Langkawi memberikan amaran penting kepada Port Dickson, tetapi amaran itu perlu dinyatakan dengan tepat. Adalah salah dari segi fakta untuk mendakwa bahawa pelancongan di Langkawi runtuh di bawah kerajaan PAS Kedah. Data rasmi dari Lembaga Pembangunan Langkawi (LADA) menunjukkan bahawa ketibaan pelawat telah pulih dengan kukuh sejak pandemik Covid-19.
Angka Ketibaan Pelawat yang Meningkat
Langkawi menerima kira-kira 2.58 juta pelawat pada tahun 2022, 2.81 juta pada 2023, dan 2.90 juta pada 2024. Pihak berkuasa pelancongan pulau itu melaporkan pertumbuhan selanjutnya pada 2025. Lapangan Terbang Antarabangsa Langkawi juga mengendalikan hampir 2.92 juta penumpang pada 2025, peningkatan sebanyak 14.5 peratus, manakala kapasiti tempat duduk penerbangan berkembang sebanyak 17.1 peratus. Perkhidmatan baru dan sewaan dari bandar seperti Tashkent, Warsaw dan Chengdu mengukuhkan sambungan antarabangsa. Ini bukan angka destinasi yang mengalami kejatuhan pelancongan mutlak.
Namun, ketibaan pelawat sahaja tidak menceritakan keseluruhan cerita. Persoalan yang lebih serius ialah sama ada imej Langkawi sebagai destinasi perniagaan yang yakin, berorientasikan antarabangsa dan mesra pelabur telah lemah. Sesebuah destinasi mungkin menerima lebih ramai pelawat sementara kehilangan daya tarikannya kepada pelabur premium, penganjur acara antarabangsa, jenama hospitaliti global dan pengembara yang mencari persekitaran masa lapang yang boleh diramal.
Nilai Pelancongan vs. Volume Pelancongan
Isipadu pelancong tidak sama dengan nilai pelancong. Sebuah keluarga yang datang untuk dua malam dengan pakej domestik diskaun dikira sama dalam statistik ketibaan utama seperti pelawat antarabangsa yang kaya tinggal selama seminggu, makan di restoran, menghadiri acara dan berbelanja besar untuk rekreasi. Peningkatan ketibaan boleh wujud bersama tekanan ke atas hasil hotel, perbelanjaan purata yang lebih lemah, penginapan yang lebih pendek dan ketidakpastian mengenai pelaburan masa depan.
LADA melaporkan bahawa Langkawi menjana kira-kira RM4.4 bilion hasil pelancongan daripada kira-kira 2.82 juta pelawat pada 2023. Sasaran 2024 adalah tiga juta pelawat dan RM5.9 bilion dalam penerimaan. Jurang antara mengira ketibaan dan memperoleh perbelanjaan bernilai tinggi menjadi pusat kepada masa depan Langkawi.
Isu Kebolehramalan Dasar
Reputasi perniagaan pulau itu telah terjejas oleh beberapa kontroversi yang berulang. Yang pertama berkaitan dengan kebolehramalan dasar. Pelabur pelancongan mempertimbangkan kestabilan peraturan jangka panjang. Keputusan pelaburan sering bergantung bukan sahaja pada dasar semasa, tetapi juga pada keyakinan bahawa keadaan operasi akan kekal stabil selama bertahun-tahun.
Perdebatan mengenai pakaian awam, hiburan, konsert dan peraturan budaya yang lebih luas telah menjana perbincangan nasional secara berkala. Walaupun pihak berkuasa Kedah berulang kali menjelaskan bahawa pelawat tetap dialu-alukan dan hanya digalakkan untuk menghormati adat tempatan, perdebatan awam yang berulang telah menimbulkan persoalan di kalangan beberapa pihak berkepentingan pelancongan tentang konsistensi dasar jangka panjang.
Keperluan untuk penjelasan berulang menunjukkan masalah persepsi. Pengendali hotel antarabangsa, perancang persidangan dan penganjur acara memerlukan peraturan yang jelas. Mereka mesti tahu sama ada acara yang diluluskan tahun ini akan kekal boleh diterima tahun depan. Mereka tidak boleh melabur berjuta-juta ringgit dengan anggapan bahawa tafsiran politik mengenai hiburan, pakaian atau hospitaliti akan kekal tidak berubah.
Identiti Pasaran yang Kabur
Masalah kedua ialah identiti pasaran Langkawi yang kabur. Adakah ia resort pulau antarabangsa setanding dengan Phuket, Bali atau bahagian selatan Thailand? Adakah ia destinasi keluarga domestik? Adakah ia pusat eko-pelancongan, resort mesra Muslim, pulau bebas cukai atau lokasi untuk hospitaliti mewah dan acara antarabangsa?
