Tekanan Ekonomi Berpanjangan Dijangka Walaupun Konflik Iran Reda, Kata Pakar Ekonomi
Rakyat Malaysia perlu bersedia menghadapi tempoh tekanan pasaran minyak yang berpanjangan, walaupun konflik berterusan di Asia Barat menunjukkan tanda-tanda reda dalam masa terdekat, menurut amaran terkini daripada seorang pakar ekonomi.
Peringatan ini muncul selepas kerajaan mengumumkan langkah-langkah intervensi awal sebagai tindak balas kepada ketegangan geopolitik yang semakin meningkat di rantau tersebut.
Sistem Tenaga Global Perlukan Masa Pemulihan Panjang
Samirul Ariff Othman, pensyarah tambahan di Universiti Teknologi Petronas, menjelaskan bahawa cabaran sebenar untuk Malaysia bukan hanya semasa tempoh konflik, tetapi untuk keseluruhan tempoh yang diperlukan oleh sistem tenaga global untuk pulih sepenuhnya.
"Isu utama bukan sama ada ketegangan meningkat atau berkurangan, tetapi jurang masa antara gangguan dan pemulihan," jelas Samirul, sambil menambah bahawa walaupun permusuhan reda dan laluan perkapalan dibuka semula, sistem minyak global tidak akan serta-merta "berfungsi seperti biasa."
Beliau menerangkan dengan terperinci bahawa pasaran minyak bergantung kepada sistem yang saling berkait rapat:
- Ketersediaan kapal tangki minyak
- Insurans maritim
- Akses ke pelabuhan
- Konfigurasi kilang penapisan
- Kontrak bekalan jangka panjang
Kesan Rantaian Bekalan yang Terfragmentasi
Samirul menekankan bahawa apabila titik genting seperti Selat Hormuz mengalami gangguan, semua sistem ini terfragmentasi secara serentak. "Harga bertindak balas serta-merta, tetapi normalisasi bekalan fizikal mengambil masa yang jauh lebih lama," katanya.
Beliau mencatatkan bahawa walaupun minyak terus mengalir, kos boleh meningkat dengan ketara disebabkan oleh:
- Risiko kapal tangki yang lebih tinggi
- Premium risiko perang
- Pengalihan laluan perkapalan
- Caj pengangkutan yang meningkat
Kenaikan ini akan memberi kesan langsung kepada harga bahan api, meningkatkan beban subsidi kerajaan di bawah program BUDI95, dan mendorong kenaikan kos elektrik, pengangkutan, logistik serta makanan.
"Dalam konteks ini, kejutan sebenar bukan hanya kehilangan bekalan, tetapi penguatan harga melalui premium risiko," tegas Samirul.
Tanda-tanda Awal Tekanan di Asia-Pasifik
Pakar ekonomi itu menunjuk kepada tanda-tanda awal tekanan merentasi rantau Asia-Pasifik, dengan merujuk kepada:
- Penutupan stesen minyak dan risiko penerbangan di Filipina
- Kekurangan bahan api di beberapa bahagian Australia
- Pembatalan kira-kira 1,100 penerbangan oleh Air New Zealand akibat kekurangan bahan api jet
"Ini belum lagi krisis sepenuhnya - tetapi ia adalah penunjuk tekanan peringkat awal sistem bekalan yang semakin ketat," jelas Samirul.
Langkah Kerajaan dan Cabaran Pelaksanaan
Beliau menyambut baik langkah-langkah intervensi awal Putrajaya untuk melindungi ketahanan ekonomi Malaysia. Dalam mesyuarat khas yang dipengerusikan oleh Perdana Menteri Anwar Ibrahim semalam, Majlis Tindakan Ekonomi Negara (MTEN) bersetuju untuk:
- Mempelbagaikan sumber tenaga
- Meneroka laluan perkapalan alternatif
- Mengukuhkan ketahanan bekalan
Samirul menggambarkan langkah-langkah yang dicadangkan oleh MTEN sebagai "arah yang betul," tetapi memberi amaran bahawa ia adalah "mitigasi jangka sederhana."
"Realiti struktur - geografi, reka bentuk kilang penapisan, dan integrasi pasaran global - tidak boleh dikonfigurasi semula dalam sekelip mata," katanya, sambil menambah bahawa langkah-langkah berorientasikan awam seperti pemuliharaan bahan api adalah perlu.
"Langkah-langkah ini adalah sebahagian daripada pengurusan permintaan untuk meregangkan bekalan yang ada semasa tekanan sistem," jelasnya.
Perubahan Paradigma Keselamatan Tenaga
Samirul menegaskan bahawa konsep keselamatan tenaga telah mengalami perubahan paradigma yang ketara. "Keselamatan tenaga bukan lagi hanya tentang rizab atau pengeluaran," katanya.
"Ia adalah tentang ketahanan merentasi keseluruhan rantaian bekalan, dan itu memerlukan masa untuk dibina semula."
Pakar ekonomi itu menekankan bahawa pemulihan sistem tenaga global memerlukan pendekatan holistik dan komitmen jangka panjang daripada semua pihak berkepentingan, termasuk kerajaan, industri dan pengguna.
