Hakim Mahkamah Tinggi Alor Setar, Johan Lee, hari ini membenarkan semakan jenayah oleh pihak pendakwaan bagi membatalkan keputusan Mahkamah Sesi yang melepaskan tiga lelaki dengan pelepasan tanpa pembebasan (DNAA) dalam kes pemilikan dadah. Keputusan itu mengukuhkan kedudukan Pendakwa Raya (PP) sebagai pihak berkuasa tunggal dalam merangka dan menggubal pertuduhan jenayah di bawah Perlembagaan Persekutuan.
Dalam penghakiman bertulisnya, Johan Lee mengingatkan pegawai mahkamah rendah bahawa mereka tidak boleh campur tangan dengan budi bicara perlembagaan PP dalam menentukan bentuk pertuduhan, atau menamatkan prosiding jenayah semata-mata kerana mereka tidak bersetuju dengan cara pertuduhan tersebut dirangka. Beliau menekankan bahawa kuasa PP dilindungi di bawah Artikel 145(3) Perlembagaan Persekutuan.
Kes Tiga Tertuduh di Jerlun
Kes melibatkan Azizan Saad, 51, Hosmi Ali, 43, dan Rizal Mat Zain, 49. Ketiga-tiga mereka ditangkap di Jerlun, Kedah pada 13 Oktober tahun lalu, selepas polis dilaporkan merampas 2.74g heroin, 2.46g monoacetylmorphines dan 21.81g methamphetamine.
Pada awalnya, mereka dituduh mengedar dadah di bawah Seksyen 39B(1)(a) Akta Dadah Berbahaya 1952 (DDA). Bagaimanapun, selepas menerima laporan ahli kimia, pihak pendakwaan menurunkan pertuduhan kepada pemilikan dadah di bawah Seksyen 12(2) DDA, yang boleh dihukum di bawah Seksyen 39A(2)(d) DDA. Penurunan pertuduhan itu dibuat kerana gabungan berat heroin dan monoacetylmorphines yang dirampas ialah 5.2g, melebihi ambang 5g untuk hukuman dipertingkatkan.
Keputusan Mahkamah Sesi Yang Dibuat Kontroversi
Mahkamah Sesi Alor Setar sebelumnya membenarkan pertuduhan pindaan itu difailkan. Bagaimanapun, mahkamah kemudian membuat keputusan bahawa dua jenis dadah tersebut, iaitu heroin dan monoacetylmorphines, sepatutnya dipertuduhkan secara berasingan kerana berat masing-masing berada di bawah ambang 5g yang diperlukan untuk hukuman dipertingkatkan di bawah Seksyen 39A(2).
Selepas membuat penemuan itu, mahkamah sesi memberikan DNAA kepada ketiga-tiga tertuduh sebelum perbicaraan bermula. Tindakan itu mendorong pihak pendakwaan memfailkan semakan jenayah di Mahkamah Tinggi untuk membatalkan pelepasan tersebut.
Pembetulan Oleh Mahkamah Tinggi
Hakim Johan Lee dalam penghakimannya menyatakan bahawa Mahkamah Sesi telah tersilap mentafsir undang-undang. Beliau menegaskan bahawa Seksyen 39A(2)(d) DDA secara jelas membenarkan jumlah berat heroin, morfin dan monoacetylmorphines dicampurkan untuk tujuan hukuman. Oleh itu, gabungan berat 5.2g adalah sah dan tidak perlu dipecahkan kepada dua pertuduhan berasingan.
Hakim itu turut menolak pandangan bahawa Mahkamah Sesi atau Mahkamah Majistret mempunyai bidang kuasa inheren untuk membatalkan pertuduhan jenayah atas alasan yang dirasakan tidak adil atau penyalahgunaan proses. Beliau menyifatkan ia sebagai "salah tanggapan yang berterusan" dalam kalangan pegawai mahkamah rendah.
Perbezaan Bidang Kuasa Mahkamah
Menurut Johan Lee, mahkamah bawahan hanya boleh menjalankan kuasa yang diberikan secara khusus oleh perundangan. Ini berbeza dengan mahkamah atasan yang ditubuhkan di bawah Artikel 121 Perlembagaan Persekutuan, yang memiliki bidang kuasa inheren untuk mencegah penyalahgunaan proses mahkamah mereka sendiri.
Justeru, mahkamah rendah tidak boleh bertindak seolah-olah mereka mempunyai kuasa yang sama dengan mahkamah atasan dalam membatalkan pertuduhan. Jika ada rasa tidak puas hati terhadap pertuduhan, ia sepatutnya dibangkitkan melalui cara yang dibenarkan undang-undang, bukan dengan menghentikan pendakwaan secara sepihak.
Pelanggaran Prinsip Pemisahan Kuasa
Johan Lee menyifatkan keputusan Mahkamah Sesi sebagai "pelanggaran terang-terangan" terhadap Artikel 145(3) Perlembagaan Persekutuan dan doktrin pengasingan kuasa. Beliau berkata, mahkamah rendah telah menceroboh fungsi perlembagaan Pendakwa Raya yang diberi kuasa untuk menjalankan pendakwaan mengikut budi bicaranya sendiri.
Dalam ulasan yang menjadi asas penghakiman itu, beliau menegaskan bahawa mahkamah perbicaraan adalah "gatekeepers of legality, not directors of prosecution" – iaitu penjaga undang-undang, bukan pengarah pendakwaan. Sebaik sahaja pertuduhan yang sah difailkan, mahkamah mesti mendengar keterangan dan menentukan kes itu berdasarkan meritnya.
Selepas membatalkan DNAA, Hakim Johan Lee mengembalikan pertuduhan asal dan mengarahkan kes itu diteruskan ke perbicaraan di Mahkamah Sesi. Beliau juga mengarahkan supaya ketiga-tiga tertuduh dibicarakan secara bersama bagi satu lagi pertuduhan pemilikan methamphetamine yang timbul daripada serbuan polis yang sama.
Keputusan ini menegaskan semula had kuasa mahkamah rendah dalam prosiding jenayah dan mengukuhkan prinsip bahawa badan kehakiman tidak boleh mengambil alih peranan pendakwa raya dalam sistem perundangan Malaysia.
