Pengarah Eksekutif Advocates for Non-Discrimination and Access to Knowledge (Anak), Anne Baltazar, menegaskan bahawa prosedur pendaftaran kelahiran yang tidak sama rata dan rumit, bersama undang-undang yang lemah, secara aktif mewujudkan dan memperdalam krisis yang menjejaskan ribuan kanak-kanak di seluruh Sabah.
Tempoh Pendaftaran Tidak Sama Rata
Beliau menekankan bahawa sistem ini mendorong kepada ketiadaan kewarganegaraan, pengecualian, dan kerentanan serius, terutamanya menjejaskan komuniti Orang Asli dan keluarga di kawasan luar bandar dan pedalaman negeri ini.
Di Semenanjung Malaysia, ibu bapa mempunyai 60 hari untuk mendaftarkan kelahiran, tetapi Sabah hanya membenarkan 45 hari. Pendaftaran lewat memerlukan kelulusan tambahan daripada Majistret, satu langkah yang mahal dan memakan masa yang hampir mustahil bagi mereka yang tinggal jauh di pedalaman atau di sepanjang kawasan sempadan.
Kemiskinan dan Akses Terhad
“Tujuh daripada 10 daerah termiskin di Malaysia untuk kanak-kanak terletak di Sabah, di mana jarak, jalan raya yang teruk, dan kos pengangkutan yang tinggi sudah menghalang ramai keluarga,” katanya.
“Ketiadaan kewarganegaraan di sini bukan kemalangan – ia adalah sistemik, terbina dalam prosedur dan jurang undang-undang. Ia bukan sahaja menjejaskan kumpulan migran, tetapi juga kanak-kanak Orang Asli di kawasan terpencil yang keluarganya telah tinggal di sini selama beberapa generasi, namun masih kekal tanpa dokumen rasmi,” tambah Anne.
Kesan Terhadap Kanak-Kanak
Penemuan menunjukkan hanya 6.1 peratus kanak-kanak Sabah yang dikaji memenuhi piawaian asas untuk persekitaran hidup yang selamat. Dalam kalangan kanak-kanak tanpa dokumen, hanya 0.6 peratus mencapai ambang minimum untuk penjagaan kesihatan yang mencukupi.
“Jurang ini secara langsung membawa kepada liputan vaksinasi yang rendah – dikaitkan dengan wabak polio yang direkodkan di Sabah sebelum pandemik Covid-19 – dan meningkatkan risiko eksploitasi, buruh kanak-kanak, dan pemerdagangan manusia,” tegas Anne.
Seruan Pembaharuan Undang-Undang
Anak menyeru pembaharuan segera dan konkrit: menyamakan tempoh pendaftaran kelahiran di seluruh Malaysia; menghapuskan keperluan Majistret untuk pendaftaran lewat; memperluas perkhidmatan pendaftaran bergerak ke zon pedalaman dan sempadan; meminda Akta Kanak-Kanak 2001 untuk melindungi semua kanak-kanak tanpa mengira status dokumentasi; menamatkan tahanan imigresen kanak-kanak; dan menarik balik baki reservasi Malaysia terhadap Konvensyen Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Hak Kanak-Kanak.
“Kami tidak hanya bercakap tentang kertas kerja – kami bercakap tentang kelangsungan hidup, pendidikan, dan kepunyaan,” tegas Anne kepada penggubal dasar.
