Keputusan Upko untuk memohon menyertai Gabungan Rakyat Sabah (GRS) didorong oleh hasrat parti itu untuk meningkatkan kredibilitinya dalam memperjuangkan hak Sabah, selepas berada dalam Pakatan Harapan (PH), menurut penganalisis.
Analisis Penganalisis
Bilcher Bala dari Universiti Malaysia Sabah (UMS) berkata, keahlian Upko dalam PH sebelum ini telah mewujudkan persepsi bahawa perjuangannya terbatas dalam rangka kerja nasional sebuah blok berpusat di Semenanjung.
“Dengan menyertai GRS, Upko dapat menyelaraskan semula kedudukan politiknya sebagai parti tempatan Sabah yang mahu berada di barisan hadapan perjuangan negeri,” katanya kepada FMT.
Bagaimanapun, Bilcher berkata Upko perlu membuktikan nilainya dengan berani menyuarakan isu berkaitan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), hak negeri terhadap perkongsian hasil, dan perkara lain termasuk autonomi negeri.
“Kredibiliti sebenar Upko masih bergantung pada sejauh mana parti itu dapat menterjemahkan perjuangan hak Sabah ke dalam dasar dan tindakan konkrit,” katanya.
Dengan politik Sabah yang sering berpecah oleh pelbagai parti, kemasukan Upko ke dalam GRS berpotensi membina gerakan politik yang lebih teratur, katanya.
Latar Belakang Upko
Upko bersama PH selama empat tahun. Parti itu memutuskan untuk meninggalkan PH pada November tahun lalu, beberapa minggu sebelum pilihan raya negeri Sabah ke-17, selepas mempertimbangkan masanya dalam PH dan sentimen rakyat Sabah yang mahu parti tempatan bergabung tenaga.
Presiden parti Ewon Benedick meletak jawatan daripada kabinet persekutuan, memetik prinsip Upko dalam menegakkan MA63 dan hak perlembagaan Sabah. Beliau bertanding dalam pilihan raya negeri Sabah dan dipilih semula sebagai ADUN Kadamaian. Selepas pilihan raya, Upko menyokong Ketua Menteri Hajiji Noor membentuk kerajaan Sabah dan Ewon dilantik sebagai Timbalan Ketua Menteri.
Pada 29 Mei, Ewon mengumumkan bahawa partinya telah memohon untuk menjadi ahli GRS, menyerahkan permohonan kepada pengerusi gabungan itu, Hajiji Noor.
Pandangan Penganalisis Lain
Lee Kuok Tiung, juga dari UMS, berkata “jenama tempatan” Upko boleh diperkukuhkan dengan menyertai gabungan parti tempatan, langkah yang digambarkannya sebagai logik untuk kelangsungan dan kerelevanan parti di tengah-tengah sentimen Sabah-first yang semakin meningkat.
“Langkah ini bukan sahaja memastikan tempatnya dalam kerajaan GRS dengan menolak spekulasi bahawa ia akan bekerjasama dengan mana-mana parti lain, sambil juga mengelak daripada bergerak solo, yang boleh mendedahkannya kepada peminggiran kemudian,” katanya.
Rundingan Kerusi Lebih Rumit
Bilcher dan Lee berkata, langkah Upko menyertai GRS mungkin merumitkan rundingan kerusi dalam kalangan komponen sedia ada pada pilihan raya akan datang. Mereka merujuk kepada kecenderungan Upko untuk bertanding di kerusi dengan kehadiran kuat Kadazan, Dusun, Murut, dan Rungus, yang mungkin menimbulkan ketegangan dengan parti lain yang menyasarkan komuniti yang sama.
“Tumpuan pasti akan tertumpu kepada Hajiji sebagai kapten kapal untuk mengimbangi (tuntutan bersaing) sambil menyambut kehadiran ahli baharu yang boleh mengukuhkan GRS dan seterusnya melemahkan blok pembangkang,” kata Lee.
Bilcher berpendapat, dari sudut strategik, menyatukan parti tempatan adalah lebih penting daripada memberi tumpuan sempit kepada pertandingan kerusi.
“Jika GRS mahu muncul sebagai model seperti GPS di Sarawak, maka parti tempatan Sabah perlu melihat gambaran yang lebih besar, iaitu membina blok politik Sabah yang stabil dan dominan yang mampu menuntut hak negeri secara kolektif,” katanya.
