KUALA LUMPUR, 22 Jun — Sebuah jawatankuasa parlimen telah mengemukakan tujuh cadangan konkrit untuk membentuk semula cara Malaysia melantik Peguam Negara, termasuk tempoh perkhidmatan tetap selama tujuh tahun dan laporan tahunan kepada Parlimen.
Tujuh cadangan reformasi Peguam Negara
Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi) Datuk Seri Azalina Othman Said berkata, cadangan tersebut adalah sebahagian daripada kajian Rang Undang-Undang Perlembagaan (Pindaan) (No. 2) 2026 oleh jawatankuasa bipartisan yang terdiri daripada Ahli Parlimen kerajaan dan pembangkang.
“Secara keseluruhan, cadangan yang dikemukakan bertujuan untuk mewujudkan institusi Peguam Negara yang bebas, profesional, bertanggungjawab dan dipercayai oleh rakyat, selaras dengan kedaulatan undang-undang dan amalan terbaik antarabangsa,” katanya kepada pemberita pada sidang akhbar di sini hari ini.
Pelantikan oleh Agong tanpa pengaruh eksekutif
Azalina, yang juga mempengerusikan jawatankuasa pilihan khas reformasi perlembagaan, berkata Peguam Negara sepatutnya dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong atas nasihat Suruhanjaya Perkhidmatan Kehakiman dan Perundangan.
Beliau juga menegaskan proses itu mesti bebas daripada pengaruh eksekutif, dengan pelantikan dibuat semata-mata daripada calon yang disyorkan oleh suruhanjaya tersebut.
Jawatankuasa itu selanjutnya mencadangkan proses pelantikan yang lebih telus melibatkan Parlimen, di mana nama calon yang dicadangkan akan didedahkan untuk membolehkan maklum balas dikemukakan kepada suruhanjaya.
Tempoh tujuh tahun tetap dan laporan tahunan
Antara cadangan utama lain ialah Peguam Negara berkhidmat untuk tempoh tujuh tahun tetap, tanpa pilihan untuk diperbaharui atau dilantik semula.
Beliau menambah bahawa jawatankuasa itu juga mencadangkan supaya Peguam Negara dikehendaki mengemukakan laporan tahunan kepada Parlimen, satu langkah yang bertujuan untuk mengukuhkan ketelusan dan akauntabiliti institusi.
Selain itu, ia mengesyorkan memperkenalkan kod etika khusus untuk peranan tersebut, dengan pelanggaran yang berpotensi menjadi alasan untuk pemecatan daripada jawatan.
Peruntukan untuk undang-undang lanjut
Jawatankuasa itu juga mencadangkan peruntukan yang membolehkan Parlimen menggubal undang-undang lanjut mengenai pelantikan, pemecatan dan tanggungjawab pelaporan Peguam Negara, memastikan reformasi dapat diperkukuh dari semasa ke semasa.
Ia menekankan bahawa pelantikan mesti dibuat semata-mata daripada calon yang disyorkan oleh Suruhanjaya Perkhidmatan Kehakiman dan Perundangan, bagi melindungi kebebasan daripada pengaruh eksekutif.
Proses semakan menyeluruh
Rang Undang-Undang Perlembagaan (Pindaan) (No. 2) 2026, yang menetapkan cadangan pemisahan dua pejabat itu, telah dibentangkan untuk bacaan pertama pada 23 Februari.
Azalina berkata kerajaan kemudiannya merujuk rang undang-undang itu kepada jawatankuasa pilihan khas untuk penelitian lanjut, termasuk perundingan dengan pelbagai pihak berkepentingan mengenai reformasi yang dicadangkan.
Beliau berkata jawatankuasa itu mengadakan tujuh mesyuarat dan menerima input daripada Jabatan Peguam Negara, badan profesional, ahli akademik, pakar undang-undang dan organisasi masyarakat sivil.
Ia juga meneliti cadangan itu dari pelbagai perspektif, termasuk implikasi perlembagaan, operasi, pentadbiran, sumber manusia dan kewangan, serta amalan perbandingan dari negara lain yang mempunyai model institusi yang serupa.
“Apa yang dibentangkan hari ini adalah hasil proses semakan yang komprehensif dan inklusif, selaras dengan peranan Jawatankuasa Pilihan Khas sebagai mekanisme semak dan imbang dalam sistem parlimen,” katanya.
Azalina menambah bahawa laporan yang dibentangkan di Parlimen akan menjadi asas bagi perbincangan dan perbahasan lanjut di Dewan Rakyat.
Beliau selanjutnya menggesa Ahli Parlimen untuk menilai cadangan tersebut secara objektif dan konstruktif bagi memastikan reformasi itu mengukuhkan sistem keadilan negara.
