Lynas Malaysia Terus Beroperasi 10 Tahun Lagi Dengan Syarat Ketat
Putrajaya telah meluluskan lesen operasi penuh selama 10 tahun untuk Lynas Malaysia yang berkuat kuasa mulai 3 Mac 2026, dengan syarat-syarat yang lebih ketat termasuk tarikh akhir 2031 untuk menghentikan pengeluaran sisa WLP (Water Leach Purification). Keputusan ini menandakan babak baharu dalam perdebatan panjang mengenai kilang pemprosesan nadir bumi terbesar di luar China yang beroperasi di Kuantan sejak 2012.
Keputusan Berasaskan Keselamatan Diperkukuh
Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi Datuk Chang Lih Kang menegaskan bahawa keputusan kerajaan ini berasaskan kepada syarat keselamatan dan pengawasan kawal selia yang diperkukuh. "Ini bukan satu pengkhianatan terhadap janji-janji reformasi terdahulu," jelas Chang sambil menekankan bahawa lesen yang diperbaharui ini mengekalkan dan mengetatkan langkah-langkah keselamatan sedia ada untuk mencegah pengumpulan sisa radioaktif jangka panjang di Malaysia.
Syarat-Syarat Penting Lesen Baharu
Lesen operasi penuh selama 10 tahun ini mengandungi beberapa syarat kritikal yang akan mengubah operasi Lynas Malaysia:
- Tiada tapak pelupusan kekal (PDF) baharu untuk sisa radioaktif akan dibina di Malaysia
- Pengeluaran sisa WLP mesti dihentikan sepenuhnya menjelang 2031
- Sisa WLP sedia ada mesti dineutralkan atau dirawat mengikut kaedah yang diluluskan
- Peningkatan berterusan dalam pelan pengurusan sisa
- Penyelidikan berterusan ke dalam teknologi untuk merawat atau menggunakan semula sisa
- Pemantauan alam sekitar dan radiasi yang berterusan
Chang menekankan bahawa syarat "tiada PDF baharu" ini secara langsung menangani kebimbangan awam yang timbul sebelum ini mengenai cadangan tapak penyimpanan jangka panjang untuk sisa radioaktif.
Pengawasan Kawal Selia Diperkukuh
Pengawasan kawal selia terhadap operasi Lynas Malaysia akan terus dilaksanakan oleh Lembaga Perlesenan Tenaga Atom (AELB) yang bertanggungjawab mengawal selia pemasangan nuklear, bahan radioaktif, bahan nuklear dan radas penyinaran di Malaysia. Jabatan Alam Sekitar Malaysia juga akan memantau pematuhan terhadap piawaian alam sekitar di bawah undang-undang sedia ada.
Pihak berkuasa telah berulang kali menyatakan bahawa tahap radiasi di kilang Kuantan kekal dalam had keselamatan yang diterima di peringkat antarabangsa. Pemantauan berterusan ini akan menjadi lebih ketat di bawah lesen baharu yang diluluskan.
Kepentingan Strategik Lynas Untuk Malaysia
Kilang Lynas di Kuantan memainkan peranan penting dalam rantaian nilai nadir bumi global, terutamanya sebagai pengeluar komersial pertama di luar China untuk nadir bumi berat. Kilang ini menghasilkan dysprosium oksida yang penting untuk motor kenderaan elektrik, turbin angin, telefon pintar, elektronik maju dan sistem pertahanan.
Kemudahan ini telah memposisikan Malaysia sebagai hab pemprosesan hiliran dalam rantaian nilai nadir bumi, menyumbang kepada pembuatan bernilai tinggi dan pendapatan eksport. Penyokong mengekalkan kilang ini berhujah bahawa operasi di bawah syarat yang lebih ketat membolehkan Malaysia mendapat manfaat ekonomi sambil mengukuhkan piawaian kawal selia.
Perjalanan Kontroversi Sejak 2011
Penentangan terhadap kilang Lynas bermula sejak 2011, sebelum operasi bermula, apabila kumpulan masyarakat sivil membangkitkan kebimbangan mengenai produk sampingan radioaktif tahap rendah yang dihasilkan semasa pemprosesan. Kebimbangan utama tertumpu kepada sisa WLP yang mengandungi bahan radioaktif semula jadi termasuk torium.
Isu ini semakin meningkat selepas pilihan raya umum 2018 apabila pentadbiran Pakatan Harapan mengarahkan semakan operasi kilang tersebut. Sejak itu, pembaharuan lesen Lynas datang dengan syarat-syarat yang semakin ketat, mencerminkan evolusi pendekatan kerajaan terhadap isu ini.
Keseimbangan Pembangunan Dan Perlindungan Alam Sekitar
Isu Lynas telah merentasi pelbagai pentadbiran, mencerminkan cabaran yang lebih luas untuk mengimbangi pembangunan industri dengan perlindungan alam sekitar. Chang menegaskan bahawa keputusan kerajaan ini memastikan manfaat ekonomi dan strategik dikekalkan sambil mengutamakan keselamatan awam.
Sama ada langkah keselamatan yang diperkukuh dan fasa keluar WLP 2031 akan menyelesaikan perdebatan ini untuk jangka panjang masih perlu dilihat. Buat masa ini, pembaharuan 10 tahun ini menandakan peralihan dalam perbualan nasional daripada sama ada Lynas harus beroperasi sama sekali, kepada bagaimana ia harus beroperasi di bawah kawalan kawal selia yang lebih ketat.
Keputusan ini juga mencerminkan pertimbangan strategik Malaysia dalam memainkan peranan dalam rantaian bekalan nadir bumi global yang semakin penting dalam peralihan dunia ke arah tenaga bersih dan pembuatan berteknologi tinggi, sambil mengekalkan komitmen terhadap perlindungan alam sekitar dan keselamatan awam.
