PETALING JAYA: Kumpulan hak asasi, SIS Forum (Malaysia), telah menyeru penubuhan mahkamah syariah khusus untuk mengendalikan kes nafkah pasangan dan anak melalui mekanisme pantas. Cadangan ini adalah antara beberapa saranan dalam laporan kumpulan itu yang dilancarkan hari ini, berdasarkan data yang dikumpul selama 10 tahun melalui klinik undang-undang mereka, Telenisa.
Statistik menunjukkan lebih separuh kes nafkah anak gagal dibayar bapa
Rozana Isa, Pengarah Eksekutif SIS Forum, memetik statistik selama sedekad yang menunjukkan lebih separuh (atau 440) daripada 869 kes yang direkodkan berkaitan isu nafkah anak melibatkan bapa yang gagal memberi nafkah. Sementara itu, 282 kes tertangguh direkodkan dalam tempoh 10 tahun, dengan 178 kes mengambil masa kurang setahun, 61 kes antara satu hingga lima tahun, 14 kes enam hingga 10 tahun, dan 29 kes masih belum selesai selepas lebih 10 tahun, terutamanya melibatkan nafkah isteri dan tuntutan harta sepencarian.
Antara sebab kelewatan termasuk suami yang tidak bekerjasama, peguam tidak beretika, ketiadaan hakim, serta dokumen yang tidak lengkap.
Cadangan had masa maksimum dan e-filing
Kumpulan itu juga menyerukan had masa maksimum mandatori untuk penyelesaian kes, disokong oleh penggunaan sistem e-filing dan e-hearing yang lebih meluas. Untuk menyokong inisiatif ini, kumpulan itu menggesa audit tetap terhadap penghakiman yang bercanggah dengan prinsip keadilan, dengan Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (Suhakam) dibenarkan hadir sebagai pemerhati.
SIS Forum juga mengesyorkan semakan tiga bulan untuk kes yang tidak selesai bagi mengelakkan kelewatan yang berpanjangan, di samping pengurusan kes digital, penjejakan, dan kehadiran dalam talian. Kumpulan itu menambah bahawa semakan peraturan dan prosedur mahkamah syariah untuk amalan diskriminasi yang memberi kesan kepada wanita perlu dilakukan.
Kekurangan hakim syariah antara cabaran utama
Peguam Sarah Ali, yang mempunyai pengalaman lebih 10 tahun dalam amalan, berkata salah satu cabaran utama yang menyumbang kepada kelewatan dalam kes keluarga syariah adalah kekurangan tenaga kerja, terutamanya hakim. “Ini sering menyebabkan kes ditangguhkan selama tujuh hingga lapan bulan, kerana tidak cukup hakim untuk mendengarnya. Beberapa kes mengambil masa bertahun-tahun untuk diselesaikan, menyebabkan tunggakan yang ketara,” katanya dalam sesi panel selepas pelancaran laporan SIS Forum.
Beliau berkata Kuala Lumpur kini mempunyai bahagian mahkamah khusus (dewan nafkah) yang didedikasikan untuk mendengar dan menguatkuasakan kes nafkah, tetapi melaksanakan inisiatif ini di peringkat nasional memerlukan sokongan kerajaan yang kukuh.
Pembaharuan undang-undang keluarga negeri
Siti Hajar Arif, pengerusi Kelab Sokongan Ibu Tunggal, menyeru pembaharuan kepada undang-undang keluarga syariah negeri untuk memerlukan penguatkuasaan automatik pembayaran nafkah anak minimum selepas perceraian, dengan jumlah ditentukan mengikut kadar yang ditetapkan oleh setiap negeri. “Sebaik sahaja lafaz cerai (talak) berkuat kuasa, tanpa mengira jenis talak, mahkamah harus menyatakan dengan jelas bahawa nafkah anak mesti dibayar dari tarikh perceraian, menyatakan jumlah yang perlu dibayar. Jika mana-mana pihak tidak berpuas hati dengan perintah itu, mereka boleh merayu terhadapnya,” katanya.
Panelis lain ialah Nadzirah Yaakop, Ketua Pegawai Operasi kumpulan hak asasi Hayat. Sesi itu dimoderatkan oleh pegawai undang-undang SIS Forum, Surya Kartika Azam.
Secara keseluruhan, Telenisa telah melayani 4,761 pelanggan antara 2016 dan 2025. Kebanyakan pelanggan mempunyai pendapatan isi rumah bulanan kurang daripada RM1,000. Acara itu juga dihadiri oleh Ahli Parlimen Seputeh, Teresa Kok, dan Ahli Dewan Undangan Permatang, Nurul Syazwani Noh.
