang. Menolak semua bentuk intervensi atas nama kebebasan mutlak hanya meninggalkan kanak-kanak terdedah kepada risiko yang semakin kompleks. Melindungi kanak-kanak di alam digital adalah tanggungjawab bersama.

1. Ia boleh dilakukan tanpa menjadikan masyarakat sebagai negara pengawasan.
2. Asalkan dasar dirangka dengan teliti, telus, dan berlandaskan prinsip hak asasi yang seimbang.
3. Keselamatan kanak-kanak dan kebebasan awam bukan musuh, jika kita memilih menggubalnya dengan bijaksana.

Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT, tetapi ia menyerlahkan kepentingan pendekatan berhati-hati dalam melindungi generasi muda tanpa mengorbankan privasi dan kebebasan asasi.