Penganalisis Pertikaikan Dakwaan Keuntungan Luar Biasa Petronas
Seorang penganalisis minyak dan gas telah menolak dakwaan bahawa Petronas secara senyap-senyap menuai keuntungan luar biasa daripada krisis tenaga global semasa, dengan menyatakan hujah sedemikian mengabaikan bagaimana sistem sebenarnya berfungsi.
Kritikan Berdasarkan Bacaan Terlalu Ringkas
Samirul Ariff Othman, profesor tambahan di Universiti Teknologi Petronas, berkata kritikan baru-baru ini yang ditujukan kepada Petronas dan presiden serta Ketua Pegawai Eksekutifnya, Tengku Muhammad Taufik Aziz, adalah berdasarkan bacaan yang terlalu dipermudahkan terhadap kedua-dua dinamik pasaran dan peranan syarikat tersebut.
Kritikan itu menyusuli temu bual televisyen pada Jumaat (3 April) di mana Tengku Taufik menerangkan mengapa harga minyak global yang lebih tinggi tidak secara automatik diterjemahkan kepada keuntungan luar biasa untuk Petronas.
Antara pengkritik ialah bekas ahli Majlis Tertinggi Umno, Isham Jalil, yang berhujah bahawa penjelasan itu terlalu asas dan gagal menangani isu utama.
"Jika harga naik, sudah tentu Petronas sepatutnya menjana lebih banyak wang. Persoalan sebenar ialah berapa banyak keuntungan tambahan yang mereka peroleh," kata Isham, sambil menambah bahawa Petronas tidak mendedahkan "keuntungan bersih tambahan" yang timbul daripada krisis tersebut.
Beliau juga mempersoalkan struktur perdagangan minyak mental Malaysia, dengan mengatakan negara ini mengeksport minyak bernilai tinggi sambil mengimport minyak mental yang lebih murah, mencadangkan ini sepatutnya menjana keuntungan walaupun jumlah import lebih tinggi.
Isham selanjutnya berhujah bahawa Petronas tidak menangani secukupnya keuntungan daripada eksport LNG, sambil memberikan penekanan yang lebih besar kepada kenaikan kos.
Hanya Untuk Kefahaman Awam
Membalas kritikan itu, Samirul berkata kenyataan CEO itu tidak pernah bertujuan untuk menjadi pecahan kewangan terperinci.
"Apa yang dibentangkan ialah penjelasan peringkat tinggi untuk kefahaman awam. Itu sesuai dalam suasana sedemikian," katanya.
Beliau menyatakan bahawa angka keuntungan dan kos terperinci biasanya didedahkan melalui laporan kewangan formal, bukan semasa temu bual awam, terutamanya apabila krisis itu berlaku dalam tempoh yang singkat.
"Anda tidak boleh hanya menghasilkan nombor keuntungan tepat dalam masa nyata untuk situasi yang sedang berlangsung. Itu datang melalui pelaporan berstruktur."
Samirul berkata andaian bahawa harga minyak yang lebih tinggi secara automatik membawa kepada keuntungan yang lebih tinggi terlepas pandang bagaimana sistem berkelakuan semasa krisis.
"Pada pandangan pertama, pasaran melihat harga. Tetapi sistem menyerap kejutan," katanya.
Walaupun harga minyak global telah melonjak hampir AS$120 setong, beliau berkata ini telah disertai dengan peningkatan kos yang ketara.
Kadar penghantaran melalui laluan utama seperti Selat Hormuz telah meningkat sehingga tiga kali ganda, manakala premium insurans di zon konflik telah meningkat sehingga 337%, yang tertinggi dalam dua dekad.
"Ini bukan peningkatan marginal. Mereka membentuk semula struktur kos dengan ketara merentasi sistem," katanya, sambil menambah bahawa harga minyak mental itu sendiri telah meningkat kira-kira 40%, meningkatkan kos input untuk penapisan dan pemprosesan.
Kontrak LNG Tidak Menetapkan Semula Harga Semalaman
Menjawab titik Isham mengenai LNG, Samirul berkata andaian bahawa harga global yang lebih tinggi serta-merta diterjemahkan kepada keuntungan yang lebih tinggi adalah tidak tepat kerana sebahagian besar komoditi itu dijual di bawah kontrak jangka panjang, selalunya merangkumi 10 hingga 20 tahun.
