PETALING JAYA: Sebuah badan pemikir telah mendesak kerajaan supaya tidak merayu keputusan Mahkamah Tinggi yang membatalkan perintah menteri mengecualikan nikotin cecair dan gel daripada senarai racun, dengan mengatakan keputusan itu memberi peluang untuk memperkukuh dasar kesihatan awam dan meningkatkan hasil melalui cukai tembakau yang lebih tinggi.
Keputusan mahkamah sebagai peluang
Dalam satu kenyataan hari ini, Galen Centre for Health and Social Policy berkata keputusan mahkamah itu secara berkesan telah mengakibatkan larangan de facto terhadap penjualan vape nikotin dan rokok elektronik, yang sekali lagi akan berada di bawah rangka kerja Akta Racun 1952. Ketua Pegawai Eksekutifnya, Azrul Khalib, berkata kerajaan kini berdepan pilihan sama ada mendapatkan perintah penggantungan dan merayu keputusan itu, memperkenalkan semula pengecualian melalui perintah menteri lain, atau menggunakan apa yang digambarkan sebagai penyelesaian "lebih mudah, lebih cepat, dan lebih bersih dari segi undang-undang" dengan menaikkan duti eksais rokok.
"Keputusan mahkamah harus dianggap sebagai peluang untuk membetulkan kesilapan dasar," katanya. "Kerajaan tidak sepatutnya membelanjakan sumber awam untuk merayu keputusan mahkamah yang sebenarnya telah mengukuhkan tadbir urus kesihatan awam dan melakukan apa yang dijanjikan oleh ahli politik tetapi tidak berani laksanakan."
Latar belakang pengecualian nikotin
Kementerian Kesihatan memutuskan pada 2023 untuk mengeluarkan nikotin cecair dan gel daripada senarai racun, satu langkah yang dicabar oleh kumpulan kesihatan awam. Minggu lalu, Mahkamah Tinggi memutuskan bahawa keputusan itu adalah menyalahi undang-undang dan tidak rasional kerana dibuat tanpa berunding dengan Lembaga Racun secara wajar, dengan Kementerian Kesihatan kemudian menyatakan bahawa ia sedang mempertimbangkan kemungkinan tindakan undang-undang selanjutnya.
Azrul menyatakan penemuan Mahkamah Tinggi bahawa pengecualian itu cacat dari segi prosedur dan didorong terutamanya oleh pertimbangan ekonomi yang bertujuan membolehkan pencukaian produk vape. Beliau berhujah bahawa bahan ketagihan seperti nikotin tidak boleh dikeluarkan daripada kawalan racun semata-mata untuk mencipta sumber hasil cukai baharu.
Cadangan kenaikan cukai rokok
Sebaliknya, Azrul berkata kerajaan harus menaikkan duti eksais rokok kepada sekurang-kurangnya RM0.77 setiap batang. Katanya, anggaran Galen Centre menunjukkan bahawa peningkatan duti eksais rokok ke tahap itu boleh menjana tambahan hasil cukai sebanyak RM771.8 juta, di samping lebih RM3 bilion yang sudah dikutip setiap tahun daripada eksais tembakau.
Azrul berkata, sebagai perbandingan, hasil daripada eksais vape nikotin adalah agak sederhana, merujuk kenyataan sebelum ini oleh Menteri Kesihatan bahawa kutipan eksais vape berjumlah kira-kira RM209.5 juta sejak 2023. Beliau juga berhujah bahawa cukai rokok yang lebih tinggi akan memberikan hasil kesihatan awam yang lebih baik dengan mengurangkan kadar merokok dan mengurangkan beban penyakit berkaitan tembakau, yang katanya menelan belanja Malaysia kira-kira RM16 bilion setiap tahun dalam perbelanjaan penjagaan kesihatan.
Kritikan terhadap Bajet 2026
Azrul mengkritik cadangan kenaikan dua sen dalam duti eksais rokok di bawah Bajet 2026, menggambarkannya sebagai pelarasan token selepas bertahun-tahun tanpa kenaikan cukai tembakau yang ketara. Sambil mengakui kebimbangan bahawa cukai rokok yang lebih tinggi boleh mendorong perdagangan haram, Azrul berkata ini harus ditangani melalui penguatkuasaan yang lebih kukuh, kawalan sempadan yang lebih baik, dan langkah anti-rasuah, bukannya dijadikan alasan untuk mengekalkan cukai tembakau yang rendah.
"Keputusan Mahkamah Tinggi memberi kerajaan peluang sebenar untuk menetapkan semula. Ia boleh berhenti mempertahankan keputusan yang buruk dan mula membuat keputusan yang lebih baik," katanya. "Ia boleh mengelakkan pertempuran undang-undang yang berpanjangan, memulihkan potensi hasil yang hilang, melindungi kanak-kanak dan golongan muda daripada ketagihan nikotin. Ia boleh mengurangkan penyakit berkaitan merokok dan menyelamatkan nyawa."
