Pusat Memerangi Rasuah dan Kronisme (C4) menggesa kerajaan menghentikan lantikan politik dalam badan berkanun, syarikat berkaitan kerajaan (GLC) dan syarikat pelaburan berkaitan kerajaan (GLIC) berikutan penemuan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) yang mendedahkan campur tangan politik sebagai punca utama salah urus kewangan Tabung Haji (TH).
Dalam satu kenyataan, kumpulan antirasuah itu menegaskan bahawa selagi lantikan politik terus bertapak dalam institusi-institusi berkenaan, keadaan yang menjurus kepada penyalahgunaan, salah urus dan rasuah akan berterusan. C4 berkata institusi awam wujud untuk berkhidmat kepada rakyat, bukan kepada orang politik atau parti politik, dan menghentikan lantikan politik adalah prasyarat untuk memulihkan kepercayaan awam.
Penemuan utama RCI
Laporan RCI Tabung Haji telah dinyahklasifikasikan pada Rabu, kira-kira empat tahun selepas suruhanjaya itu memuktamadkan siasatannya. Laporan setebal 252 halaman itu menemui kelemahan serius dalam tadbir urus, pelaburan dan pengurusan kewangan dana antara 2014 hingga 2020.
Antara punca kemelut kewangan TH ialah campur tangan politik dalam pelantikan Lembaga Pengarah, pembayaran hibah yang tidak mampan, serta ketidaktegasan Jabatan Audit Negara dalam membuat dapatan susulan kebimbangan terhadap keyakinan pendeposit. RCI menyatakan beberapa pengerusi dan ahli Lembaga Pengarah TH yang dilantik antara 2014 dan 2018 merupakan ahli politik aktif. Keputusan berkaitan kadar hibah, bayaran haji dan bantuan kewangan sepanjang tempoh tersebut juga dipengaruhi pertimbangan politik.
Kuasa tanpa sekatan menteri
Laporan itu turut mendedahkan bahawa menteri yang memantau TH mempunyai kuasa tanpa sekatan untuk memecat ahli Lembaga Pengarah tanpa sebarang sebab. Kuasa ini telah digunakan untuk menamatkan perkhidmatan seorang ketua pegawai eksekutif dan pengerusi sebelum tempoh perkhidmatan mereka tamat, menurut RCI.
Keadaan ini mencerminkan kelemahan struktur tadbir urus yang membolehkan intervensi politik secara langsung, sekali gus menjejaskan profesionalisme pengurusan dana awam yang sepatutnya dilindungi daripada kepentingan politik.
Desakan C4: larangan dan pembaharuan undang-undang
Sehubungan itu, C4 mendesak kerajaan melaksanakan syor RCI untuk meminda Akta Tabung Haji 1995 bagi melarang ahli politik berkhidmat sebagai pengerusi Lembaga Pengarah. Kumpulan itu turut mencadangkan agar kerajaan meluluskan akta pendanaan politik yang merangkumi pelaporan awam mandatori bagi semua dana politik serta larangan penuh terhadap penderma korporat dan tanpa nama, bagi mengelak penyalahgunaan dana awam untuk tujuan politik.
Menurut C4, “Institusi awam wujud untuk berkhidmat kepada rakyat, bukannya orang politik atau parti politik. Menghentikan lantikan politik penting demi mengekang rasuah, selain menjadi prasyarat memulihkan kepercayaan awam terhadap institusi yang diamanahkan dengan kekayaan negara.”
Implikasi terhadap simpanan berjuta rakyat
Tabung Haji merupakan institusi kewangan yang diamanahkan dengan simpanan berjuta-juta umat Islam di Malaysia untuk tujuan menunaikan haji dan simpanan jangka panjang. Salah urus yang berpanjangan bukan sahaja mendedahkan dana kepada risiko kewangan, tetapi juga menggugat keyakinan pendeposit terhadap keselamatan simpanan mereka.
RCI turut mengesyorkan rombakan menyeluruh dalam pengurusan TH, termasuk pengawasan yang lebih ketat, audit forensik ke atas pelaburan terpilih, serta sekatan penglibatan politik dalam operasi dana. C4 berharap kerajaan memberi keutamaan kepada pelaksanaan syor tersebut bagi memastikan institusi awam bebas daripada campur tangan politik dan berkhidmat demi kepentingan rakyat.
Langkah tegas untuk memutuskan hubungan antara politik dan pentadbiran institusi kewangan awam dilihat sebagai asas penting dalam membina semula integriti pengurusan dana negara serta mencegah berulangnya krisis tadbir urus seperti yang didedahkan oleh RCI.