Kontrak ini biasanya menggunakan formula penetapan harga yang dikaitkan dengan penanda aras minyak dengan kelewatan, ditetapkan dalam julat atau dirundingkan terlebih dahulu.
"Ini bermakna apabila harga melonjak tiba-tiba, hasil tidak serta-merta melonjak dengan cara yang sama," katanya.
Beliau menambah bahawa walaupun harga melaraskan ke atas, ia sering berlaku dengan kelewatan, dan tidak semua volum terdedah kepada harga pasaran spot.
"Pada masa yang sama, kos menghasilkan, mencairkan dan mengangkut LNG juga meningkat semasa krisis. Jadi kesan bersihnya jauh lebih sederhana daripada yang diandaikan orang."
Samirul berkata hujah Isham memperlakukan Petronas seolah-olah ia penjual minyak segmen tunggal, walaupun syarikat minyak negara itu beroperasi huluan, pertengahan dan hiliran, dengan setiap segmen terjejas secara berbeza.
Beliau menunjuk kepada keputusan kewangan terkini Petronas, yang menunjukkan bahawa walaupun harga tenaga tinggi, keuntungan selepas cukai menurun kepada kira-kira RM45.5 bilion pada tahun kewangan 2025, daripada sekitar RM55 bilion tahun sebelumnya.
"Jika terdapat keuntungan luar biasa yang jelas merentasi sistem, anda akan menjangkakan untuk melihatnya tercermin dalam nombor keseluruhan. Sebaliknya, apa yang kita lihat ialah tekanan pada margin," katanya, sambil menambah bahawa keuntungan dalam operasi huluan sering diimbangi oleh kenaikan kos dan prestasi yang lebih lemah di tempat lain, terutamanya dalam aktiviti hiliran.
Kedudukan Perdagangan Minyak Mental Malaysia
Menjawab titik Isham mengenai perdagangan minyak mental, Samirul berkata kedudukan Malaysia mencerminkan realiti struktur dan menunjuk kepada fakta bahawa Malaysia telah menjadi pengimport bersih minyak mental sejak sekitar 2014 atau 2015.
Pengeluaran domestik adalah sekitar 350,000 tong sehari, manakala permintaan penapisan lebih hampir kepada 700,000 tong sehari, mewujudkan jurang yang mesti diisi melalui import.
"Ini bukan situasi beli-rendah-jual-tinggi yang mudah. Ia adalah tentang memadankan konfigurasi penapisan dan memenuhi permintaan bahan api domestik."
Pada masa yang sama, Malaysia kekal sebagai pengeksport utama gas asli dan LNG, walaupun Samirul menyatakan bahawa hasil LNG disederhanakan oleh struktur kontrak jangka panjang.
Apa Yang Petronas Pulangkan kepada Sistem
Samirul juga menangani dakwaan yang lebih luas bahawa Petronas mengekalkan keuntungan berlebihan, dengan mengatakan syarikat itu menyumbang sebahagian besar pendapatannya kembali kepada kerajaan.
Dalam tempoh lima tahun lalu, Petronas telah menyumbang lebih daripada 20% hasil kerajaan persekutuan, dengan dividen biasanya antara RM20 bilion dan RM32 bilion setiap tahun.
Secara kumulatif, sejak 1974, Petronas telah menyumbang kira-kira RM1.6 trilion kepada perbendaharaan negara.
"Dana ini menyokong perbelanjaan awam, termasuk subsidi dan infrastruktur."
Samirul berkata perdebatan itu mencerminkan salah faham yang lebih luas tentang bagaimana sistem tenaga berfungsi di bawah tekanan.
"Naratif bahawa harga yang lebih tinggi secara automatik bermakna keuntungan yang lebih tinggi menarik, tetapi ia tidak bertahan dalam sistem bersepadu yang menghadapi gangguan," katanya, sambil menambah bahawa dalam persekitaran ini, setiap kenaikan harga dipadankan dengan peningkatan kos, risiko dan kerumitan operasi.
Beliau berkata walaupun pemeriksaan adalah penting, wacana awam harus mencerminkan bagaimana sistem sebenarnya beroperasi, sambil menambah bahawa isu itu bukan keuntungan tersembunyi, tetapi "kerumitan yang disalah fahami."
