Mengakui kepelbagaian dalam kalangan masyarakat Melayu adalah mengiktiraf realiti, bukannya memaksa keseragaman tiruan. Baru-baru ini, saya terjumpa petikan menarik daripada buku "Malayland" karya penulis Malaysia, Dina Zaman. Dalam perbualan dengan rakan bukan Melayu, beliau menulis: "Saya ditanya oleh rakan bukan Melayu mengapa orang Melayu begini dan begitu. Saya pernah menerima panggilan pada pukul 1 pagi, dan saya menyuruh orang itu berkawan dengan orang Melayu dan kemudian faham kami. Anda orang Malaysia dan tidak ada kawan Melayu? Bodoh sungguh."
"Dan jika kita mempunyai kawan daripada semua kaum, mereka biasanya sesuai dengan kotak yang sama yang kita cipta untuk diri kita sendiri: kelas sosial dan ekonomi yang sama, dan sifat seperti elitisme bahasa." Sememangnya, ada netizen yang mengulas bahawa Dina sendiri adalah Melayu, maka dialah kawan Melayu kepada rakan bukan Melayunya. Namun, bebanan untuk menjawab kepelbagaian pemikiran, pengalaman, dan minat sekumpulan orang yang membentuk 58.3% daripada populasi (berdasarkan statistik 2025) terlalu berat untuk seorang individu.
Dalam kes saya sendiri, yang sering menjadi satu-satunya orang Melayu dalam persekitaran sosial dan profesional, saya amat berharap rakan dan rakan sekerja bukan Melayu tidak melihat saya sebagai "jurucakap" untuk seluruh komuniti. Saya berbual dengan Dina, dan beliau dapat memahami pengalaman ini. Ini membawa kita kepada "perpaduan Melayu" – frasa yang sering digunakan ahli politik untuk menyatukan orang yang sama etnik. Ideanya mudah: jika parti berasaskan Melayu dan Islam dapat menyatukan orang Melayu, mereka akan menjadi kuasa yang perlu diperhitungkan di peti undi – 58.3%, betul? Dan bersama Bumiputera lain, jumlahnya mencecah 70.5%.
Dengan populasi yang begitu besar, pasti terdapat perbezaan besar dalam pemikiran, pengalaman, keperluan, kehendak, dan juga keutamaan yang bersaing. Orang Melayu tidak boleh dilihat sebagai komuniti monolitik. Kepelbagaian dalam kalangan Melayu amat ketara. Ibu bapa saya, kedua-duanya Melayu, membesar di pantai bertentangan Semenanjung; seorang di Pulau Pinang, seorang lagi di Kelantan, dan pengalaman mereka sangat berbeza. Seorang memulakan pendidikan "di bawah pokok" manakala ibu saya bersekolah di sebuah sekolah konvensyen. Nenek moyang saya dari sebelah ibu adalah ahli Wanita Umno, manakala datuk dari sebelah bapa adalah penyokong tegar PAS. Dalam keluarga saya sendiri, sepupu yang membesar di negeri utara mempunyai zaman kanak-kanak yang jauh berbeza dengan didikan saya di ibu kota. Perbezaan pengalaman ini menyumbang kepada pandangan dunia yang berbeza.
Kepelbagaian ini tercermin di seluruh komuniti, dari desa hingga ke bandar raya, di mana sahaja orang Melayu menjadikan rumah. Kita mempunyai hubungan yang berbeza dengan identiti, agama, budaya, politik, dan juga dunia luar, termasuk interaksi dan ikatan dengan komuniti bukan Melayu. Mari kita panggil ini "kepelbagaian Melayu". Mengakui perbezaan ini mengiktiraf realiti, bukannya memaksa keseragaman tiruan.
Usaha Mahathir
Bekas perdana menteri Tun Dr Mahathir Mohamad telah berulang kali memberi amaran bahawa komuniti Melayu yang berpecah akan menjadikan mereka "yang kalah", meletakkan negara dalam risiko, dan Tanah Melayu akan menjadi milik orang lain. Beliau telah berulang kali berusaha menyatukan orang Melayu sepanjang kerjaya politiknya sebagai pemimpin Umno, Bersatu, dan Pejuang. Salah satu usaha tersebut ialah penubuhan Gerakan Tanah Air pada Ogos 2022, sebuah gabungan yang terdiri daripada parti politik Melayu, NGO, ahli akademik, dan profesional. Gabungan itu bertanding dalam pilihan raya umum pada tahun yang sama tetapi mengalami kekalahan teruk, dengan semua calon, termasuk Mahathir, kehilangan deposit. Pada Jun tahun lalu, beliau melancarkan lagi satu inisiatif perpaduan Melayu, namun hala tujunya masih tidak menentu selepas pertelingkahan tokoh-tokoh terkenal seperti Hamzah Zainudin dan Muhyiddin Yassin. Dan orang Melayu masih "berpecah".
Melihat ke Hadapan
Sebagai seorang Melayu, saya tertanya-tanya: adakah "perpaduan Melayu" formula kemenangan? Dengan siapa saya bersatu? Adakah kita benar-benar berkongsi nilai dan keutamaan yang sama? Siapa kita di luar perdebatan berterusan mengenai hak dan keistimewaan kita? Saya tidak akan berpura-pura mempunyai jawapan, dan nasib baik, saya bukan ahli politik atau pemimpin kerajaan yang bertugas mencari jawapan. Tetapi saya adalah pengundi, dan saya ingin melihat satu bentuk politik dan pemerintahan yang mendapat kekuatan daripada perbezaan kita. Mungkin kita perlu kurang memberi tumpuan kepada apa yang dipanggil "ancaman luar" kepada orang Melayu dan lebih kepada bagaimana kepelbagaian dalam kalangan kita boleh membawa makna bukan sahaja kepada komuniti, tetapi kepada masyarakat secara keseluruhan.
Saya belum berkesempatan membaca buku Dina secara keseluruhan, tetapi mungkin dia memberitahu rakan bukan Melayunya untuk mengenali lebih ramai orang Melayu supaya mereka dapat melihat melampaui stereotaip dan menghargai komuniti dalam segala kerumitannya. Dan supaya mereka berhenti menelefonnya pada pukul 1 pagi. Tapi jangan percaya kata saya sahaja. Saya hanyalah seorang Melayu daripada lebih 20 juta yang lain.
