KUALA LUMPUR, 18 Julai – Sebuah gabungan 122 kumpulan perniagaan tempatan yang dikenali sebagai Industries Unite melancarkan kempen untuk memansuhkan sepenuhnya Akta Hiburan 1953. Gabungan ini diwakili oleh persatuan seperti Persatuan Seni, Acara Langsung, Konsert dan Festival Malaysia (ALIFE), Persatuan Pusat Beli-Belah Malaysia (PPK), Persatuan Taman Tema dan Tarikan Keluarga Malaysia (MATFA) serta Persatuan Pameran Filem Malaysia (MAFE).
Latar Belakang Akta Hiburan 1953
Akta Hiburan 1953 diperkenalkan semasa era penjajahan untuk menjana hasil daripada aktiviti mewah, termasuk tayangan wayang, taman tema, konsert dan acara sukan. Kadar cukai pada asalnya mencecah 50 hingga 60 peratus, namun selepas reformasi cukai pada 2001, ia dikurangkan kepada 25 peratus. Dalam Belanjawan 2024, kerajaan persekutuan menurunkan cukai hiburan di Wilayah Persekutuan kepada hanya 10 peratus. Selangor turut mengurangkan cukai hiburan negeri daripada 25 peratus kepada 15 peratus dalam Belanjawan 2025, tetapi panggung wayang dan tarikan keluarga dikecualikan daripada pelepasan ini dan terus dikenakan cukai 25 peratus.
Kerumitan Pemansuhan
Peguam Datuk David Gurupatham, salah seorang panelis dalam sidang akhbar, menjelaskan bahawa pemansuhan akta ini rumit kerana hak untuk mengenakan cukai hiburan diberikan kepada negeri-negeri di bawah Jadual Kesembilan Perlembagaan Persekutuan. “Setiap negeri mempunyai hak untuk mengenakan cukai. Tetapi kita juga mempunyai Akta Hiburan 1953 yang memberi kuasa kepada kerajaan untuk mengawal selia bagaimana negeri mengenakan cukai ini,” katanya. Beliau menambah bahawa kumpulan itu berharap dapat menjalin hubungan kerja dengan kerajaan persekutuan dan negeri serta mengkaji semula akta tersebut. Antara faktor lain yang mendorong desakan ini ialah kos sara hidup, buruh dan perniagaan yang semakin meningkat.
Isu Semasa dengan Akta Hiburan
Industries Unite menganggap Akta Hiburan 1953 sebagai undang-undang lapuk yang tidak mencerminkan keadaan hiburan semasa di Malaysia, yang kini menjadi pemacu utama pelancongan, budaya dan ekonomi kreatif. Rizal Kamal, penasihat kanan ALIFE, berkata bahawa cukai ini bukan sahaja menjejaskan konsert antarabangsa besar, tetapi juga semua persembahan langsung berbayar termasuk teater, kelab komedi, muzikal, tarian dan persembahan budaya. Beban paling berat ditanggung oleh penggiat seni akar umbi, venue tempatan dan penganjur bebas. Peraturan pentadbiran yang punitif memaksa penganjur membayar cukai hiburan 25 peratus berdasarkan kapasiti penuh venue, bukan jualan sebenar, menyebabkan aliran tunai terjejas sebelum acara bermula.
Peraturan yang berbeza di setiap negeri menyukarkan artis untuk membuat jelajah domestik kerana kadar cukai, proses kelulusan dan tafsiran pentadbiran yang berbeza-beza. “Setiap majlis perbandaran mempunyai dasar yang berbeza, jadi tiada dasar yang stabil. Kami perlu pergi ke majlis perbandaran tertentu dan menyemak kadar cukai hiburan, kemudian merayu. Jika tidak merayu, kebanyakannya akan kekal pada 25 peratus. Kadang-kadang apabila merayu, kami boleh mengurangkannya kepada serendah lima peratus. Pelaburan jangka panjang tidak boleh berkembang di bawah dasar jangka pendek ini,” kata Rizal. Beliau menambah bahawa dalam beberapa kes, hasil rayuan bergantung kepada hubungan peribadi.
