Diplomasi Telefon Anwar Raih Laluan Selamat untuk Kapal Malaysia di Selat Hormuz

Diplomasi Telefon Anwar Ibrahim Beri Hasil Konkrit untuk Laluan Kapal Malaysia

Keputusan Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim untuk melibatkan diri dalam diplomasi panggilan telefon yang gigih kini membuahkan hasil yang ketara dan boleh diukur. Salah satu pencapaian strategik yang paling penting ialah kejayaan Malaysia mendapatkan kebenaran daripada Iran untuk kapal-kapalnya melintasi Selat Hormuz dengan selamat.

Laluan Penting untuk Import Minyak Malaysia

Menurut laporan berita, kira-kira 50 peratus daripada jumlah minyak Malaysia melalui jalur sempit ini. Perdana Menteri telah menghubungi Presiden Iran Masoud Pezeskian, manakala Menteri Luar Datuk Seri Mohamad Hasan juga berbincang dengan rakan sejawatnya, Abbas Aragchi, untuk membenarkan tujuh kapal meneruskan perjalanan pulang, di mana empat daripadanya membawa minyak mental.

Duta Iran ke Malaysia, Valiollah Mohammadi Nasrabadi, menyatakan bahawa kapal-kapal tersebut akan dibenarkan melalui selat dengan selamat dan tanpa bayaran. Pada akhir Mac 2026, laporan menunjukkan Iran mula meminta "yuran transit" atau "tol" daripada kapal yang melalui Selat Hormuz, dengan beberapa laporan mencadangkan caj sehingga USD2 juta setiap kapal.

—

Kemenangan Geopolitik yang Signifikan

Ini bukan sekadar kemenangan simbolik tetapi pencapaian geopolitik yang sukar. Malaysia sentiasa mempertahankan sikap berkecuali dengan kuat. Negara ini adalah rakan kepada semua, tetapi tidak takut untuk bersuara apabila sesuatu tidak betul, termasuk serangan ke atas Iran dan rakyat Palestin di Gaza.

Laluan melalui Selat Hormuz adalah penting kerana walaupun Malaysia menghasilkan minyak sendiri, ia mengimport jumlah mental yang besar dari Teluk Parsi, iaitu kira-kira 69 peratus daripada import minyak mentalnya, untuk mengekalkan operasi kilang penapisan domestik. Malaysia mengeksport minyak mentalnya yang lebih ringan dan berharga tinggi sambil mengimport minyak yang lebih berat dan murah dari Timur Tengah yang melalui Selat Hormuz.

Tekanan Ekonomi dan Keberkesanan Diplomasi

Penutupan Selat Hormuz telah mewujudkan tekanan ekonomi yang ketara, memaksa kerajaan meningkatkan subsidi bahan api untuk mengawal harga domestik. Pada masa selat ini, di mana kira-kira satu perlima bekalan minyak global mengalir, telah menjadi zon konflik, Iran telah menyekat laluan dan menegaskan kawalan ketat ke atas penghantaran.

Namun, Malaysia telah mendapat pengecualian khas, dengan tangki dan anak kapalnya dibenarkan laluan selamat selepas penglibatan langsung dengan Tehran dan kuasa serantau lain. Mengapa dasar luar Malaysia berfungsi?

1. Kedudukan sebagai Perantara Jujur: Anwar telah meletakkan Malaysia sebagai perantara yang jujur, bukan pelaku partisan. Tidak seperti kuasa besar yang terlibat secara ketenteraan atau politik, Malaysia secara konsisten menyeru penyahmendakan dan dialog, menolak penglibatan ketenteraan sambil mengekalkan kejelasan moral mengenai konflik. Neutraliti ini memberikan Kuala Lumpur kredibiliti di Tehran.
2. Diplomasi Peribadi yang Penting: Dalam era multilateralisme yang pecah, komunikasi langsung antara pemimpin—panggilan telefon dengan rakan sejawat Iran, Turki dan Mesir—memotong birokrasi dan membina kepercayaan. Ini bukan sekadar formaliti; ia memberi isyarat hormat, pengiktirafan dan keseriusan kepada negara seperti Iran yang berasa terpencil secara strategik dan "berulang kali ditipu" oleh kuasa global.
3. Relevan Ekonomi Tanpa Ancaman Strategik: Iran memahami bahawa Malaysia adalah pengguna tenaga utama dan rakan dagangan, bukan musuh ketenteraan. Membenarkan kapal Malaysia melalui tidak melemahkan kedudukan geopolitik Iran, tetapi mengukuhkan hubungannya dengan negara Asia Tenggara yang penting.

Kita mungkin negara kecil, tetapi kuasa pertengahan seperti Malaysia masih boleh menggunakan pengaruh, bukan melalui kekerasan, tetapi melalui kredibiliti, konsistensi dan komunikasi. Jangan lupa bahawa apabila 23 sukarelawan Malaysia dari Global Sumud Flotilla ditahan oleh Israel semasa misi bantuan Gaza, mereka dibebaskan selepas usaha diplomatik intensif yang diketuai oleh Anwar pada Oktober lalu.

Ia adalah hasil daripada banyak panggilan telefon kepada ramai pemimpin, termasuk Presiden Turki yang berpengaruh, Recep Tayyip Erdogan. Semasa masa aman, mudah untuk mengabaikan keberkesanan senyap diplomasi yang dijalankan melalui telefon. Namun, pembebasan tangki Malaysia dan pembukaan semula laluan bekalan kritikal menunjukkan bahawa diplomasi sedemikian tidak naif—ia pragmatik dan berakibat.

Pendekatan Anwar menunjukkan bahawa walaupun dalam konflik yang sangat terpolarisasi, akses dirundingkan, bukan diandaikan. Dan Malaysia, dengan memilih penglibatan berbanding penjajaran, telah mendapatkan sesuatu yang tidak dimiliki oleh banyak negara besar—kepercayaan. Itulah modal strategik sebenar dalam diplomasi antarabangsa.