Kerajaan Sarawak memperkenalkan sistem penjejakan kenderaan 24 jam dan pengawasan masa nyata yang mendapat sokongan padu daripada P Sundramoorthy, seorang kriminologis dari Pusat Penyelidikan Dasar Universiti Sains Malaysia. Menurut beliau, inisiatif ini adalah langkah berani dan berpandangan ke hadapan yang bertujuan meningkatkan keselamatan awam dan mengukuhkan keselamatan, bukan untuk menceroboh privasi rakyat yang mematuhi undang-undang.
Pencegahan jenayah moden melalui teknologi
Dari perspektif kriminologi, inisiatif ini mewakili langkah penting ke arah kepolisan moden yang dipacu risikan, yang mengutamakan pencegahan jenayah daripada hanya bertindak balas selepas kejadian. Selama beberapa dekad kebelakangan ini, pencegahan jenayah telah berkembang dengan ketara. Agensi kepolisan di seluruh dunia semakin bergantung pada teknologi, analisis data, kecerdasan buatan (AI), dan sistem pengawasan bersepadu untuk mengesan aktiviti mencurigakan, mengenal pasti ancaman yang muncul, dan bertindak balas dengan pantas terhadap insiden.
Model tradisional bertindak balas selepas jenayah berlaku tidak lagi mencukupi untuk menangani jenayah terancang, kecurian kenderaan, pengedaran dadah, penyeludupan, pemerdagangan manusia, dan keganasan. Rangkaian pengawasan yang dicadangkan di Miri bukan sekadar peningkatan teknologi, tetapi pelaburan praktikal dalam keselamatan awam.
Kesan pencegahan dan kepolisan risikan
Penjejakan kenderaan secara berterusan membolehkan agensi penguatkuasaan undang-undang mengesan pergerakan kenderaan yang mencurigakan, mengenal pasti kenderaan curi, memantau laluan pelarian, dan bertindak balas dengan lebih cepat semasa kecemasan. Setiap minit yang dijimatkan semasa siasatan atau pengejaran boleh membuat perbezaan antara mencegah kemudaratan lanjut dan membenarkan pesalah melarikan diri daripada keadilan.
Prinsip pencegahan jenayah situasional berpendapat bahawa jenayah boleh dikurangkan dengan meningkatkan risiko melakukan kesalahan sambil mengurangkan peluang jenayah. Apabila pesalah tahu bahawa jalan utama dipantau secara berterusan melalui teknologi pengawasan bersepadu, kemungkinan pengesanan meningkat dengan ketara. Ini mewujudkan penghalang yang kuat, terutamanya terhadap kumpulan jenayah terancang yang sangat bergantung pada mobiliti dan tanpa nama.
Kebimbangan privasi dan kawalan undang-undang
Kepolisan risikan, yang kini dianggap sebagai amalan terbaik antarabangsa, bergantung pada maklumat tepat pada masanya, keupayaan teknologi, dan pembuatan keputusan yang diselaraskan untuk mengenal pasti corak jenayah sebelum kesalahan meningkat. Sistem penjejakan kenderaan masa nyata menyediakan risikan yang boleh diambil tindakan yang diperlukan untuk kepolisan moden.
Beberapa kebimbangan telah dibangkitkan mengenai privasi. Walau bagaimanapun, keselamatan awam dan privasi individu tidak saling eksklusif. Banyak negara maju berjaya menggunakan kamera lalu lintas, sistem pengecaman plat nombor automatik (ANPR), dan teknologi pengawasan pintar dalam rangka kerja undang-undang dan pengawasan yang jelas. Fokus harus diberikan pada memastikan ketelusan, akauntabiliti, tadbir urus yang baik, dan kawalan akses yang ketat, bukan menolak inovasi teknologi.
Langkah seterusnya untuk Sarawak
Rakyat yang mematuhi undang-undang tidak perlu takut dengan sistem yang direka untuk melindungi mereka daripada menjadi mangsa jenayah. Penjenayah telah lama mengeksploitasi kemajuan teknologi untuk memudahkan aktiviti haram. Sindiket jenayah terancang kini menggunakan komunikasi yang disulitkan, logistik canggih, transaksi kewangan digital, dan rangkaian antarabangsa. Agensi penguatkuasaan undang-undang tidak boleh dijangka memerangi jenayah abad ke-21 menggunakan kaedah abad ke-20.
Namun, inisiatif Sarawak tidak harus berhenti dengan projek semasa di Miri. Kerajaan negeri harus secara progresif mewujudkan rangkaian pengawasan pintar bersepadu yang meliputi semua lebuh raya utama dan jalan strategik di seluruh Sarawak. Sistem sedemikian harus menggabungkan teknologi penjejakan kenderaan dengan ANPR, CCTV definisi tinggi, analitik bantuan AI, penyelarasan tindak balas kecemasan, dan pusat arahan berpusat.
Potensi manfaat dan jaminan undang-undang
Sistem bersepadu di seluruh negeri akan mengukuhkan keselamatan sempadan, memandangkan geografi Sarawak yang luas dan rangkaian jalan raya yang luas. Ia juga akan meningkatkan tindak balas terhadap kemalangan jalan raya, kes orang hilang, kecurian kenderaan, penculikan, pengangkutan hidupan liar haram, jenayah alam sekitar, dan kesalahan serius lain. Di luar pencegahan jenayah, sistem ini akan meningkatkan pengurusan bencana, tindak balas perubatan kecemasan, dan pentadbiran awam secara keseluruhan.
Sebarang perluasan teknologi pengawasan mesti disertai dengan jaminan undang-undang yang kukuh. Perundangan yang jelas mengenai perlindungan data, protokol akses, tempoh penyimpanan, pengawasan bebas, dan akauntabiliti akan membantu mengekalkan keyakinan awam. Ketelusan adalah penting untuk memastikan pengawasan kekal tertumpu pada objektif keselamatan awam yang sah dan tidak pernah disalahgunakan.
Keselamatan awam kekal sebagai salah satu tanggungjawab asas kerajaan. Rakyat berhak merasa selamat semasa dalam perjalanan, menjalankan perniagaan, dan tinggal dalam komuniti mereka. Teknologi harus dilihat sebagai pemangkin masyarakat yang lebih selamat, bukan pencerobohan yang tidak perlu, dengan syarat ia dilaksanakan secara bertanggungjawab dan dalam kedaulatan undang-undang.
Sarawak secara konsisten menunjukkan komitmen terhadap inovasi melalui tadbir urus digital dan infrastruktur pintar. Inisiatif penjejakan kenderaan terkini mencerminkan visi yang sama. Jika berjaya dilaksanakan dan diperluaskan ke koridor pengangkutan utama negeri, Sarawak boleh menjadi model nasional untuk kepolisan pintar dan pencegahan jenayah berasaskan bukti.
Daripada memperdebatkan sama ada teknologi harus digunakan, perbincangan yang lebih membina adalah bagaimana ia boleh dilaksanakan secara bertanggungjawab, telus, dan berkesan. Disokong oleh perundangan yang kukuh, standard kepolisan profesional, dan pengawasan yang sesuai, sistem pengawasan bersepadu bukan ancaman kepada masyarakat, tetapi pelaburan bijak untuk komuniti yang lebih selamat dan masa depan yang lebih terjamin untuk semua rakyat Sarawak.
