Ketelusan bukan campur tangan kerajaan. Apabila pembayar cukai membantu membiayai bola sepak, akauntabiliti menjadi kewajipan awam. Persatuan Bola Sepak Malaysia mempunyai hak sepenuhnya untuk mentadbir bola sepak secara bebas. Apa yang tidak ada ialah hak untuk menggunakan kebebasan itu sebagai perisai terhadap penelitian. Perbezaan itu menjadi tumpuan perdebatan yang semakin hangat mengenai sama ada laporan audit penuh Konfederasi Bola Sepak Asia (AFC) mengenai FAM patut didedahkan kepada umum.
Seruan untuk pendedahan
Selepas Ahli Parlimen Bukit Gelugor, Ramkarpal Singh, menyeru laporan itu didedahkan dan dibahaskan di Parlimen, setiausaha FAM Noor Azman Rahman memberi amaran terhadap campur tangan kerajaan dalam urusan bola sepak. Bekas presiden Hamidin Amin pula mencadangkan bahawa sebarang keputusan mengenai pendedahan harus terletak pada kepimpinan masa depan FAM dan perbincangan dengan AFC.
Kebimbangan itu kelihatan mudah: persatuan bola sepak mesti kekal bebas daripada kawalan politik. Kod itu penting. Ia juga telah diregangkan jauh melampaui maksud asalnya. Tiada siapa yang meminta Parlimen melantik jurulatih kebangsaan. Tiada siapa yang mencadangkan menteri memilih pemain, menjalankan pertandingan atau menguruskan hal ehwal harian FAM. Orang ramai hanya bertanya soalan yang lebih mudah. Bagaimanakah bola sepak Malaysia diuruskan dalam tempoh yang didapati oleh audit AFC dipenuhi dengan kelemahan mendalam dalam pengawasan, kewangan, pentadbiran dan budaya organisasi? Itu bukan campur tangan tetapi akauntabiliti.
Kebebasan bukan kerahsiaan
Badan pentadbir bola sepak menjaga autonomi mereka dengan gigih kerana sejarah menunjukkan apa yang berlaku apabila kerajaan cuba mengawal sukan. FIFA telah menggantung persatuan kebangsaan apabila pihak berkuasa politik menyingkirkan pegawai yang dipilih, membubarkan badan bola sepak, melantik pentadbir atau campur tangan secara langsung dalam membuat keputusan. Negara seperti Pakistan, Nigeria, Kenya dan Indonesia semuanya pernah mengalami pertikaian yang melintasi garis tersebut.
Prinsipnya jelas: kerajaan tidak sepatutnya menguruskan bola sepak. Tetapi ia tidak pernah bermakna organisasi bola sepak dikecualikan daripada penelitian, terutamanya apabila tindakan mereka menjejaskan kepentingan awam. Terdapat perbezaan yang signifikan antara kawalan politik dan akauntabiliti awam. Satu menjejaskan kebebasan sukan. Satu lagi mengukuhkan keyakinan terhadap institusi yang mentadbir permainan itu. FAM nampaknya mencampuradukkan kedua-duanya.
Meminta akses kepada laporan audit tidak sama dengan menuntut kawalan operasi bola sepak. Menyeru perbahasan parlimen tidak sama dengan melantik pentadbir. Mencari jawapan tidak sama dengan mengambil alih persatuan. Orang ramai tidak meminta untuk menguruskan bola sepak. Mereka meminta untuk memahami bagaimana bola sepak diuruskan.
Wang awam mewujudkan kepentingan awam
Di sinilah hujah menjadi lebih sukar untuk dipertahankan oleh FAM. Selama bertahun-tahun, bola sepak Malaysia telah mendapat manfaat daripada sokongan awam yang besar melalui peruntukan kerajaan, kemudahan, program dan pelbagai bentuk bantuan. Apabila pasukan kebangsaan berjaya, pegawai bola sepak sering cepat mengakui sokongan itu. Apabila timbul persoalan, kebebasan tiba-tiba menjadi pertahanan utama. Ketidakselarasan itu sukar diabaikan.
