Peristiwa Ming Court 1987 Cetak Benih Perpecahan Politik Dayak
Krisis politik di Sarawak pada tahun 1987 yang berpusat di sekitar usaha menggulingkan mendiang Abdul Taib Mahmud sebagai Ketua Menteri telah meletakkan asas untuk perpecahan politik yang terus menghantui masyarakat Dayak negeri itu, menurut seorang penganalisis politik.
Strategi Pembahagian Komuniti
James Chin dari University of Tasmania mendedahkan bahawa Taib secara aktif berusaha untuk membahagikan komuniti Dayak kepada "sebanyak mungkin parti" selepas Parti Bansa Dayak Sarawak (PBDS) yang ketika itu diketuai oleh menteri persekutuan Leo Moggie menyertai cubaan menggulingkannya.
"Dari tahun 1987 dan seterusnya, salah satu matlamat utama Taib adalah untuk membahagikan Dayak kepada sebanyak mungkin parti. Sejak itu, Dayak tidak pernah bersatu secara politik," kata Chin kepada FMT.
Beliau menambah bahawa Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP), sebuah parti majoriti Dayak, merupakan "ibu kepada semua parti Dayak" dan semua parti Dayak baharu selepas SNAP dibentuk oleh pemimpin-pemimpin SNAP.
Latar Belakang Krisis Politik
Dikenali sebagai Peristiwa Ming Court, krisis politik 1987 menyaksikan Taib terselamat daripada cubaan yang diketuai oleh bekas Ketua Menteri Abdul Rahman Ya'kub – bapa saudara dan pendahulunya yang juga mengetuai Parti Pesaka Bumiputera Bersatu – untuk menggulingkannya.
Pada 9 Mac tahun itu, 27 ahli Dewan Undangan Negeri, termasuk empat menteri dan tiga timbalan menteri, menandatangani usul tidak percaya terhadap Taib. Taib membalas dengan membubarkan Dewan Undangan Negeri keesokan harinya untuk pilihan raya snap.
Barisan Nasional yang diketuai oleh Taib memenangi 28 daripada 48 kerusi, membolehkannya bukan sahaja mengekalkan jawatan Ketua Menteri tetapi juga mengeluarkan semua penyokong Rahman dalam kerajaan. Taib kekal berkuasa sehingga 2014 apabila beliau meletak jawatan untuk mengambil alih sebagai Yang di-Pertua Negeri.
Kesan Jangka Panjang terhadap Dayak
Namun, hubungan tegang antara Taib dan masyarakat Dayak hanya bertambah buruk. Dalam pemerintahannya, parti-parti Dayak hanya diberikan peranan kecil sahaja.
Chin memberi respons kepada kenyataan Ahli Parlimen Julau dan Presiden Parti Bangsa Malaysia Larry Sng dalam podcast mengenai perpecahan politik dalam kalangan Dayak. Dalam podcast Tuak Talk, Sng memberi amaran bahawa komuniti itu berisiko kehilangan pengaruh politik walaupun menjadi kumpulan etnik majoriti di Sarawak kerana ketidakupayaan pemimpin mereka menerima perbezaan dalam gaya politik dan kepimpinan.
Beliau menyeru perubahan dalam pemikiran, dengan mengatakan ia bermula "dari hati" dan melibatkan penyertaan orang dari semua pihak, termasuk "orang yang anda tidak bersetuju".
Komuniti yang Tidak Monolitik
Arnold Puyok dari Universiti Malaysia Sarawak berkata mobilisasi sokongan politik berdasarkan etnik semata-mata tidak mencukupi di Sarawak, di mana identiti etnik dan wilayah, personaliti dan politik patronase semuanya mempengaruhi sokongan pengundi.
"Menyukarkan keadaan ini adalah realiti bahawa komuniti Dayak itu sendiri bukan monolitik. Ia terdiri daripada pelbagai sub-kumpulan etnik, masing-masing dengan aspirasi etnik tersendiri," kata fellow lawatan di LSE Saw Swee Hock Southeast Asia Centre itu.
Cabaran Penyatuan Dayak
Kedua-dua Chin dan Puyok menyatakan keraguan tentang kemungkinan perpaduan Dayak, dengan Puyok mengatakan bahawa ia mungkin tidak berlaku melainkan terdapat kebangkitan sebenar "Dayakisme" – rasa identiti dan tujuan Dayak bersama yang diperbaharui yang boleh mendapat sokongan meluas merentasi pelbagai sub-kumpulan etnik.
"Tanpa daya penyatuan itu, perpecahan struktur yang telah lama melemahkan perwakilan politik Dayak tidak mungkin dapat diselesaikan," tambahnya.
Chin menambah bahawa Dayak tidak mempunyai pemimpin politik kanan yang boleh memerintah rasa hormat merentasi semua parti. "Komuniti Dayak mempunyai terlalu banyak ketua. Tidak cukup pahlawan, terlalu banyak jeneral, tidak cukup askar," katanya.
Masyarakat Dayak – kumpulan pribumi utama Sarawak yang secara longgar terdiri daripada Iban, Bidayuh dan Orang Ulu – membentuk kira-kira 40% daripada jumlah penduduk Sarawak. Analisis mendalam ini mendedahkan bagaimana peristiwa sejarah 1987 terus membentuk landskap politik kontemporari negeri Borneo itu.
