Bekas Timbalan Pengerusi Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR), Wan Ahmad Wan Omar, menegaskan bahawa pelaksanaan undi dalam talian perlu dirancang dengan teliti dan dilaksanakan secara berperingkat sekiranya cadangan itu diterima pakai. Beliau berkata pendekatan baharu ini tidak boleh tergesa-gesa bagi memastikan sistem yang digunakan adalah selamat, telus, berkesan dan dipercayai oleh parti politik serta orang ramai.
Kajian dan Persediaan Infrastruktur Diperlukan
Menurut Wan Ahmad, kerajaan dan SPR perlu memulakan kajian serta menyediakan infrastruktur IT dan sokongan logistik yang diperlukan jika mereka bercadang untuk memperkenalkan kaedah pengundian baharu ini. “Peralihan daripada sistem pengundian manual kepada sistem dalam talian atau elektronik mesti dirancang dengan teliti dan dilaksanakan secara berfasa. Mulakan dengan pilihan raya kecil sebagai projek perintis supaya masalah yang tidak dijangka dapat dikenal pasti dan ditangani,” katanya kepada FMT.
Contoh Estonia dan India
Dalam artikel pendapat, kolumnis FMT, K Kathirgugan, berhujah bahawa masanya telah tiba untuk memperkenalkan undi dalam talian bagi menjadikan proses lebih mudah dan mengurangkan kos pengundian, terutamanya bagi pengundi yang tinggal di luar kawasan mengundi berdaftar. Beliau menyebut Estonia sebagai contoh, negara yang telah mengamalkan undi dalam talian selama lebih dua dekad tanpa bukti bahawa sebarang keputusan pilihan raya telah dimanipulasi.
Wan Ahmad turut merujuk kepada pengalaman India yang mengambil masa lebih 10 tahun untuk beralih daripada kertas undi kepada sistem pengundian elektronik di seluruh negara. “Sistem pengundian elektronik yang digunakan di India boleh dijadikan titik permulaan yang baik. Pengundi hanya perlu melalui proses pengesahan identiti sebelum membuang undi menggunakan mesin pengundian elektronik. Undi kemudian dikira secara automatik, dan mesin diangkut ke pusat pengiraan selepas pengundian tamat,” katanya.
Mengurangkan Keperluan Tenaga Kerja
Beliau berkata kaedah itu juga boleh mengurangkan keperluan tenaga kerja di pusat pengundian dan mempercepatkan proses pengiraan undi. Sementara itu, Pengerusi Bersih, Faisal Abdul Aziz, berkata Malaysia belum bersedia untuk melaksanakan undi dalam talian kerana isu utama masih berkisar kepada keyakinan orang ramai terhadap sistem yang akan digunakan. “Ia menimbulkan banyak persoalan, termasuk keberkesanan sistem, pengawasan dan ketelusan. Tumpuan harus diberikan terlebih dahulu kepada reformasi yang meningkatkan integriti dan ketelusan pilihan raya,” katanya.
Reformasi Diperlukan
Beliau berkata reformasi ini harus termasuk memastikan persempadanan semula kawasan pilihan raya dilakukan secara adil, dan meminda Akta Kesalahan Pilihan Raya untuk selari dengan perkembangan semasa.