Sokongan awam sememangnya mewujudkan kepentingan awam. Audit AFC tidak memeriksa syarikat swasta yang beroperasi di sebalik pintu tertutup. Ia memeriksa institusi bola sepak paling penting di negara ini, yang membawa lencana kebangsaan, menerima sokongan awam dan mewakili berjuta-juta rakyat Malaysia. Penemuan yang telah didedahkan adalah serius. Audit mendapati bahawa belanjawan tahunan tidak dibentangkan di hadapan kongres selama hampir satu dekad. Ia mengenal pasti kelemahan dalam pengawasan, jurang dalam pematuhan, pemusatan kuasa, ketidakseimbangan kakitangan dan budaya tempat kerja di mana pekerja sering berasa tidak dapat menyuarakan kebimbangan secara terbuka.
Penemuan itu sahaja sudah cukup untuk mewajarkan perbincangan awam. Ia menimbulkan persoalan yang sah tentang bagaimana keputusan dibuat, bagaimana sumber diuruskan dan bagaimana akauntabiliti berfungsi dalam tempoh itu. Lebih penting lagi, ia menimbulkan persoalan yang belum dijawab oleh FAM secara meyakinkan. Jika bahagian yang telah didedahkan sudah begitu merunsingkan, mengapa rakyat Malaysia tidak boleh melihat yang lain?
Keengganan yang membingungkan
Mungkin aspek yang paling membingungkan dalam kekecohan ini ialah keengganan untuk mengeluarkan laporan itu. Kebanyakan organisasi yang berhadapan dengan semakan luaran yang komprehensif akan merebut peluang untuk menunjukkan bahawa mereka serius tentang pembaharuan. Mereka akan menunjukkan penemuan, mengakui kekurangan dan menggunakan ketelusan untuk membina kredibiliti. Sebaliknya, perbualan telah beralih kepada sama ada orang ramai patut dibenarkan membaca dokumen itu.
Itu adalah kesilapan strategik. Kerahsiaan jarang menenangkan kebimbangan awam. Ia biasanya membesarkannya. Apabila maklumat kekal tersembunyi, orang mula membuat spekulasi. Mereka tertanya-tanya sama ada penemuan yang didedahkan menceritakan keseluruhan cerita. Mereka bertanya sama ada kesimpulan yang lebih merosakkan masih tertimbus dalam bahagian yang tidak didedahkan. Semakin lama ketidakpastian itu berterusan, semakin sukar untuk membina semula keyakinan.
FAM kata mereka mahu perubahan. AFC kata mereka akan memantau kemajuan untuk dua tahun akan datang. Kedua-dua AFC dan FIFA telah secara efektif melekatkan kredibiliti mereka kepada proses pembaharuan yang memerlukan pelaporan berkala, perubahan struktur dan kemajuan yang boleh diukur. Dengan latar belakang itu, menyembunyikan laporan menghantar isyarat yang salah. Ia mencadangkan bahawa ketelusan ada hadnya dan rakyat harus menerima diagnosis tetapi tidak melihat carta perubatan.
Kedudukan itu menjadi semakin sukar untuk dipertahankan. Jika FAM percaya audit menandakan permulaan bab baru, maka ia harus mempercayai rakyat Malaysia cukup untuk membiarkan mereka membacanya. Kerana institusi bola sepak yang paling kuat tidak mendapat keyakinan dengan menyembunyikan penemuan yang tidak selesa. Mereka memperolehnya dengan menghadapinya secara terbuka. Dan sehingga laporan itu dikeluarkan, persoalannya bukanlah apa yang ditemui oleh AFC. Persoalannya ialah mengapa rakyat Malaysia tidak dibenarkan melihatnya.
