PETALING JAYA: Pihak yang bertanggungjawab terhadap kegagalan pengurusan Tabung Haji (TH) perlu dipertanggungjawabkan atas kecuaian menjalankan tugas dan tanggungjawab fidusiari mereka, menurut tokoh wartawan negara, A Kadir Jasin.
Tanggungjawab fidusiari merujuk kepada kewajipan undang-undang untuk bertindak demi kepentingan terbaik pihak lain, dalam konteks ini para pendeposit Tabung Haji. Kadir mengingatkan bahawa dapatan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) TH serta syor-syor yang dikemukakan hanya akan menjadi satu lagi helah sekiranya tiada tindakan undang-undang dikenakan terhadap pelaku.
Kadir menyifatkan Tabung Haji sebagai institusi yang sangat penting bagi umat Islam di Malaysia. Justeru, kegagalan pengurusannya bukan sahaja menimbulkan persoalan tadbir urus, tetapi juga kepercayaan masyarakat terhadap institusi kewangan Islam.
Isu Melayu-Islam dan kemarahan rakyat
Dalam wawancara bersama FMT, Kadir berkata beliau tidak menjangka kemarahan orang ramai terhadap dapatan RCI itu akan berpanjangan. Ini kerana isu tersebut disifatkan sebagai isu Melayu-Islam, berbanding penentangan yang lebih meluas terhadap skandal 1MDB.
“Orang Melayu bukan pandai marah sepanjang masa. Mereka senang dipujuk,” kata Kadir kepada FMT.
“Patut ada (rasa marah), tetapi mungkin tidak ada.” Menurut Kadir, sentimen ini berbeza dengan kes 1MDB yang melibatkan dana awam dan mencetuskan kemarahan rentas kaum.
Perbandingan dengan skandal 1MDB
Beliau turut merujuk kepada kes 1MDB sebagai perbandingan. Dalam kes itu, sebilangan orang Melayu dilaporkan menuntut bekas perdana menteri Najib Razak diberi pengampunan. Najib kini sedang menjalani hukuman penjara selepas disabitkan dengan kesalahan rasuah, dan memainkan peranan utama dalam skandal yang disifatkan sebagai kes kleptokrasi terbesar dalam sejarah.
Skandal 1MDB telah menjadi tumpuan siasatan di beberapa negara, dan kesannya masih dirasai dalam politik Malaysia. Namun, menurut Kadir, isu Tabung Haji tidak akan membangkitkan kemarahan yang sama kerana ia dianggap sebagai isu dalaman masyarakat Melayu-Islam. Beliau juga menarik perhatian bahawa tuntutan pengampunan untuk Najib menunjukkan sebahagian masyarakat masih bersimpati dengannya walaupun sabitan kesalahan telah dibuat.
Tindakan kerajaan Pakatan Harapan
Kadir berkata beliau tidak terkejut dengan dapatan RCI tersebut, memandangkan kebanyakan perkara yang terbongkar telah didedahkan selepas kekalahan Barisan Nasional (BN) pada Pilihan Raya Umum 2018. Kerajaan Pakatan Harapan (PH) pimpinan Dr Mahathir Mohamad ketika itu telah mengambil beberapa langkah melalui Menteri Kewangan Lim Guan Eng dan Menteri Hal Ehwal Agama Mujahid Yusof Rawa.
Antara tindakan yang diambil termasuk:
- Memindahkan aset tidak berprestasi dan liabiliti TH kepada sebuah syarikat berkeperluan khas (SPV) supaya dana jemaah haji dapat meneruskan pembayaran hibah kepada pendeposit.
- Membuat beberapa laporan polis oleh pengurusan baharu TH terhadap bekas ahli lembaga pengarah serta pengurusan kanan dana tersebut.
Langkah-langkah ini bertujuan memastikan Tabung Haji dapat terus beroperasi dengan stabil dan menjaga kepentingan pendeposit. Namun, apabila kerajaan PH tumbang akibat Langkah Sheraton pada 2020, kata Kadir, “sebahagian besar dasar dan tindakannya sama ada ditinggalkan atau diketepikan”.
Hukuman ringan tanpa perbicaraan
Kadir kesal kerana bekas ahli lembaga pengarah dan pengurusan kanan TH hanya dikenakan hukuman ringan, tanpa perbicaraan jenayah atau pertuduhan rasmi oleh Jabatan Peguam Negara. Mereka sekadar berdepan tindakan tatatertib dalaman dan penurunan pangkat, bukan dipecat.
Menurut beliau, keadaan ini menunjukkan kurangnya kesungguhan untuk membawa mereka ke muka pengadilan, meskipun terdapat laporan polis dan dapatan RCI. Jika tiada tindakan undang-undang diambil terhadap pelaku, dapatan RCI TH serta syornya tidak akan membawa sebarang makna.
Elak nasib sama seperti RCI polis
Kadir berkata pihak berkenaan perlu dipertanggungjawabkan bagi mengelak RCI TH berdepan nasib yang sama seperti Suruhanjaya Diraja Penambahbaikan Perjalanan dan Pengurusan Polis Diraja Malaysia yang ditubuhkan 22 tahun lalu. Pada 2005, suruhanjaya itu mengesyorkan penubuhan Suruhanjaya Bebas Aduan dan Salah Laku Polis (IPCMC), tetapi badan itu tidak pernah ditubuhkan sepenuhnya.
Beliau mengingatkan bahawa tanpa tindakan susulan yang serius, RCI TH juga berisiko menjadi sekadar laporan yang dilupakan, tidak lebih daripada dokumen tanpa kesan.
