Mahkamah Jakarta bersedia untuk menjatuhkan hukuman terhadap bekas menteri pendidikan Nadiem Makarim hari ini dalam perbicaraan rasuah yang melibatkan pembelian ribuan komputer riba Chromebook untuk sekolah semasa pandemik Covid-19. Kes ini menandakan kejatuhan mendadak bagi pengasas bersama Gojek, yang pernah dianggap sebagai ikon industri pemula teknologi Indonesia.
Latar Belakang Kes dan Tuduhan
Nadiem, 41 tahun, yang menjadi salah seorang menteri termuda dalam kabinet Indonesia pada 2019 dan berkhidmat sebagai menteri pendidikan sehingga 2024, dituduh melakukan penyelewengan dalam perolehan Chromebook untuk sekolah. Peguam negara mendakwa bahawa keputusan membeli Chromebook, yang menggunakan sistem pengendalian ChromeOS dari Google, dikaitkan dengan pelaburan gergasi teknologi AS itu dalam Gojek dan menyebabkan kerugian negara sekitar AS$120 juta (RM480 juta).
Nadiem menafikan sebarang kesalahan dan mendakwa keputusan itu sebenarnya menjimatkan wang. Beliau menolak tuduhan terhadapnya sebagai "kesilapan penyiasatan". Dalam pembelaannya bulan ini, Nadiem berkata: "Pakar dan saksi fakta telah menyatakan: tiada unsur kerugian negara, tiada unsur pelanggaran undang-undang, tiada unsur pengayaan diri, pengayaan orang lain atau perbadanan, dan tiada mens rea atau niat jahat."
Tuntutan Hukuman dan Proses Perbicaraan
Pendakwa raya telah meminta hukuman penjara 18 tahun, serta denda besar sebanyak 5.6 trilion rupiah (lebih AS$300 juta), lebih dua kali ganda anggaran kerugian negara daripada perjanjian Chromebook. Perbicaraan dijadualkan bermula pada pukul 10 pagi waktu tempatan (0300 GMT) di Jakarta. Google tidak didakwa dalam kes ini, dan syarikat itu menafikan sebarang kesalahan.
Kesan Terhadap Sektor Teknologi dan Perkhidmatan Awam
Nadiem, yang mempunyai ijazah dari Universiti Harvard dan Universiti Brown, mengasaskan Gojek pada 2010, bermula sebagai pusat panggilan dengan kira-kira 20 pemandu motosikal di Jakarta. Nama syarikat itu diambil daripada teksi motosikal yang popular di Jakarta, dikenali sebagai "ojek". Perkhidmatan syarikat telah berkembang daripada perkhidmatan panggilan kepada penghantaran makanan dan dompet digital, dengan kira-kira 3.1 juta pemandu berdaftar setakat 2023.
GoTo Group, yang diwujudkan pada 2021 selepas penggabungan Gojek dan platform e-dagang Tokopedia, berkata Nadiem tidak mempunyai peranan membuat keputusan sejak peletakan jawatannya pada 2019. Nadiem berkata beliau menerima tawaran daripada presiden ketika itu Joko Widodo untuk berkhidmat sebagai menteri pendidikan sebahagiannya untuk menggalakkan profesional Indonesia memasuki perkhidmatan awam. Tetapi beliau berhujah bahawa kes terhadapnya boleh menyebabkan kesan sebaliknya. "Profesional muda takut bahawa mereka akan menjadi mangsa seterusnya," katanya.
Peranan Nadiem sebagai Menteri Pendidikan
Sebagai menteri, Nadiem melarang sekolah daripada memaksa pelajar perempuan memakai tudung dan memperkenalkan kurikulum yang menekankan fleksibiliti yang lebih besar dalam menyesuaikan kaedah pengajaran. Kes ini telah menarik perhatian ramai, memandangkan latar belakang Nadiem sebagai usahawan teknologi yang berjaya dan anak kepada seorang peguam yang pernah berkhidmat dalam jawatankuasa etika agensi anti-rasuah Indonesia.
