Subsidi Petrol RM3.2 Bilion: Adakah Rakyat Masih Mampu Menanggungnya?
Dalam langkah mengejutkan yang dilaksanakan semalaman, kerajaan telah mengubah harga petrol dan diesel dengan menaikkan harga RON95 dan RON97 tidak bersubsidi sebanyak 60 sen serta menaikkan harga diesel sebanyak 80 sen. Tindakan ini berlaku hanya beberapa hari selepas Perdana Menteri, Menteri Kewangan Kedua dan penasihat politik kanan Perdana Menteri memberi jaminan bahawa segala-galanya berada dalam keadaan terkawal.
Naratif Bertentangan dan Tindakan Kecemasan
Naratif rasmi sebelum ini menyatakan Malaysia mempunyai bekalan minyak yang selamat sehingga Mei dan statusnya sebagai pengeluar minyak, bersama pendapatan yang dijana dari sektor tersebut, membantu kerajaan melindungi rakyat daripada kesan kenaikan harga tenaga. Walaupun kenyataan ini tepat, kebimbangan sebenar ialah tiada penjelasan jelas untuk tindak balas kecemasan kerajaan ini.
Walaupun harga minyak Brent Crude melonjak hampir mencecah AS$120 setong pada Isnin, harga telah menurun dengan ketara kepada sekitar AS$95 setong dan kelihatan stabil dalam julat AS$90-AS$100 sejak itu. Penstabilan ini didorong oleh berita bahawa Amerika Syarikat hampir mencapai matlamatnya di Timur Tengah, yang mengurangkan risiko konflik berpanjangan dengan signifikan.
Risiko Kewangan Subsidi RON95
Pada suku keempat 2025, Kementerian Kewangan melaporkan bahawa rasionalisasi subsidi RON95 telah menjimatkan RM1.2 bilion, dengan kos subsidi berjumlah RM1.8 bilion atau RM600 juta sebulan. Penjimatan ini kini berisiko kerana bil subsidi telah meningkat hampir 90% daripada 68 sen seliter kepada RM1.28 seliter.
Kementerian Kewangan kini menganggarkan kos untuk satu bulan pada RM3.2 bilion. Angka ini akan menghapuskan sebarang penjimatan dan memerlukan peruntukan dana tambahan. Kenaikan harga RON95 tidak bersubsidi hanya memberi kesan kepada warga asing, jadi keuntungan yang diperoleh adalah minimum walaupun dengan kenaikan besar 60 sen.
Kesan Domino dan Isu Penyeludupan
Kenaikan harga RON97 mencipta jurang besar RM1.86, menjadikannya hampir dua kali ganda lebih mahal daripada RON95. Apabila ini berlaku sebelum ini pada 2022, jualan RON97 jatuh 65% apabila harga meningkat melebihi RM4 seliter dan orang ramai beralih kepada RON95. Jika ini berlaku sekali lagi, jualan RON95 akan melonjak, begitu juga dengan kos subsidi.
Tambahan pula, tidak jelas sama ada harga tidak bersubsidi yang lebih tinggi akan membendung aktiviti penyeludupan dan jualan haram. Sebenarnya, harga baharu ini menjadikan RON95 bersubsidi lebih menarik kepada sesiapa yang ingin mendapatkan petrol haram yang lebih murah, yang seterusnya meningkatkan kos penguatkuasaan.
Komunikasi yang Lemah dan Peluang Reformasi
Malangnya, perubahan dasar ini tidak disampaikan dengan baik. Rakyat menyaksikan naratif meyakinkan pada Isnin, perubahan dasar mengejutkan dua hari kemudian, dan tiada rasional jelas untuknya. Bekalan petrol sehingga Mei sepatutnya mencukupi untuk membawa Malaysia melalui baki konflik Timur Tengah yang nampaknya semakin hampir ke penghujung.
Risiko sebenar ialah sama ada konflik akan berlanjutan dan penutupan Selat Hormuz terus mengekang bekalan. Volatiliti ini boleh menjadi pemangkin untuk reformasi struktur yang substantif. Reformasi dasar yang berani akan beralih kepada sistem harga berperingkat yang menjimatkan wang dan menggalakkan pengguna berjimat dalam penggunaan petrol.
Sistem Harga Berperingkat sebagai Alternatif
Sistem berperingkat yang dicadangkan mungkin termasuk:
- RM1.99 untuk 50 liter pertama sebulan
- RM2.33 untuk 25 liter berikutnya
- RM2.63 untuk 25 liter seterusnya
- Harga penuh RM3.27 untuk melebihi 100 liter
Pelepasan 400 juta tong minyak dari rizab global oleh Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA), bersamaan dengan 20 hari daripada 20 juta tong sehari yang terhalang di Selat Hormuz, memberikan harapan tambahan. Jika konflik Timur Tengah bersifat jangka pendek seperti yang dijangka, lonjakan harga minyak boleh dijangka sederhana dengan cepat dalam beberapa minggu dan diharapkan dalam tempoh 20 hari pelepasan stok minyak negara anggota IEA.
Pandangan yang dinyatakan adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mencerminkan pandangan FMT.