Di sektor wayang, Pengerusi MAFE Koh Mei Lee menonjolkan jurang ketara di mana panggung wayang tradisional menanggung cukai sehingga 25 peratus, manakala platform penstriman digital (OTT) tidak membayar cukai hiburan (walaupun platform OTT dikenakan Cukai Perkhidmatan Digital lapan peratus sejak 2020). Koh menyatakan bahawa pengendali wayang masih pulih daripada kerugian besar semasa pandemik, ditambah dengan perubahan global dalam tingkah laku penonton dan pengeluaran Hollywood yang semakin berkurangan. Dengan penonton kini sangat selektif, wayang hanya digunakan untuk filem blockbuster, manakala filem sederhana menunggu tayangan di platform penstriman.
Sementara itu, MATFA dan PPK menyasarkan definisi luas 'hiburan' yang asalnya direka untuk mengenakan cukai kepada maksiat dewasa era penjajahan, kini digunakan untuk menghukum rekreasi keluarga yang sihat. Persatuan berpendapat undang-undang ini harus dimansuhkan sepenuhnya untuk menghapuskan kekaburan undang-undang dan berhenti mengenakan cukai ke atas aktiviti keluarga dan komuniti.
Potensi Keuntungan dengan Pemansuhan Cukai
Industries Unite berhujah bahawa pemansuhan cukai hiburan akan membuka pengganda ekonomi yang besar. Acara langsung, misalnya, mencetuskan kesan limpahan yang menguntungkan hotel, peruncitan, pengangkutan dan pekerjaan tempatan. Rizal mencatatkan bahawa pengecualian cukai di Wilayah Persekutuan untuk pertunjukan antarabangsa sehingga 2028 telah menunjukkan apa yang boleh dicapai oleh dasar yang stabil. “KL telah mengalami pertumbuhan luar biasa dalam konsert antarabangsa dan hiburan langsung, menarik pelaburan, mewujudkan pekerjaan, dan menjana aktiviti ekonomi yang ketara dalam pelancongan, hospitaliti, peruncitan dan pengangkutan. Pertumbuhan ini telah menyumbang hasil yang besar kepada kerajaan persekutuan melalui cukai pelancongan, cukai korporat, cukai pendapatan, SST dan aktiviti ekonomi yang lebih luas,” kata Rizal.
Menurut pemodelan ekonomi kumpulan itu, pemansuhan total cukai boleh menggandakan kehadiran awam dan mendorong pertumbuhan hasil cukai sebanyak 150 peratus dalam tempoh dua tahun, selain menurunkan harga tiket. Rizal menambah bahawa walaupun KL kini menjadi hab acara langsung, negeri seperti Pulau Pinang, Sabah dan Sarawak mempunyai potensi yang sama untuk menjadi destinasi kebudayaan utama. Precedent sejarah menyokong ramalan ini: MAFE menekankan bahawa pemotongan cukai pada 2001 mendorong pertumbuhan tahunan purata 13 peratus dalam kutipan box office kasar, disertai dengan penambahan lebih 1,200 skrin wayang di seluruh negara menjelang 2019.
Pengurangan cukai baru-baru ini di Wilayah Persekutuan menunjukkan kontras yang sama. Di bawah projek perintis, metrik box office KL menunjukkan peralihan positif tiga peratus dan menambah 30 skrin baharu. Sementara itu, wayang di luar ibu kota yang masih terikat dengan kadar cukai negeri lama mengalami penurunan box office sebanyak 18 peratus dan kehilangan 32 skrin. Bagi pusat beli-belah, PPK berkongsi bahawa ruang khusus untuk riadah dan hiburan telah meningkat daripada bawah lima peratus kepada sehingga 30 peratus daripada kawasan boleh sewa bersih dalam dekad lalu, kini menjana kira-kira 22 peratus daripada jumlah hasil pusat beli-belah. Menghapuskan cukai akan membolehkan pusat beli-belah menjana pulangan ekonomi yang lebih kuat melalui peningkatan perbelanjaan pengunjung dan daya tarikan pelancongan, sambil terus menyediakan venue riadah yang selamat untuk keluarga.
Akhirnya, Industries Unite menyeru kerjasama lebih erat antara kerajaan persekutuan dan negeri untuk mewujudkan peta jalan yang jelas dan bersatu ke arah pemansuhan total Akta Hiburan 1953.
