Adun lantikan perlu diisi oleh golongan profesional, pertubuhan bukan kerajaan (NGO) dan wakil kumpulan kurang diwakili, bukan tokoh politik, kata penganalisis. Ini bagi memastikan perwakilan rakyat lebih luas dan mengelakkan persepsi bahawa pelantikan itu sekadar ganjaran politik kepada penyokong kerajaan.
Proses Pelantikan Telus dan Inklusif
Tawfik Yaakub dari Universiti Malaya (UM) menyarankan kerajaan negeri mempertimbangkan mekanisme lebih terbuka seperti jawatankuasa khas dwipartisan atau sesi pendengaran awam sebelum nama calon dibawa ke Dewan Undangan Negeri (DUN). Keutamaan boleh diberikan kepada golongan profesional, akademik, NGO, wakil orang kurang upaya (OKU), belia dan tokoh masyarakat. Mereka boleh membawa kepakaran serta mewakili kelompok yang kurang diwakili dalam politik pilihan raya.
Menurut Tawfik, jika pelantikan didominasi ahli politik, sukar mengelakkan persepsi bahawa Adun lantikan hanya bertujuan menambah sokongan kepada kerajaan. Sebaliknya, individu daripada pelbagai latar masyarakat sivil dan profesional berpotensi memperluaskan representasi rakyat dan mengurangkan ketegangan politik. Mereka juga mampu membawa pendekatan lebih teknokratik dan kurang partisan dalam perbahasan dasar.
Johor Negeri Keempat dengan Adun Lantikan
Isu ini menjadi perbahasan selepas DUN Johor pada 5 Mei lalu meluluskan Rang Undang-undang Pindaan Perlembagaan untuk pelantikan lima Adun lantikan. Ini menjadikan jumlah wakil rakyat di Johor meningkat kepada 61 orang. Johor ialah negeri keempat yang mempunyai Adun lantikan selepas Sabah, Terengganu dan Pahang. Namun, belum ada pelantikan Adun Lantikan di Terengganu walaupun ada cadangan untuk mengimbangi suara dalam DUN yang dikuasai sepenuhnya Perikatan Nasional (PN).
Pakatan Harapan (PH) Johor melancarkan petisyen bantahan dan mencadangkan kajian persempadanan semula kawasan pilihan raya supaya representasi rakyat dapat dilakukan lebih adil, seimbang dan selaras dengan perkembangan semasa penduduk negeri itu.
Beza Adun Lantikan dan Penambahan Kerusi
Mazlan Ali dari Universiti Teknologi Malaysia (UTM) pula menegaskan bahawa Adun lantikan dan penambahan kerusi DUN mempunyai fungsi berbeza. Jika tujuannya meningkatkan perkhidmatan kepada rakyat di kawasan yang mempunyai jumlah pengundi terlalu ramai atau terlalu luas, langkah lebih sesuai ialah menambah kerusi atau menjalankan persempadanan semula. Adun lantikan tidak mewakili kawasan tertentu seperti wakil rakyat yang dipilih melalui pilihan raya.
Beliau menambah, jika isu yang dibangkitkan berkaitan keperluan menambah khidmat kepada rakyat, mungkin persempadanan semula atau pertambahan kerusi lebih sesuai dipertimbangkan berbanding pelantikan Adun lantikan. Perbezaan ini penting difahami agar dasar yang diambil benar-benar memenuhi keperluan rakyat.
