Dari Hormuz ke Pam Minyak: 5 Fakta Penting untuk Rakyat Malaysia
Berita mengenai konflik di Timur Tengah dan ancaman terhadap laluan perkapalan telah mencetuskan kebimbangan di media sosial, dengan ramai meramalkan kesan langsung ke atas harga minyak di pam. Namun, sebelum panik, penting untuk memahami realiti sebenar situasi ini.
1. Harga Minyak Global Meningkat Akibat Selat Hormuz
Selat Hormuz, laluan perairan sempit antara Iran dan Oman dengan lebar hanya 33 km, merupakan laluan kritikal untuk sekitar satu per lima minyak dagangan dunia setiap hari. Ancaman konflik di kawasan ini telah mengganggu pergerakan kapal tangki, menyebabkan kos insurans dan logistik melonjak serta-merta.
Penganalisis tenaga, Samirul Ariff Othman, menjelaskan bahawa pasaran minyak sangat sensitif terhadap risiko. "Hanya persepsi gangguan sudah cukup untuk menolak harga naik dengan segera," katanya. Keadaan kini telah meningkat melebihi ancaman, dengan serangan ke atas kapal tangki dan tindak balas ketenteraan memburukkan lagi krisis.
Akibatnya, harga penanda aras global Brent melonjak daripada USD70 bulan lalu kepada USD109 pada 9 Mac, mencerminkan kebimbangan mendalam tentang bekalan tenaga.
2. Malaysia Tidak Kebal Sepenuhnya, Tetapi Mempunyai Pertahanan
Walaupun Malaysia merupakan pengeluar minyak dan gas, harga minyak ditentukan oleh pasaran global yang mesti diikuti semua negara, termasuk pengeluar. Samirul menekankan bahawa Malaysia mengimport sebahagian produk petroleum yang diproses dan bahan kimia untuk memenuhi permintaan domestik.
"Kenaikan harga tenaga memberi kesan kepada kos ekonomi lain seperti pengangkutan, logistik, dan pengeluaran makanan," katanya. Ini bermakna Malaysia adalah sebahagian daripada sistem tenaga global dan terpaksa mengikut pergerakannya, walaupun dengan langkah-langkah perlindungan tertentu.
3. Rakyat Malaysia Dilindungi oleh Subsidi BUDI95
Pada 11 Mac, harga runcit RON95 tanpa subsidi meningkat RM0.60 kepada RM3.27 seliter, manakala RON97 naik ke RM3.85. Namun, rakyat Malaysia masih menikmati harga RON95 bersubsidi pada RM1.99 seliter melalui program subsidi bersasar Budi Madani RON95 (BUDI95).
Kerajaan Madani menanggung perbezaan harga ini untuk melindungi rakyat daripada kejutan harga global. Samirul berkata, "Dengan menstabilkan harga di pam, pembuat dasar bertujuan mengurangkan kesan ke atas inflasi domestik dan perbelanjaan isi rumah." Perdana Menteri Anwar Ibrahim juga mengumumkan bekalan RON95 yang mencukupi sekurang-kurangnya sehingga Mei.
4. Peranan Penting Petronas dalam Melindungi Ekonomi
Selain subsidi, Malaysia mempunyai lapisan perlindungan tambahan melalui Petronas, syarikat minyak nasional yang beroperasi merentasi keseluruhan rantaian nilai petroleum. Dari penerokaan hingga perdagangan antarabangsa, kehadiran global Petronas membolehkan pengurusan bekalan yang lebih berkesan semasa ketidakstabilan pasaran.
Samirul menyatakan, "Kehadiran global Petronas membolehkannya mengurus bekalan dan gangguan dengan cara yang tidak mampu dilakukan oleh pengeluar lebih kecil." Ini memberikan Malaysia kedalaman operasi yang kukuh berbanding banyak negara jiran.
5. Kesan Global dan Kepentingan Perancangan
Walaupun Selat Hormuz terletak kira-kira 6,000 km dari Malaysia, ekonomi global yang saling berkaitan bermakna gangguan di satu bahagian sistem memberi kesan pantas di seluruh dunia. Negara seperti Jepun, Jerman, dan India juga menghadapi kenaikan harga yang sama.
Menurut Samirul, perlindungan sebenar datang daripada institusi, perancangan, dan dasar yang mampu mengurus kesan gejolak global. "Malaysia tidak boleh sepenuhnya mengasingkan diri daripada perkembangan geopolitik, tetapi institusi seperti Petronas dan program subsidi memberikan penampan yang menenangkan," katanya.
Secara keseluruhan, walaupun harga minyak global meningkat, rakyat Malaysia masih dilindungi oleh mekanisme subsidi dan struktur industri petroleum yang kukuh, mengurangkan kesan langsung ke atas kos sara hidup.
