Bekas Ahli Parlimen DAP, Ronnie Liu, telah menimbulkan perdebatan hangat menerusi hantaran di laman Facebook rasminya pada 26 Julai 2026. Beliau mendakwa bahawa "Setiap kumpulan etnik di Malaysia mempunyai asal usul di luar tanah ini, kecuali Orang Asli." Liu selanjutnya berhujah bahawa Melayu, seperti Cina dan India, berasal dari luar tanah air, dan hanya Orang Asli yang pribumi. Kenyataan ini mendapat liputan media termasuk laporan Sinar Harian pada 26 Julai 2026 bertajuk "PERKASA Menolak Naratif Mengelirukan tentang Status Pribumi dan Sejarah Pembentukan Malaysia."
Orang Asli dan Hakikat Sejarah
Tidak dapat dinafikan bahawa Orang Asli adalah penghuni terawal Semenanjung Malaysia. Ini adalah fakta sejarah dan antropologi yang mantap. Namun, adakah ini secara automatik bermakna Melayu bukan pribumi Semenanjung Melayu? Jawapannya jelas tidak.
Jika logik yang dikemukakan oleh Ronnie Liu digunakan secara konsisten, ia juga harus digunakan ke atas negara lain. China misalnya, secara rasmi mengiktiraf 56 kumpulan etnik. Selain Han, terdapat Tibet, Uyghur, Mongol, Zhuang, Miao dan Yi, yang semuanya mempunyai akar sejarah yang lama di negara itu. Namun, kewujudan komuniti ini tidak pernah menyebabkan sejarawan menyimpulkan bahawa orang Han tidak mempunyai hubungan sejarah yang mendalam dengan China.
Perbandingan Antarabangsa
Begitu juga dengan Jepun. Suku Ainu dan Ryukyu mendiami sebahagian kepulauan Jepun jauh sebelum kemunculan negara Jepun moden. Namun, tiada sejarawan serius yang berhujah bahawa orang Jepun bukan pribumi Jepun hanya kerana komuniti lain menetap di sana lebih awal.
Taiwan memberikan gambaran yang sama. Komuniti pribumi Taiwan hidup di pulau itu jauh sebelum penghijrahan besar-besaran Han. Namun, sejarah Taiwan tidak ditafsirkan semata-mata melalui lensa siapa yang tiba lebih dahulu.
Thailand pula menawarkan contoh lain. Rekod sejarah menunjukkan kehadiran lama komuniti Mon, Khmer dan Melayu di pelbagai bahagian kerajaan itu. Namun, ini tidak pernah menghasilkan kesimpulan bahawa orang Thai bukan pribumi Thailand. Vietnam juga menunjukkan corak yang sama—suku Cham mendirikan Kerajaan Champa dan mendiami bahagian tengah Vietnam selama berabad-abad, namun kehadiran Cham tidak menyebabkan orang Kinh (Viet) dianggap bukan pribumi Vietnam.
Persoalannya jelas: mengapa suatu garis pemikiran yang tidak digunakan ke atas China, Jepun, Taiwan, Thailand atau Vietnam tiba-tiba menjadi diterima apabila membincangkan sejarah Malaysia?
Sejarah dan Perlembagaan Malaysia
Sejarah tidak boleh dikurangkan kepada persoalan siapa yang tiba lebih dahulu. Hampir setiap negara moden dibentuk melalui migrasi, asimilasi, pembentukan negara dan perkembangan institusi politik selama berabad-abad, malah ribuan tahun. Malaysia tidak terkecuali. Jauh sebelum kedatangan kuasa penjajah Barat, orang Melayu telah mendirikan kerajaan berdaulat seperti Kedah, Melaka, Johor, Perak, Kelantan, Terengganu dan Pahang. Istilah Tanah Melayu dan Semenanjung Melayu telah muncul dalam rekod sejarah selama berabad-abad, mencerminkan perkaitan sejarah yang mendalam antara orang Melayu dan rantau ini. Lebih penting lagi, kesinambungan Kesultanan Melayu yang kekal hingga kini membentuk tiang asas monarki berperlembagaan Malaysia, termasuk institusi Yang di-Pertuan Agong.
Dari perspektif perlembagaan, Perkara 153 Perlembagaan Persekutuan melindungi kedudukan istimewa orang Melayu dan anak negeri Sabah dan Sarawak, manakala Perkara 160(2) mentakrifkan siapa yang layak sebagai "Melayu" untuk tujuan perlembagaan. Walaupun istilah Bumiputera tidak muncul dalam Perlembagaan, ia telah berkembang menjadi istilah dasar dan pentadbiran yang meluas merujuk kepada orang Melayu dan orang asli Sabah dan Sarawak. Menariknya, Perkara 152 Perlembagaan Republik Singapura secara jelas mengiktiraf orang Melayu sebagai "orang pribumi Singapura." Pengiktirafan perlembagaan di kedua-dua negara menekankan bahawa status sejarah orang Melayu di rantau ini tidak boleh dinilai semata-mata dengan bertanya siapa yang tiba lebih dahulu.
Kewujudan Bersama
Mengiktiraf Orang Asli sebagai penghuni terawal tidak memerlukan kita menafikan hubungan sejarah yang mendalam antara orang Melayu dan Semenanjung Melayu. Kedua-dua realiti boleh wujud bersama. Perdebatan sejarah harus berasaskan bukti dan ilmiah yang teliti, bukan generalisasi yang meluas. Sejarah Malaysia jauh lebih kompleks daripada sekadar persaingan siapa yang datang dahulu.
Dalam era media sosial, kenyataan ahli politik boleh membentuk persepsi awam hampir serta-merta. Oleh itu, adalah mustahak agar komen awam mengenai sejarah dan identiti nasional dibuat dengan teliti, berasaskan fakta dan dengan menghormati kesarjanaan akademik yang mantap. Sejarah Malaysia bukan hanya tentang siapa yang tiba dahulu. Ia adalah kisah evolusi panjang peradaban, institusi dan kenegaraan yang wajar difahami dalam kerumitan sejarah sepenuhnya, bukan dipermudahkan untuk tujuan politik kontemporari.
Mohd Hazmi Mohd Rusli ialah pensyarah di Fakulti Syariah dan Undang-undang, Universiti Sains Islam Malaysia (USIM), dan felo penyelidik di Institut Hal Ehwal Antarabangsa dan Diplomasi Asia (AIIAD), Universiti Utara Malaysia (UUM).
Ini adalah pendapat peribadi penulis dan tidak semestinya mewakili pandangan Malay Mail.