Tiada yang salah dengan pelancongan mesra Muslim. Ia adalah pasaran besar dan berkembang. Tetapi pelancongan mesra Muslim yang berjaya memerlukan perkhidmatan yang lebih baik, penjenamaan yang lebih kukuh, kecemerlangan halal, tarikan mesra keluarga, kebersihan, sambungan dan hospitaliti berkualiti tinggi. Ia tidak boleh dibina hanya melalui amaran tentang apa yang tidak boleh dilakukan oleh pelancong.
Akses dan Infrastruktur
Masalah ketiga berkaitan dengan akses dan infrastruktur. Pihak berkepentingan Langkawi berulang kali mengetengahkan perkhidmatan feri yang tidak konsisten, jadual yang terhad dan ketidakselesaan penumpang di laluan yang menghubungkan pulau itu dengan Kuala Kedah dan Kuala Perlis. Kumpulan perniagaan juga telah menyeru pemulihan atau pengukuhan keistimewaan bebas cukai, yang membentuk sebahagian besar identiti komersial asal Langkawi.
Kelemahan ini tidak boleh dipersalahkan sepenuhnya kepada PAS. Langkawi dibentuk oleh agensi persekutuan, kerajaan Kedah, LADA, pengendali pengangkutan, syarikat penerbangan, pihak berkuasa tempatan dan pelabur swasta. Itulah tepatnya maksudnya. Pelancongan yang berjaya memerlukan penyelarasan, bukan konfrontasi ideologi.
Pengajaran untuk Port Dickson
Apakah maksudnya untuk Port Dickson? Negeri Sembilan merekodkan kira-kira 460,000 ketibaan pelancong asing pada 2024, berbanding 340,000 pada 2023. Negeri itu kemudian menyasarkan 20 juta ketibaan pelancong keseluruhan untuk 2025, disokong oleh 86 aktiviti dan acara. Port Dickson adalah pusat kepada aspirasi ini kerana ia adalah daerah pelancongan pantai yang paling dikenali di negeri ini.
Pelaburan besar juga dirancang. Lexis Hibiscus 2 dijangka menarik sebanyak 1.1 juta pelancong setiap tahun, dengan pelancong asing dijangka membentuk sebahagian besar pasarannya. Pembangunan itu juga dijangka menjana ribuan pekerjaan semasa fasa pembinaan dan operasi.
Port Dickson mendapat manfaat daripada mengekalkan identiti pelancongan yang jelas dan konsisten yang memberikan keyakinan jangka panjang kepada pelabur dan pelawat. Ia bersaing untuk pelawat hujung minggu dari Kuala Lumpur dan Lembah Klang, keluarga, retret korporat, pengembara antarabangsa, pembeli resort, pelabur hotel dan penganjur acara sukan, kebudayaan dan perniagaan.
Tidak seperti Langkawi, Port Dickson tidak memiliki identiti bebas cukai yang kuat atau tahap eksklusiviti pulau yang sama. Kelebihannya adalah kebolehcapaian. Tetapi kebolehcapaian juga bermakna pelawat boleh dengan mudah memilih Melaka, Kuala Lumpur, Selangor, Pulau Pinang atau destinasi yang lebih jauh.
Sekiranya mana-mana kerajaan negeri masa depan dilihat sebagai memperkenalkan ketidakpastian mengenai dasar pelancongan, hospitaliti atau pelaburan, Port Dickson boleh menghadapi cabaran reputasi yang serupa dengan yang dilihat dalam perdebatan sekitar Langkawi. Paling mungkin adalah diskaun reputasi secara beransur-ansur. Pelabur mungkin menangguhkan projek. Penganjur acara mungkin memilih negeri lain. Kumpulan hotel mungkin menuntut pulangan yang lebih tinggi untuk mengimbangi risiko peraturan.
Pelajaran dari Langkawi bukanlah bahawa ketibaan pelancong pasti runtuh apabila PAS memerintah. Statistik tidak menyokong kesimpulan itu. Sebaliknya, persoalan yang lebih penting ialah sama ada sesebuah destinasi dapat mengekalkan keyakinan pelabur, kebolehramalan dasar dan identiti antarabangsa yang jelas dalam jangka panjang. Jumlah pelawat dan keyakinan pelaburan tidak selalu bergerak seiring.
Pengundi Negeri Sembilan oleh itu mesti bertanya bukan hanya berapa ramai pelancong mungkin datang ke Port Dickson tahun depan. Mereka mesti bertanya apakah jenis destinasi Port Dickson akan menjadi dalam tempoh sepuluh atau dua puluh tahun akan datang – dan sama ada pelabur, pengendali hotel, penganjur acara dan pengembara antarabangsa masih akan percaya bahawa mereka dialu-alukan.
