Pakar Beri Amaran: Laut China Selatan Boleh Jadi Tidak Stabil Jika AS Tutup Pangkalan Tentera
Dua pakar keselamatan maritim telah menyuarakan kebimbangan terhadap cadangan untuk negara-negara mempertimbangkan semula hos pangkalan tentera Amerika Syarikat, dengan memberi amaran bahawa langkah sedemikian berpotensi mendestabilkan Asia Tenggara dan mengalihkan imbangan kuasa memihak kepada China.
Peranan Penting AS Sebagai Daya Cegah
Pakar hal ehwal maritim, Salawati Mat Basir dari Universiti Kebangsaan Malaysia, menegaskan bahawa Amerika Syarikat memainkan peranan penting dalam mengekang pengaruh China di Laut China Selatan. Beliau menjelaskan bahawa kapal-kapal AS yang berpangkalan di Jepun dan Korea Selatan menjalankan rondaan tetap serta latihan ketenteraan bersama dengan negara-negara sekutu di perairan tersebut.
"Pangkalan tentera AS ini merupakan asas kepada seni bina keselamatan Asia Timur," tegas Salawati dalam temu bual dengan FMT. "Penutupannya akan secara langsung mengurangkan daya cegah terhadap tuntutan kedaulatan China yang merangkumi hampir keseluruhan Laut China Selatan."
Beliau menambah bahawa operasi kebebasan navigasi yang sentiasa dijalankan oleh AS di kawasan di mana China mengekalkan tuntutan wilayahnya telah membantu mengekalkan kestabilan serantau. Kapal perang AS seperti USS Higgins, USS George Washington dan USS Dewey yang berpangkalan di Jepun sering digunakan untuk tujuan ini, walaupun menarik bantahan berterusan dari Beijing.
Implikasi Terhadap ASEAN dan Asia Tenggara
Pakar hubungan antarabangsa, Liew Wui Chern dari Universiti Tunku Abdul Rahman, memberi amaran bahawa pengurangan kehadiran tentera AS di Asia Tenggara berisiko membenarkan China mengembangkan pengaruhnya, terutamanya dalam domain maritim dan ekonomi.
"Ketidakhadiran AS sebagai daya pengimbang boleh menyebabkan sesetengah negara menjadi lebih mesra China untuk menjamin kepentingan negara mereka," jelas Salawati. "Ini berpotensi merosakkan perpaduan ASEAN yang telah lama dikekalkan."
Liew menekankan bahawa pendekatan berkecuali yang menjadi asas ASEAN selama ini akan menjadi lebih sukar untuk dikekalkan di bawah persaingan geopolitik yang semakin meningkat. Beliau memberi amaran bahawa negara-negara anggota mungkin terpaksa membuat pilihan strategik yang sukar apabila pengaruh Beijing berkembang.
Kesan Lebih Luas ke Atas Kawasan Indo-Pasifik
Menurut analisis kedua-dua pakar, kawasan Indo-Pasifik yang lebih luas turut menghadapi risiko yang sama daripada pengunduran besar-besaran tentera AS. Daya cegah terhadap agresi ketenteraan akan menjadi lemah, manakala risiko konflik dengan China pula meningkat.
"Pangkalan hadapan AS memainkan peranan penting dalam melindungi kepentingan negara seperti Taiwan, Jepun dan Korea Selatan," jelas Liew. "Semua negara ini mempunyai hubungan yang rumit dengan China, sementara pangkalan tersebut juga memudahkan pertukaran teknologi dan kepakaran pertahanan."
Beliau menambah bahawa kehadiran tentera AS yang berkurangan mungkin dilihat sebagai Washington menarik diri dari rantau ini—persepsi yang dikatakan telah memberanikan Korea Utara dan menyumbang kepada tercetusnya Perang Korea pada tahun 1950-an.
Data dan Konteks Global
Menurut Biro Keamanan Antarabangsa, terdapat anggaran 1,247 pangkalan tentera asing di seluruh dunia setakat tahun lepas, dengan Amerika Syarikat mengekalkan 877 daripadanya. Walaupun AS tidak mempunyai pangkalan tetap di Asia Tenggara, negara itu mengekalkan kehadiran tentera di beberapa negara termasuk Filipina, Singapura dan dilaporkan juga di Thailand.
Malaysia sendiri tidak menjadi hos kepada pangkalan tentera asing, namun Australia mengekalkan kehadiran tetap di Pangkalan Tentera Udara Diraja Malaysia di Butterworth di bawah Perjanjian Pertahanan Lima Kuasa. Perkembangan ini menunjukkan betapa kompleksnya landskap keselamatan serantau yang melibatkan pelbagai kuasa besar.
Kedua-dua pakar bersetuju bahawa walaupun negara seperti Jepun, Australia dan India mungkin akan mengembangkan peranan dan perbelanjaan pertahanan mereka sekiranya AS menarik diri, jurang penyelarasan tetap akan wujud. Ini berpotensi membawa kepada gabungan pengimbangan yang lebih longgar berbanding sistem pakatan yang bersepadu rapat.
