Parlimen Lulus Pindaan Akta Kualiti Alam Sekeliling 2026 Beri Kuasa kepada Sabah dan Sarawak
Parlimen Malaysia hari ini meluluskan Rang Undang-Undang Kualiti Alam Sekeliling (Pindaan) 2026 yang memberikan kuasa khusus kepada Sabah dan Sarawak dalam pengurusan sisa terjadual. Pindaan ini dibuat selaras dengan Perkara 95C Perlembagaan Persekutuan dan mencerminkan komitmen kerajaan persekutuan untuk mengukuhkan tadbir urus sambil menghormati semangat Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).
Pindaan Selaras dengan Perkara 95C Perlembagaan
Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam Sekitar, Datuk Seri Arthur Joseph Kurup, menjelaskan bahawa langkah ini mengikut keputusan yang dicapai dalam mesyuarat Majlis Khas Perjanjian Malaysia 1963 (MKMA63) pada 14 April 2022, yang dipengerusikan oleh Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim bersama kerajaan negeri Sabah dan Sarawak.
"Pindaan yang dicadangkan bukan sahaja bertujuan mengukuhkan tadbir urus pengurusan pelupusan sisa terjadual, tetapi juga mencerminkan komitmen kerajaan Madani dalam memenuhi obligasi dan memelihara hak serta autonomi yang diperuntukkan khusus kepada Sabah dan Sarawak sejak pembentukan Malaysia," katanya dalam sidang Parlimen hari ini.
Rang undang-undang yang dibentangkan pada 11 Februari ini bertujuan meminda Seksyen 1 Akta 127 dengan memasukkan subseksyen baharu (3) yang memberi kuasa kepada menteri untuk menggantung operasi keseluruhan atau mana-mana peruntukan akta di bahagian berbeza Malaysia.
Mekanisme Perlembagaan untuk Desentralisasi
Perkara 95C Perlembagaan Persekutuan membolehkan Parlimen mendelegasikan kuasa perundangan atau pentadbiran tertentu kepada Sabah dan Sarawak, mengiktiraf kedudukan perlembagaan khas mereka dalam Malaysia. Peruntukan ini membolehkan undang-undang persekutuan dilaksanakan secara berbeza di kedua-dua negeri atau membenarkan kuasa khusus yang biasanya dilaksanakan oleh kerajaan persekutuan dijalankan oleh pihak berkuasa negeri.
Ia berfungsi sebagai mekanisme perlembagaan utama yang digunakan untuk mengoperasikan langkah desentralisasi yang dipersetujui di bawah MA63. Dalam kes Rang Undang-Undang Kualiti Alam Sekeliling (Pindaan) 2026, Perkara ini memberikan asas perlembagaan untuk memberikan kuasa kepada kedua-dua negeri ke atas pengurusan sisa terjadual, sambil memastikan perubahan kekal konsisten dengan Perlembagaan Persekutuan dan rangka kerja undang-undang negara.
Sistem Semak dan Imbang dalam Kuasa Penggantungan
Menangani kebimbangan mengenai pindaan yang memberi kuasa kepada menteri untuk menggantung operasi Akta - sama ada sepenuhnya atau sebahagian - di bahagian berbeza Malaysia, Arthur menekankan bahawa kementerian komited untuk memasukkan sistem semak dan imbang yang jelas dalam proses tersebut.
"Mana-mana keputusan dasar untuk menggantung penguatkuasaan Akta 127 mesti terlebih dahulu menjalani pemeriksaan oleh Jabatan Peguam Negara dan mendapat kelulusan Kabinet sebelum sebarang tindakan boleh diambil," jelasnya.
Beliau menambah bahawa mekanisme ini berstruktur, telus dan tidak boleh dilaksanakan secara sewenang-wenangnya. Ini bertujuan memastikan kepentingan rakyat dilindungi dan keseragaman undang-undang di seluruh negara dikekalkan.
Pengurusan Sisa Terjadual dan Peralihan Kuasa
Menurut Arthur, pengurusan sisa terjadual kini dikawal selia di bawah Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (Akta 127), dan penggantungan Akta mesti terlebih dahulu berlaku sebelum enakmen atau ordinan yang diluluskan oleh kerajaan negeri masing-masing boleh berkuat kuasa.
"Ini bertujuan untuk mengelakkan undang-undang bertindih dan memastikan peralihan kuasa berjalan lancar. Pindaan dicadangkan kerana Akta 127 pada masa ini tidak mengandungi sebarang peruntukan yang memberi kuasa kepada negeri untuk menggantung penguatkuasaan Akta," katanya.
Beliau juga menyatakan bahawa klausa sedemikian tidak luar biasa dan sudah wujud dalam beberapa undang-undang persekutuan. Beliau memetik undang-undang sedia ada seperti Akta Arkitek 1967, Akta Bekalan Elektrik 1990, Akta Bekalan Gas 1993, Akta Suruhanjaya Tenaga 2001 dan Akta Tenaga Boleh Diperbaharui 2011, di mana peruntukan serupa telah digunakan untuk menampung rangka kerja kawal selia negeri yang berbeza.
Dalam satu contoh, katanya, peruntukan di bawah undang-undang tenaga boleh diperbaharui telah digantung di Sabah bermula 3 Januari 2024. Pindaan ini menandakan langkah penting dalam memperkukuh autonomi negeri sambil mengekalkan rangka kerja undang-undang nasional yang koheren.
