Kumpulan masyarakat sivil menyambut baik langkah kerajaan untuk merujuk Rang Undang-Undang Kebebasan Maklumat (FOI) 2026 kepada Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen (PSSC) selepas bacaan pertama di Dewan Rakyat pada 13 Julai 2026. Pengarah Eksekutif Pusat Kewartawanan Bebas (CIJ), Wathshlah Naidu, menyatakan bahawa rujukan ini adalah langkah positif, tetapi menegaskan bahawa proses semakan perlu bermakna, telus, dan inklusif.
Proses Semakan yang Bermakna dan Telus
Dalam perhimpunan aman di luar pintu pagar Dewan Rakyat pada 13 Julai, yang turut dihadiri wakil Article 19 dan Pusat Membanteras Rasuah dan Kronisme (C4 Centre), Wathshlah Naidu berkata bahawa konsultasi perlu melibatkan pertubuhan masyarakat sivil dan pihak berkepentingan lain secara substantif. Sebanyak 11 pertubuhan masyarakat sivil lain turut menyokong kenyataannya.
Pada 14 Julai, Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi), Datuk Seri Azalina Othman Said, merujuk RUU FOI kepada PSSC. Rujukan ini dibuat di bawah Peraturan Mesyuarat (PM) 54(1) Peraturan-Peraturan Majlis Mesyuarat Dewan Rakyat (PMMDR), manakala PSSC ditubuhkan di bawah PM81(1) PMMDR.
Dua Cara Merujuk RUU kepada PSSC
Terdapat dua cara untuk merujuk RUU kepada PSSC. Pertama, di bawah PM54(1), iaitu sebelum bacaan kedua RUU. Kedua, di bawah PM54(2), iaitu selepas bacaan kedua tetapi sebelum dirujuk kepada Jawatankuasa Dewan. Perbezaan antara kedua-dua rujukan ini adalah signifikan.
Apabila RUU dirujuk sebelum bacaan kedua, PSSC boleh membincangkan butiran RUU serta merit dan prinsipnya, seperti yang dinyatakan dalam PM55(1) PMMDR. Sebaliknya, PSSC yang menerima RUU selepas bacaan kedua tidak boleh membahaskan prinsip RUU, hanya butirannya, seperti yang dinyatakan dalam PM55(2).
Langkah Positif Kerajaan
Rujukan di bawah PM54(1) membolehkan semakan yang lebih substantif dan bermakna, selaras dengan tuntutan kumpulan masyarakat sivil. Komitmen kerajaan untuk merujuk RUU FOI kepada PSSC di bawah PM54(1) menunjukkan bahawa kerajaan mendengar suara rakyat. Langkah ini mencerminkan pendekatan yang lebih telus dan inklusif dalam proses perundangan.
Rang Undang-Undang Kebebasan Maklumat 2026 dijangka melalui proses semakan yang lebih mendalam sebelum dibentangkan untuk bacaan kedua, membolehkan input daripada pelbagai pihak diambil kira.
